Russische dieselvergunning botst met Amerikaans importverbod

Binnen enkele uren nadat Donald Trump op 9 oktober aankondigde dat Rusland brandstof aan de wereldmarkt zou leveren, daalden Amerikaanse dieseltermijncontracten met bijna 5%, tot ongeveer $ 4,64 per gallon (Reuters). De koersdaling wijst erop dat handelaren al rekenen op brandstof die later beschikbaar komt. Twee dagen later heeft Washington Russische diesel een juridische route geboden. In de beschikbare berichtgeving is geen nieuwe levering te vinden; de Amerikaanse invoerwetgeving blijft onduidelijk en het Europese verbod geldt nog steeds.

Een eerder stuk ging over de vergunning zelf (To Brief). Dit stuk volgt wat er sindsdien wel en niet is gebeurd.

Drie beloofde hoeveelheden

In zijn bericht noemde Trump direct meer dan 300.000 ton, 500.000 ton in november, daarna 1 miljoen ton en nog eens 3 miljoen ton, afhankelijk van de staat van de Russische raffinaderijen (Truth Social).

Moskou zegde minder toe en bleef bovendien vaag. Volgens een mededeling van de Russische regering op 10 oktober versoepelde het land het dieseluitvoerverbod gedeeltelijk: in een eerste fase mocht maximaal 500.000 ton worden uitgevoerd. Oliemaatschappijen zouden nu buitenlandse contracten gaan regelen (Russian government). De mededeling noemde geen exporteur, koper, schip of laadatum. Er stond niet dat de brandstof naar Amerika zou gaan; in de beschikbare berichtgeving is bovendien geen nieuwe levering onder de afspraak gedocumenteerd.

De kernvraag is of Rusland überhaupt over de brandstof beschikt. De International Energy Agency heeft ernstige schade aan de Russische raffinagecapaciteit door Oekraïense aanvallen gedocumenteerd (IEA). De uitvoer van Russische diesel en gasolie daalde in september tot ongeveer 144.000 vaten per dag, het laagste niveau in tien jaar (Rigzone). Analisten zeiden tegen AP dat brandstof voor Amerika mogelijk wordt weggehaald bij bestaande Russische klanten. Daarmee zou het wereldwijde aanbod niet toenemen (AP).

Een vergunning botst op een wet

De Amerikaanse maatregel bestaat uit twee juridische lagen die elkaar tegenspreken. De eerste is de toestemming van Treasury. General License 135, een algemene vergunning van het sanctiekantoor, staat bedrijven toe Russische diesel te verkopen, te leveren en in te voeren tot en met 7 april 2027, zonder per geval toestemming te vragen (OFAC). Er geldt geen volumelimiet.

Het Congres staat boven Treasury. In 2022 nam het een wet aan die de invoer van Russische aardolie in de VS verbiedt. Voor opheffing van dat verbod gelden strenge voorwaarden (US Congress). In de vergunning staat die wet overigens niet genoemd.

Een importeur heeft nu toestemming van de ene overheidstak en een verbod van de andere. Treasury heeft niet uitgelegd of een lading Russische diesel de Amerikaanse douane daadwerkelijk kan passeren. Wie een contract overweegt, weet daardoor niet of de brandstof legaal kan worden ingevoerd.

Wat verandert er voor Europa

De EU-regels zijn ongewijzigd. Artikel 3m van de belangrijkste EU-verordening over sancties tegen Rusland verbiedt nog altijd de invoer van Russische olieproducten, waaronder diesel (EUR-Lex). Een Amerikaanse vergunning kan die verordening niet aanpassen. Europese kopers vallen dus onder dezelfde regels als vorige week.

Het Europese bezwaar draait om geld. Op 10 oktober stelde Kaja Kallas, de buitenlandchef van de EU, dat versoepeling van de dieselsancties Moskou extra inkomsten voor de oorlog oplevert (Kallas). Het EU-embargo moest Rusland uitsluiten van grote brandstofmarkten, zodat de oorlogskas de gevolgen daarvan voelt. Als Rusland de Amerikaanse markt daadwerkelijk kan bedienen, neemt die druk af.

Voorlopig bestaat die Amerikaanse afzetmarkt vooral op papier. Rusland verdient pas extra als het diesel over heeft om te verkopen én kopers die brandstof legaal in de VS kunnen invoeren. Wordt de diesel alleen omgeleid van bestaande afnemers, zoals de AP-analisten suggereren, dan is het effect op de Russische inkomsten moeilijker vast te stellen. Dat is een afleiding uit het aanbodbeeld, geen gemeten uitkomst.

Ook Europese automobilisten hoeven weinig prijsverlichting te verwachten. Diesel is een wereldmarktproduct: een lagere prijs in New York kan ook de prijs drukken die Europese importeurs betalen voor ladingen uit andere landen. Toch verwacht de Duitse branchevereniging voor de brandstofsector weinig effect aan de Duitse pomp (Tagesschau).

Treasury moet het Congres en importeurs nu uitleggen hoe General License 135 zich verhoudt tot het wettelijke invoerverbod. Zolang die uitleg uitblijft, komt de afspraak hierop neer: Moskou heeft de uitvoer toegestaan van brandstof waarvan niet is aangetoond dat het land die kan leveren, voor een markt die mogelijk juridisch gesloten blijft.