Drie tankers geraakt terwijl Hormuzverkeer slinkt

Dinsdag 29 september zouden drie tankers zijn geraakt door onbekende projectielen in de Straat van Hormuz. De meldingen kwamen pas de volgende ochtend naar buiten (gCaptain). Door de zeestraat gaan olie uit de Golf en Qatarees gas, waar Europa op rekent. Het scheepvaartverkeer was er al teruggevallen tot een klein deel van het niveau van voor de oorlog. De waarschuwingen vergroten het gevaar op die route. Ze zeggen niet wie heeft geschoten en laten geen extra kosten voor Europa zien.

Wat de waarschuwingen vaststellen

De meldingen kwamen van UK Maritime Trade Operations (UKMTO), een Britse marinedienst die koopvaardijschepen waarschuwt voor dreigingen. Woensdag publiceerde de dienst ze als meldingen 144-26 tot en met 146-26 (UKMTO 144-26, UKMTO 146-26). Europese media berichtten er binnen enkele uren over (Le Figaro).

Volgens een melding werd een olietanker aan bakboord geraakt, de linkerzijde van het schip. Een andere melding gaat over een schip dat onderweg naar de Golf werd getroffen.

De meldingen van UKMTO bevatten geen beoordeling van de schade en zeggen niets over de bemanningen. Die stilte is geen reden om van goed nieuws uit te gaan: ze betekent alleen dat de informatie niet is vrijgegeven. UKMTO onderschrijft de meldingen van de schepen dat ze zijn geraakt, maar noemt geen wapen, lanceerlocatie of dader.

Wat eerdere aanvallen wel en niet laten zien

Beide partijen in de oorlog hebben schepen in dit gebied aangevallen. De Iraanse Revolutionaire Garde claimde op 18 september dat ze de tanker Trend had geraakt omdat die zonder toestemming de zeestraat was overgestoken (AP). Reuters meldde op 6 september dat Amerikaanse troepen Iraanse tankers hadden aangevallen bij de handhaving van een blokkade van Iraanse havens (Reuters).

Die incidenten laten zien dat de zeestraat een oorlogsgebied is. Ze zeggen niets over wie deze drie schepen heeft geraakt. Daarvoor is fysiek bewijs nodig, zoals teruggevonden brokstukken, radargegevens of inspecties door de vlaggenstaten van de schepen (de landen waar ze geregistreerd staan). Dergelijk bewijs is niet gepubliceerd.

Overleg tussen Washington en Teheran, dat de druk op de vaarroute zou kunnen verlichten, heeft geen akkoord opgeleverd (To Brief).

Waar Europa de gevolgen merkt

Er varen nog schepen door de zeestraat, maar het zijn er weinig. Volgens de door Argus aangehaalde scheepvaartgegevens van Windward passeerden op de dag van de aanvallen 17 schepen de zeestraat, tegenover ongeveer 135 per dag voor de oorlog (Argus).

Overheden beslissen niet of die schepen uitvaren. De kapitein en de exploitant van elk schip nemen die beslissing; verzekeraars bepalen de prijs van de dekking voor de reis. Een waarschuwing van UKMTO weegt mee, maar beslist de zaak niet.

Europa merkt de gevolgen via de energiemarkt. Voor de oorlog ging volgens de US Energy Information Administration dagelijks ongeveer 20 miljoen vaten olie door Hormuz, ongeveer een vijfde van het wereldverbruik (EIA). Voor Qatarees vloeibaar aardgas (LNG, gas dat wordt gekoeld tot vloeistof zodat het per tanker kan worden vervoerd) is er geen pijpleidingroute om de zeestraat heen.

Italië laat zien wat dat in de praktijk betekent. Energiebedrijf Edison had sinds het begin van de oorlog al 35 ladingen Qatarees LNG misgelopen en verwachtte er voor begin december nog zes te missen. Dat meldde het vakblad Staffetta Quotidiana op 28 september, de dag voor de aanvallen (Staffetta Quotidiana).

De berichten van dinsdag voegen een risico toe aan een route die Europa toch al moeilijk kon benutten. Ze tonen vooralsnog geen extra kosten. Er zijn geen gepubliceerde verzekeringspremies, brandstofprijzen of leveringscijfers die het effect van deze aanvallen onderscheiden van de verliezen die de oorlog al had veroorzaakt. Wie verantwoordelijk is, blijft onduidelijk totdat onderzoekers of de vlaggenstaten fysiek bewijs vrijgeven.