Oekraïne belooft aanvallen op Russische raffinaderijen

Volodymyr Zelenskyy zei op 3 oktober tegen Reuters dat Oekraïne de aanvallen op Russische olieraffinaderijen zou opvoeren als reactie op de Russische aanvallen op het Oekraïense elektriciteitsnet (Arab News). Daarmee krijgt een bestaande dronecampagne een expliciet motief: energie voor energie. Ook Europa heeft hier belang bij, omdat diesel op de wereldmarkt wordt verhandeld. Daalt het Russische aanbod, dan zoeken Russische afnemers dezelfde ladingen waarop Europese importeurs bieden.

Energie voor energie

Zelenskyy koppelt de escalatie aan wat hij een nieuwe Russische doctrine noemt. Volgens hem wil Moskou inwoners van Kyiv en andere steden onder druk zetten door de energievoorzieningen, vervoersinfrastructuur en openbare voorzieningen aan te vallen waarvan zij afhankelijk zijn. Hij zei dat de Oekraïense inlichtingendienst documenten heeft die dit bewijzen, maar die zijn niet gepubliceerd (Polsat News). ‘Nieuwe doctrine’ is zijn benaming; als vastgesteld Russisch beleid is die niet bevestigd.

De aanvallen waarop hij doelt, vonden plaats. In de nacht naar 30 september troffen Russische raketten en drones energievoorzieningen in 11 regio’s. Premier Serhii Koretskyi noemde het de grootste gecombineerde aanval op het elektriciteitsnet sinds het vorige stookseizoen (Hromadske).

Een van de doelen was de thermische centrale Trypilska bij Kyiv. Het Russische ministerie van Defensie noemde de centrale en zei dat die defensie-installaties van stroom voorzag. Moskou heeft die rechtvaardiging niet onderbouwd (BBC).

De Oekraïense aanvallen op Russische raffinaderijen begonnen al vóór deze belofte. In september meldden bronnen uit de oliesector aan Reuters dat de raffinaderij in Syzran de verwerking had stilgelegd nadat een drone een installatie had beschadigd die goed was voor 71% van de capaciteit (The Moscow Times). Op 1 en 2 oktober noemde Oekraïne de Volgograd-raffinaderij van Lukoil en een oliepompstation in de regio Samara als doelen. Berichten over branden en explosies maken niet duidelijk hoeveel productie verloren ging (Kyiv Independent).

Nieuw is de expliciete publieke koppeling. Kyiv verbindt de Russische brandstofproductie nu rechtstreeks met de Russische aanvallen op de Oekraïense stroomvoorziening, een campagne die vorige maand ook Oekraïense staalfabrieken stillegde (To Brief). Of de openlijke dreiging Moskou afremt of juist harder laat toeslaan, valt uit het interview niet op te maken.

Hoe een brand in een Russische raffinaderij de Europese pomp kan raken

De invloed loopt via de wereldmarkt. Levert Rusland minder diesel, dan wenden zijn afnemers zich tot ladingen uit de VS, de Golfregio of Azië. Europese importeurs bieden op diezelfde ladingen. Europa leunt sterk op die invoer. Volgens BNP Paribas voorzagen importen in de eerste helft van 2026 in 46% van de Europese vraag naar diesel; de VS leverde 40% van die invoer (BNP Paribas).

Tot nu toe is geen verband aangetoond tussen een prijsbeweging in Europa en Oekraïense drones. Moskou heeft zelf ook reden om minder uit te voeren. Volgens Russische staatsmedia heeft de regering de beperkingen op de uitvoer van diesel en gasolie door producenten verlengd tot en met 31 oktober, om de binnenlandse bevoorrading te beschermen (TASS). Een daling van de Russische leveringen kan dus minstens twee oorzaken hebben; de beschikbare cijfers maken geen onderscheid tussen beide.

Europese functionarissen spreken van druk op de markt, niet van tekorten. Op 2 oktober meldde de Europese Commissie dat de dieselvoorziening in de EU stabiel was, al lagen de prijzen hoog op een krappe wereldmarkt (European Commission).

Dezelfde dag beloofden G7-leiders in vier maanden tijd maximaal 100 miljoen vaten olie en brandstof vrij te geven. Ook beloofden ze elkaars energie-uitvoer niet te beperken (G7 statement). Die tweede belofte is voor Europese diesel het belangrijkst, omdat ze ook geldt voor Amerikaanse ladingen die een groot deel van de Europese importbehoefte dekken. Dat is een aannemelijke gevolgtrekking op basis van de importcijfers. Of de belofte standhoudt als de markt onder druk komt, moet nog blijken.

De Oekraïense doelwitkeuze is veranderd: Kyiv noemt aanvallen op de Russische brandstofproductie nu expliciet als antwoord op de aanvallen op het Oekraïense elektriciteitsnet, nu de winter nadert. Een effect op de Europese prijzen is niet aangetoond. Rusland beperkt zijn dieseluitvoer zelf al, terwijl de Europese Commissie de aanvoer stabiel noemt. De meest aannemelijke conclusie is dat de raffinaderijaanvallen een extra risico toevoegen aan een krappe dieselmarkt, naast andere oorzaken die volgens de beschikbare gegevens minstens even zwaar wegen.