Volkswagens EV-keuze verdeelt fabrieksbanen

De raad van commissarissen van Volkswagen komt vrijdag bijeen om te beslissen of topman Oliver Blume mandaat krijgt voor de diepste herstructurering uit de geschiedenis van het concern. Die stemming doet ertoe omdat de toekomstige productie van elektrische auto's bepaalt welke Europese fabrieken werk houden, in zeker vier lidstaten.

Waarom Blume ruimte heeft

De financiële druk is concreet. Het operationeel resultaat daalde in 2025 naar € 8,9 miljard, tegen € 19,1 miljard een jaar eerder, bij een omzet die in grote lijnen gelijk bleef (Volkswagen 2025 results, CNBC). Blume zei tegen managers dat de overheadkosten nog altijd meer dan 30% boven die van vergelijkbare bedrijven liggen (Yahoo Finance).

China maakt die druk groter. De leveringen van volledig elektrische auto's daalden daar in 2025 met 44,3% en in het eerste kwartaal van 2026 nog eens met 63,8% (VW deliveries 2025, VW Q1 2026). China ving jarenlang volume en winst op voor Europese autofabrikanten. Inmiddels exporteert het vooral concurrentie.

Donderdag komt eerst een kerncommissie bijeen, met onder anderen de voorzitter van de ondernemingsraad, de Nedersaksische premier Olaf Lies en leden van de aandeelhoudersfamilies Porsche en Piëch. Zij moeten aftasten of er vóór de voltallige raad een akkoord mogelijk is (Investing.com/Reuters). Die samenstelling laat meteen zien waarom deze herstructurering niet simpelweg van bovenaf kan worden opgelegd.

Bij Volkswagen is de macht in drieën verdeeld. De families Porsche en Piëch hebben 53,3% van de stemrechten. Nedersaksen, de deelstaat waarin Wolfsburg ligt, bezit 20% (VW Annual Report 2025). Werknemers bezetten via medezeggenschap de helft van de twintig zetels in de raad van commissarissen, het Duitse systeem waarbij werknemersvertegenwoordigers toezicht houden op het bestuur. Volgens een speciale wet uit 1960 vereist het verplaatsen of oprichten van productielocaties een tweederdemeerderheid in de raad. Arbeid plus Nedersaksen kunnen daardoor elke fabriekbeslissing blokkeren (Gesetze im Internet, NWZ).

Een akkoord uit december 2024 verbiedt gedwongen ontslagen in Duitse fabrieken al en houdt vestigingen open tot 2030 (Correctiv). Blume wil verder kunnen gaan: fabriekssluitingen als optie op tafel houden en slecht presterende onderdelen afsplitsen. De raad kan dat mandaat geven of weigeren. Vrijdag kan zij nog geen fabriek sluiten.

De volgende EV bepaalt de banen

De belangrijkste herstructurering is minder zichtbaar dan een stemming over sluitingen. Het gaat om modeltoewijzing: welke fabriek krijgt de volgende auto, welk platform en welke productiestart. Zo'n besluit legt jaren aan werkgelegenheid, leverancierscontracten en investeringen vast.

Tsjechië lijkt op papier een winnaar. Škoda zegt dat zijn Tsjechische fabrieken op volle capaciteit draaien, en analisten zien het merk als kostenkampioen die werk kan overnemen van duurdere Duitse locaties (Newstream, Aktuálně). Tegelijk melden Tsjechische toeleveranciers al orderdalingen van tientallen procenten (Novinky).

Spanje heeft voorlopig bescherming. In Martorell is de productie begonnen van de Cupra Raval en de VW ID.Polo, na een ombouw naar elektrisch rijden van € 3 miljard (Cinco Días). Maar de ondernemingsraad waarschuwt dat de fabriek na 2030 niet kan overleven zonder een tweede elektrisch platform (El Nacional). Daar zit de logica van modeltoewijzing in het klein: één auto houdt een fabriek vijf jaar overeind, maar pas de volgende opdracht geeft haar daarna bestaansrecht.

Hongarije is relevant door Audi's fabriek in Győr. De toewijzing van aandrijflijnen verbindt Volkswagens elektrische omslag daar rechtstreeks met de Hongaarse industrie, waar voertuigproductie 26,3% van de totale maakindustrie uitmaakt (KSH). Győr haalde vorig jaar een investering van € 350 miljoen binnen voor een nieuw programma voor elektrische aandrijflijnen (Audi MediaCenter).

De sluiting van Audi Brussels liet zien wat er gebeurt wanneer een vestiging dit gevecht verliest: vakbonden en regeringen onderhandelden over vertrekvoorwaarden, maar zij konden Volkswagen niet dwingen een nieuw model naar Brussel te sturen (Trends-Tendances). Zoals we eerder schreven, dreigen Volkswagen al mogelijke EU-boetes van meerdere miljarden euro's voor CO₂ door zwakke verkoop van elektrische auto's. Dat vergroot de druk om EV-productie te concentreren in minder, efficiëntere fabrieken.

Waar de capaciteit naartoe gaat

Duitse werknemers hebben de sterkste juridische bescherming en de zwakste bezettingsgraad, dus het deel van de fabriekscapaciteit dat daadwerkelijk wordt gebruikt. Door Reuters aangehaalde ramingen laten zien dat Duitse personenautofabrieken terugvallen van 81% bezetting in 2026 naar 73% in 2030, met Zwickau als uitschieter: van 88% naar 42% (MarketScreener/Reuters). Midden-Europese fabrieken zijn goedkoper en voller, maar hun toeleveranciers vangen de neergang al op. Volgens Eurofound hebben autotoeleveranciers sinds 2022 meer banenverlies aangekondigd dan de fabrikanten zelf (Eurofound).

De raad kan Blume vrijdag het politieke mandaat geven om te herstructureren. Voor werknemers in vier landen wordt hun echte lot pas duidelijk wanneer Volkswagen de toekomstige EV-modellen per fabriek toewijst, in de maanden en jaren daarna. Welke fabrieken die auto's krijgen, ligt nog open. Volkswagens bestuursmodel garandeert wel dat elke toewijzing wordt bevochten voordat zij vaststaat.