Robotaxi w Zagrzebiu poza Uberem

10 września na ulice Zagrzebia wyjechał samochód, który zabrał pierwszych pasażerów bez kierowcy za kierownicą. Chińska firma Pony.ai, rozwijająca systemy jazdy autonomicznej, oraz chorwacki operator mobilności Verne rozpoczęły jazdy testowe na zaproszenie, bez operatora bezpieczeństwa w pojeździe. Trasa prowadzi wyznaczonym korytarzem między bazą Verne w biznesowej dzielnicy Buzin a portem lotniczym im. Franja Tuđmana. Pracownicy Verne nadzorują przejazdy zdalnie, lecz firmy nie wyjaśniły, czy mogą przejąć sterowanie, czy jedynie zezwolić na procedurę awaryjną.

Puste miejsce za kierownicą zmienia charakter testu: w razie usterki nikt w samochodzie nie może natychmiast przejąć kontroli. Nie wiadomo jednak, w jaki sposób system rozpoznaje własne błędy, na czym polega zdalne wsparcie ani kiedy pojazd ma obowiązek samoczynnie się zatrzymać. Mowa więc o autonomicznej jeździe prowadzonej na jednej trasie, w ograniczonym teście dostępnym wyłącznie dla zaproszonych osób, a nie o usłudze, którą może zamówić każdy pasażer.

Dwie operacje, które łatwo pomylić

Od kwietnia 2026 r. Verne prowadzi odrębną usługę komercyjną z licencjonowanym operatorem w samochodzie. W sierpniu przejazdy te pojawiły się w aplikacji Uber: osoba zamawiająca zwykły kurs w Zagrzebiu może trafić na pojazd Verne, ale za jego kierownicą nadal siedzi człowiek gotowy do interwencji.

Nowe przejazdy bez kierowcy mają inny status. Są niekomercyjne, nie można ich zamówić ani przez Ubera, ani w aplikacji Verne, a uczestniczą w nich wyłącznie zaproszone osoby. Firmy zapewniają, że uzyskały wszystkie wymagane chorwackie zgody, nie opublikowały jednak ani treści zezwoleń, ani warunków prowadzenia testów (Tportal). Część pierwszych publikacji przedstawiła przedsięwzięcie jako pierwszą w Europie w pełni autonomiczną, komercyjną usługę robotaksówek dostępną przez Ubera. W ten sposób połączono dwa różne programy, choć dostępne informacje nie uzasadniają takiego wniosku.

Oceny pasażerów nie mierzą bezpieczeństwa jazdy bez kierowcy

Pony.ai i Verne podają, że od kwietnia ich pojazdy przejechały ponad 200 000 kilometrów, wykonały kilka tysięcy kursów i uzyskały od pasażerów ocenę 4,7 na 5. Firmy nie rozdzielają jednak przebiegu testów bez kierowcy od kilometrów pokonanych z operatorem na pokładzie. Dane potwierdzają zadowolenie pasażerów z przejazdu, ale nie pozwalają ocenić bezpieczeństwa pojazdu w sytuacji, gdy człowiek nie może przejąć sterowania.

Rzetelna ocena wymaga informacji o liczbie kilometrów przejechanych bez operatora, miejscach prowadzenia testów oraz zdarzeniach, w których system zawiódł lub potrzebował pomocy. W innych państwach takie dane są dostępne. W Stanach Zjednoczonych Waymo publikuje dane o wypadkach swojej autonomicznej floty, a w Kalifornii operatorzy muszą składać raporty o kolizjach oraz interwencjach człowieka. Tamte zestawienia dotyczą innych dróg i warunków, pokazują jednak standard przejrzystości potrzebny do weryfikacji deklaracji producentów. Dla testów w Zagrzebiu nie ujawniono porównywalnych informacji.

Od testu do prawdziwej taksówki

Pony.ai i Verne określają przedsięwzięcie jako pierwszy w Europie test na drogach publicznych, podczas którego w pełni autonomiczny pojazd przewozi pasażerów. Deklaracja brzmi wiarygodnie: niemiecki projekt KIRA w Darmstadt rozpoczął testy autonomii poziomu czwartego, zachowując kierowcę bezpieczeństwa w samochodzie. Nie istnieje jednak niezależny europejski rejestr podobnych wdrożeń, dlatego określenie „pierwszy” pozostaje twierdzeniem samych firm.

Wyjście poza ograniczony test wymaga spełnienia odrębnych warunków prawnych. Przepisy UE pozwalają zatwierdzić pojazd jako produkt techniczny na rynku unijnym, lecz przewóz płacących pasażerów bez kierowcy wymaga dodatkowej zgody każdego państwa. W Niemczech pojazd autonomiczny może wozić pasażerów dopiero po wyznaczeniu ściśle określonego obszaru działania i nadzorcy technicznego, a operator musi ponadto uzyskać licencję na przewóz osób. Chorwackie krajowe dopuszczenie pojazdu nie obowiązywałoby automatycznie w innym państwie członkowskim na podstawie rozporządzenia 2018/858.

W Zagrzebiu autonomiczny samochód przewiózł zaproszonych pasażerów po drodze publicznej bez operatora bezpieczeństwa na pokładzie. To rzeczywisty próg operacyjny, wykraczający poza dotychczasowe europejskie demonstracje. Znacznie trudniejsze będzie przejście do usługi dostępnej publicznie: zamawianej przez każdego klienta, opartej na ujawnionych danych z jazdy bez kierowcy i prowadzonej według warunków, które można niezależnie zweryfikować.