Ateny protestują po ukraińskim dronie morskim

7 maja rybacy w pobliżu przylądka Dukato na Lefkadzie, greckiej wyspie na Morzu Jońskim, zauważyli czarną, sześciometrową jednostkę dryfującą w stronę nadbrzeżnej jaskini. Silnik wciąż pracował. W środku znaleziono do 300 kg materiałów wybuchowych, trzy zapalniki ustawione na detonację przy uderzeniu oraz sprzęt łączności satelitarnej wyceniany na ok. 300 000 EUR (Euronews, Newsit). Greckie zespoły saperskie marynarki wojennej uznały obiekt za bezzałogową jednostkę nawodną, czyli pływającą bombę przeznaczoną do taranowania i zatapiania statków, po czym zdetonowały ładunek w kontrolowanej eksplozji. Trudniejsze okazało się ustalenie, skąd dron pochodził.

Od Magury do Kozaka Mamaja

Greccy analitycy wojskowi początkowo zaklasyfikowali drona jako ukraińską Magurę V3, konstrukcję używaną przez Ukrainę do ataków na rosyjskie okręty na Morzu Czarnym. 12 maja minister obrony Nikos Dendias powiedział unijnym partnerom w Brukseli, że jest „pewien, iż to dron ukraiński”. Dzień później UFORCE, jedyny producent Magury, kategorycznie temu zaprzeczył: konstrukcja nie odpowiadała żadnemu z jego produktów, a model V3 „po prostu nie istnieje”.

Etykieta zaczęła się więc zmieniać. V3 stała się V5. 19 maja greccy urzędnicy wskazali na „Kozaka Mamaja”, inny dron kamikaze łączony nie z ukraińskim wywiadem wojskowym, lecz ze Służbą Bezpieczeństwa Ukrainy, SBU (Focus.ua). UFORCE miał więc rację: to nie był jego dron. Ale trop ukraiński pozostał.

Start blisko, cel nieznany

Wspólny raport greckiego Sztabu Generalnego GEETHA i służby wywiadowczej EYP, ukończony 15 maja, stwierdził, że dron zboczył z kursu z powodu awarii systemu nawigacyjnego. Według Reutersa w zbiornikach zostało dużo paliwa, co wyklucza długi rejs. To wskazuje na start z niewielkiej odległości, najpewniej z jednostki-matki gdzieś na Morzu Jońskim lub Adriatyku.

Raport nie wskazał celu. Grecki wywiad zakłada, że dron miał uderzyć w jednostkę rosyjskiej „floty cieni”, czyli sieci wysłużonych tankowców przewożących rosyjską ropę z obejściem zachodnich sankcji (Maritrace). Ukraina atakowała już takie jednostki dronami z ładunkami wybuchowymi na wodach między Morzem Czarnym a zachodnią częścią Morza Śródziemnego. Lefkada leży dokładnie na tym szlaku.

Ateny protestują same

28 maja, podczas nieformalnego spotkania unijnej Rady do Spraw Zagranicznych w Limassolu na Cyprze, gdzie ministrowie rozmawiają bez publicznego trybu o sprawach wrażliwych, szef greckiej dyplomacji Giorgos Gerapetritis poinformował o sprawie wysoką przedstawicielkę UE Kaję Kallas i rozmawiał z ukraińskim ministrem Andrijem Sybihą. Ateny przygotowują teraz formalny dyplomatyczny demarche, czyli ustrukturyzowany protest, który tworzy zapis prawny i znajduje się o stopień niżej niż odwołanie ambasadora (ProtoThema).

Żadne inne państwo UE nie poparło publicznie Grecji. Prawo morskie nie daje wiążących narzędzi na wypadek przypadkowego wtargnięcia uzbrojonego drona należącego do państwa sojuszniczego. Sprawa wraca więc do klasycznej dyplomacji dwustronnej, a to stawia Ateny w niewygodnym położeniu: protestują przeciw działaniom kraju, który reszta Europy aktywnie dozbraja.

Problem wykracza poza sam incydent na Lefkadzie. Unia nie ma mechanizmu zarządzania sytuacjami, w których broń państwa sprzymierzonego gubi kurs na europejskich wodach. Dron mógł być jednorazową awarią. Mógł też pokazać, że ukraińskie operacje przeciw tankowcom floty cieni coraz częściej przecinają unijną przestrzeń morską, a państwa członkowskie, których nikt wcześniej nie konsultował, zostają z tym, co dopływa do ich brzegu.