Austria dopłaci do rezerwy gazu

Austria przedłuża działanie strategicznej rezerwy gazu o kolejne dwa lata. W budżecie zapisano na ten cel około 264 mln EUR do kwietnia 2029 r. (BMWET, Krone). Chodzi o awaryjny bufor 20 TWh, odpowiadający mniej więcej jednej czwartej rocznego zużycia gazu w kraju. Gaz pozostaje pod kontrolą państwa i nie trafia do zwykłego obrotu handlowego (BMWET). Ministerstwo zapewnia, że obecne dostawy są bezpieczne. Minister gospodarki Wolfgang Hattmannsdorfer wskazuje jednak na konflikty na Bliskim Wschodzie jako argument za utrzymaniem tego instrumentu (Krone). To nie jest wydatek na kryzys, lecz koszt tego, by kryzys nie wymusił droższych decyzji.

Dlaczego państwo magazynuje gaz, zamiast zostawić to firmom

Rezerwa powstała z powodu luki w logice rynku gazu. Jeśli gaz latem jest drogi, dostawca może stracić na napełnianiu magazynów przed zimą, bo nie ma gwarancji, że ceny zimowe pokryją wcześniejszy koszt zakupu i składowania. Ostrożność prywatnej firmy jest więc racjonalna, ale suma takich decyzji może zostawić państwo zbyt słabo zabezpieczone przed sezonem grzewczym.

UE wyciągnęła z tego wniosek po ograniczeniu rosyjskich dostaw rurociągowych w 2022 r. Przyjęte wtedy rozporządzenie 2022/1032 zobowiązało państwa członkowskie do napełniania magazynów przed zimą. Komisja Europejska traktuje magazyny gazu jako główne źródło zaopatrzenia Unii w chłodnych miesiącach. Austria idzie dalej: nie opiera się wyłącznie na unijnych celach napełnienia, lecz utrzymuje 20 TWh pod bezpośrednią kontrolą państwa. Ten gaz może zostać uruchomiony dopiero po ogłoszeniu sytuacji nadzwyczajnej przez rząd.

Budżetowo wygląda to następująco: około 115 mln EUR w 2027 r., 120 mln EUR w 2028 r. i 30 mln EUR na początku 2029 r. (BMWET, Zur Sache). Austria nie kupuje nowego gazu. Płaci za to, by istniejący zapas awaryjny pozostał prawnie wyłączony z rynku i fizycznie przechowywany w podziemnych magazynach. Ministerstwo zakłada, że rzeczywiste koszty będą niższe, ale górny limit wydatków został już zapisany.

Dlaczego procent napełnienia myli

Na początku lipca austriackie magazyny były wypełnione w około 54,7%, przy średniej unijnej bliskiej 49,7% (Voltstack). Sam procent wygląda przeciętnie, dopóki nie uwzględni się skali. Austria ma pojemność magazynową rzędu 100 TWh, czyli około 125% własnego rocznego zapotrzebowania (Energy News Magazine). Przy tak dużej infrastrukturze nawet magazyny wypełnione do połowy oznaczają znaczną fizyczną poduszkę bezpieczeństwa.

Polska dobrze pokazuje, dlaczego sam wskaźnik procentowy niewiele mówi. W tym samym czasie polskie magazyny były napełnione w około 70,6%, czyli wyżej niż austriackie, ale odpowiadało to tylko około 12% rocznego zużycia gazu w Polsce, ponieważ krajowa pojemność magazynowa jest niewielka wobec popytu (Rzeczpospolita). W Austrii niższy procent przekładał się na pokrycie około 78% rocznego zużycia (Energy News Magazine). W praktyce ważniejsze od pytania, jak pełny jest magazyn, jest pytanie, na ile miesięcy popytu wystarczy zgromadzony gaz.

Kto płaci, kto korzysta

Koszt ponoszą bezpośrednio austriaccy podatnicy. Wydatek jest widoczny w budżecie, a nie ukryty w regulowanych taryfach gazowych, jak bywa w innych państwach UE. Austriacka Izba Gospodarcza nazwała rezerwę „kotwicą stabilności” dla lokalizacji biznesowej (OTS/WKÖ).

Najwięcej zyskują gospodarstwa domowe i przemysł, bo rezerwa zmniejsza ryzyko racjonowania gazu albo skoków cen wywołanych paniką w razie zaburzeń dostaw. Tracą ci uczestnicy rynku, którzy w kryzysie mogliby zarabiać na premii za niedobór. Płacą też wszyscy podatnicy za ubezpieczenie, z którego być może nigdy nie trzeba będzie skorzystać.

Ryzyko polega na tym, że państwo będzie latami utrzymywać gaz na publiczny koszt, choć warunki rynkowe mogą się zmienić. Argument obrony dotyczy momentu decyzji. Po zimie, która do marca obniżyła poziom austriackich zapasów do 36% (BMWET), i przy unijnych magazynach wypełnionych wyraźnie poniżej sezonowej normy (NDR), zwlekanie oznaczałoby kupowanie bezpieczeństwa na trudniejszym rynku. Czy to dobrze zaprojektowana polisa, czy tylko droga polisa, zależy od szczegółów, których same liczby budżetowe nie pokazują: jak szybko gaz z rezerwy może faktycznie trafić do odbiorców w sytuacji nadzwyczajnej oraz czy austriackie kontrakty zakupowe przed 2029 r. ograniczą zależność od pojedynczego dostawcy.