Bałtowie wzmacniają gazowe węzły

Magazyn gazu pod Rygą, elektrownia wodna na łotewskiej Dźwinie, terminal LNG w litewskiej Kłajpedzie — formalnie to infrastruktura cywilna, nie obiekty wojskowe. W praktyce właśnie takie miejsca stają się częścią obrony wschodniej flanki NATO. Te same porty, instalacje gazowe i korytarze kolejowe, które Rosja mogłaby sparaliżować, są trasami, którymi sojusznicy przerzucaliby wojsko i sprzęt do państw bałtyckich.

Prezydent Litwy Gitanas Nausėda powiedział, że dane wywiadowcze wskazują na możliwość rosyjskich „prowokacji lub ataków” na infrastrukturę krytyczną w państwach bałtyckich albo w Polsce (Euronews). Prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs mówił z kolei, że informacje z kilku państw NATO pokazują rosyjskie próby sabotażu i operacji hybrydowych (The Straits Times). Opinia publiczna nie ma jednak narzędzi, by te informacje zweryfikować. Sami przedstawiciele służb bezpieczeństwa państw bałtyckich zastrzegali, że nie ma konkretnego rosyjskiego planu, znanej daty ani widocznych przygotowań wojskowych (LRT).

Ostrzeżenia przeniosły się na infrastrukturę

Odpowiedź nie ograniczyła się do komunikatów politycznych. Łotwa wzmocniła ochronę elektrowni wodnej na Dźwinie i podziemnego magazynu gazu Inčukalns (Polsat News). Prezydenci Litwy i Łotwy wspólnie odwiedzili terminal LNG w Kłajpedzie i obserwowali ćwiczenie abordażowe na morzu (LRT). Dania wysłała kompanię piechoty na Łotwę, do dowodzonej przez Kanadę wielonarodowej brygady NATO, w której rotacyjnie służą żołnierze z 13 państw sojuszniczych (Nordic Defence Sector, Latvian Ministry of Defence).

Jedna kompania nie zmienia układu sił na Łotwie. Jej znaczenie jest polityczne: duńska flaga w brygadzie wzmacnia sygnał, że sabotaż wymierzony w infrastrukturę państw bałtyckich dotyczyłby całego Sojuszu, a więc także art. 5 traktatu NATO, czyli zasady wspólnej obrony. W przestrzeni publicznej nie pojawił się jednak pisemny łotewski wniosek, decyzja duńskiego parlamentu ani odtajnione informacje wywiadowcze łączące ten ruch z konkretnym zagrożeniem. Rządy działały w ramach istniejących mechanizmów NATO, co oznacza, że parlamenty nie zostały poproszone ani o zgodę, ani o pieniądze, ani o kontrolę tej decyzji.

Te same porty są potrzebne NATO do przerzutu wojsk

Znaczenie tych ostrzeżeń wykracza poza Łotwę, bo potencjalne cele są jednocześnie trasami wzmocnienia NATO. Terminale gazowe, przeprawy promowe, kable energetyczne i linie kolejowe, które Rosja mogłaby zaatakować, to infrastruktura potrzebna do przerzutu ludzi i sprzętu do państw bałtyckich. Uderzenie w nie oznaczałoby nie tylko koszty dla ludności cywilnej. Mogłoby także spowolnić albo utrudnić reakcję wojskową, którą obiecuje art. 5.

To nakładanie się funkcji cywilnych i wojskowych już wpływa na reakcje sąsiadów. Estonia ogłosiła alerty dotyczące zagrożenia dronami nad południowymi regionami tego samego dnia, w którym Łotwa sygnalizowała ryzyka powietrzne na wschodzie kraju (Yle). Polska odczytała te same informacje jako zagrożenie dla własnych terminali LNG, połączeń kolejowych i wąskiego przesmyku suwalskiego, łączącego ją z Litwą (Rzeczpospolita). Szwecja przygotowuje Gotlandię jako punkt obserwacyjny i logistyczny dla środkowego Bałtyku, zakładając, że utrzymanie wyspy byłoby warunkiem sprawnego ruchu sojuszniczego w stronę wschodniego brzegu (Dagens.se).

Do tych zmian dostosowuje się również łańcuch dowodzenia NATO. 1 lipca 1. Korpus Niemiecko-Holenderski przejął dowodzenie taktyczne nad siłami lądowymi NATO na Łotwie i w Estonii, zastępując wcześniejszy układ (mil.lv). Ma to znaczenie praktyczne: od takiego podziału kompetencji zależy, kto koordynuje przerzut wzmocnień, jeżeli ostrzeżenia okażą się trafne, oraz czy przesmyk suwalski znajdzie się pod spójnym dowództwem, czy zostanie rozdzielony między różne struktury.

Co pozostaje tajne

Według depesz opartych na informacjach AP wywiad nie wskazywał konkretnego miejsca ani terminu możliwych ataków (AP via Newsmax). „Le Figaro” opisał ostrzeżenie jako informacje o możliwych „selektywnych operacjach kinetycznych” przeciwko infrastrukturze (Le Figaro). NATO odpowiada na zagrożenie wiarygodne, ale publicznie nieudowodnione, rotacyjnymi jednostkami sojuszniczymi, a nie nowymi stałymi bazami. System działa więc bez głosowania ustawodawców i bez ujawnienia materiału, na którym opiera się decyzja.

Parlamenty państw bałtyckich i Danii powinny wyjaśnić obywatelom jedną rzecz: która część tej odpowiedzi była rutynową, wcześniej zaplanowaną rotacją, która była nadzwyczajnym wzmocnieniem uruchomionym przez nowe dane wywiadowcze, i jaki próg uzasadnia wysłanie żołnierzy na podstawie informacji, których nie ocenił żaden wybieralny organ poza rządem.