Belgia blokuje chiński zakup NHV

NHV Group nie jest spółką, która od razu kojarzy się z bezpieczeństwem państwa. Wozi techników i załogi ratunkowe na farmy wiatrowe oraz platformy naftowe na Morzu Północnym. Gdy pogoda zatrzymuje statki w portach, śmigłowce NHV bywają jedynym sposobem, by dostać się na instalacje albo wymienić ekipy serwisowe zgodnie z harmonogramem. Belgia zablokowała właśnie przejęcie operatora z Ostendy przez firmę powiązaną z Chinami, uznając dostęp śmigłowcowy do infrastruktury energetycznej za kwestię bezpieczeństwa. Problem wykracza jednak poza Belgię: usługa działa ponad granicami, a unijne zasady kontroli inwestycji zostawiły decyzję jednemu państwu.

Dlaczego śmigłowce stały się infrastrukturą bezpieczeństwa

Belgijska Międzyfederalna Komisja ds. Kontroli Inwestycji bada zagraniczne przejęcia pod kątem ryzyk dla bezpieczeństwa. W jej pracach uczestniczą władze federalne, regionalne i wspólnotowe, a decyzja komisji jest wiążąca. To ona zablokowała GD Helicopter Finance (GDHF), leasingodawcę zarejestrowanego w Dublinie i powiązanego z chińską grupą GDAT, przed przejęciem NHV (AeroTime, Aviation Week). Sprzedającym był Ardian, francuska firma inwestycyjna, która kontroluje NHV od 2013 r. Transakcję ogłoszono w grudniu 2025 r., ale nie przeszła ona kontroli bezpieczeństwa (DH, HeliHub).

Minister gospodarki David Clarinval wskazał na ryzyka dla bezpieczeństwa narodowego, strategicznych interesów Belgii oraz możliwe powiązania z sektorem obronnym (DH). NHV potwierdziła, że transakcja upadła, a struktura właścicielska spółki się nie zmieniła (NHV statement).

Logika tej decyzji wykracza poza klasycznie rozumianą obronność. NHV kontroluje grafiki lotów, okna serwisowe i rotację załóg na platformach, które produkują energię albo utrzymują pracę morskich turbin wiatrowych. Firma operuje z Den Helder w Holandii (Den Helder Airport), jednego z głównych węzłów śmigłowcowych dla Morza Północnego, i przewozi holenderskich pilotów morskich na statki, gdy stan morza uniemożliwia transfer łodzią (Nederlands Loodswezen). Kto decyduje o takim dostępie, ma realny wpływ na ciągłość pracy morskiej energetyki, nawet jeśli nie posiada ani jednej turbiny.

Wątpliwości Belgii wzmocniła struktura kupującego. GDHF jest wprawdzie zarejestrowana w Dublinie, ale ostatecznie pozostaje pod chińską kontrolą (Helicopter Investor). Projekt nowelizacji unijnych zasad kontroli inwestycji, przedstawiony przez Komisję Europejską w 2024 r. i wciąż nieprzyjęty jako prawo, wskazuje właśnie na takie konstrukcje: spółkę zarejestrowaną w UE, która w praktyce działa na rzecz inwestora spoza Unii (COM(2024)23).

Belgijskie weto wobec dostępu do holenderskiej energetyki

Unijne ramy kontroli inwestycji zagranicznych (rozporządzenie 2019/452) pozwalają Komisji Europejskiej i innym państwom członkowskim zgłaszać uwagi do wrażliwych transakcji, ale ostateczną decyzję podejmuje państwo, w którym inwestycja jest badana. Belgia nie ujawniła, czy w procedurze uczestniczyły władze holenderskie, choć operacje NHV z Den Helder oznaczają, że belgijska decyzja bezpośrednio wpływa na to, kto kontroluje śmigłowcowy dostęp do holenderskich platform morskich.

Europejskie rządy coraz szerzej definiują to, co strategiczne. Niemcy zablokowały sprzedaż producenta chipów Elmos nabywcy powiązanemu z Chinami, powołując się na bezpieczeństwo (BMWK). Włochy nałożyły ograniczenia korporacyjne na Pirelli, aby zmniejszyć wpływ chińskiego akcjonariusza na spółkę (Reuters). Belgijska blokada NHV wpisuje się w ten trend, ale przesuwa go na cywilną infrastrukturę usługową, bez której energetyka kilku państw nie działałaby sprawnie.

Sama kategoria ryzyka jest więc zrozumiała. Szczegółowa ocena pozostała jednak niejawna. Opinia publiczna zna decyzję i ogólne uzasadnienie, ale nie dowody, które ważyło państwo. Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie Xella uznał, że państwa członkowskie nie mogą traktować „bezpieczeństwa narodowego” jako hasła zamykającego dyskusję: ograniczenie musi być proporcjonalne i oparte na rzeczywistym zagrożeniu dla jasno zdefiniowanego interesu publicznego (TSUE C-106/22). Nie wiadomo, czy belgijska argumentacja przeszłaby taki test, bo nie została dotąd sprawdzona.

Najbardziej widoczna sprzeczność dotyczy samych śmigłowców. Według informacji branżowych NHV wprowadziła w tym roku do służby w Den Helder dwa Airbusy H160 leasingowane od GDHF (AeroTime). Belgia uznała, że chińskie powiązania właścicielskie NHV byłyby zbyt ryzykowne. Nie wyjaśniła jednak publicznie, czy bieżący leasing od tej samej firmy tworzy podobne ryzyka dostępu i zależności, którym procedura kontroli miała zapobiec. Jeśli problemem jest chiński wpływ na operacje śmigłowcowe na Morzu Północnym, blokada przejęcia przy jednoczesnej akceptacji zależności sprzętowej pozostawia lukę, którą Clarinval i komisja kontrolna powinni wyjaśnić. Szersza kwestia, czyli czy transgraniczne usługi dla energetyki wymagają wspólnej kontroli zamiast krajowych wet, leży już po stronie Komisji Europejskiej i stolic negocjujących kolejne unijne rozporządzenie o monitorowaniu inwestycji.