Bercy chce zamrożenia budżetu 2027

Czterech ekonomistów powołanych przez Bercy, francuskie ministerstwo finansów, zaproponowało na 2027 r. tzw. „année blanche”: roczne nominalne zamrożenie dużej części wydatków publicznych, czyli zatrzymanie automatycznych podwyżek wpisanych we francuski budżet (Le Figaro). Według przecieków z prac misji eksperckiej Francja miałaby znaleźć do 2032 r. 126 mld EUR oszczędności, by deficyt nie zmierzał w stronę 7% PKB (Upday). Sam raport nie został opublikowany, więc liczby trzeba traktować jako szacunki z przecieków. Polityczny sens propozycji jest jednak czytelny: sam wzrost gospodarczy i wyższe wpływy podatkowe przestały wystarczać.

Te same euro, wyższe ceny, mniej usług

Nominalne zamrożenie oznacza, że szpitale, szkoły i system emerytalny dostałyby w kolejnym roku tyle samo euro co wcześniej. Przy nawet umiarkowanej inflacji realna wartość tych pieniędzy spada. Cięcie odbywa się wtedy bez osobnej decyzji o obniżeniu konkretnej pozycji budżetowej.

Na tym polega mechanizm tej operacji. Problem Francji nie sprowadza się do jednego kosztownego programu, który można skreślić z tabeli. Wydatki rosną według formuł: emerytury są indeksowane do cen, koszty ochrony zdrowia zwiększają się wraz ze starzeniem społeczeństwa, świadczenia społeczne podnoszą się automatycznie. Zamrożenie uderza właśnie w te automatyzmy. Zamiast projektować osobne cięcia w każdej części budżetu, państwo pozwala inflacji zmniejszyć realną wartość wydatków.

Rachunek jest niewygodny. Francuski dług publiczny wynosił w 2024 r. około 113% PKB, czyli prawie dwa razy więcej niż unijna wartość odniesienia na poziomie 60% (BNP Paribas Economic Research). Same koszty obsługi długu mają w 2026 r. sięgnąć 77,4 mld EUR, stając się największą pojedynczą pozycją w budżecie Francji (Boursorama).

Nawet przy kilku latach ograniczania wydatków dług może jedynie ustabilizować się w okolicach 120% PKB do 2030 r. (BNP Paribas Economic Research). Wymagałoby to nadwyżki pierwotnej, czyli przewagi dochodów nad wydatkami przed uwzględnieniem odsetek, na poziomie około 0,8% PKB. Francji ostatni raz udało się to osiągnąć w latach 1998–2001.

Inwestorzy przez chwilę traktowali Francję jak Włochy

Rynki nie czekają, aż francuska polityka ustali wspólną linię. 14 lipca rentowność 10-letnich obligacji Francji wynosiła około 3,88%, podczas gdy analogiczne obligacje niemieckie dawały mniej więcej 3,12% (Idéal Investisseur, Financial Times). Różnica, około 76 punktów bazowych, czyli 0,76 pkt proc., nie wynika wyłącznie z obaw o finanse publiczne. Znaczenie mają także płynność rynku i oczekiwania wobec stóp EBC. Głównym ciężarem pozostają jednak ścieżka deficytu i rozdrobnienie polityczne.

Mocniejszy sygnał pojawił się kilka dni wcześniej. Około 9–10 lipca koszt ubezpieczenia francuskiego długu przed defaultem na krótko przekroczył koszt analogicznego zabezpieczenia długu włoskiego (QuiFinanza, MarketScreener). Był to moment rynkowy, nie trwały werdykt. Ale naruszył stare założenie strefy euro: Francja pożycza jak gospodarka rdzenia, Włochy jak kraj peryferyjny. Przez kilka sesji ta hierarchia się odwróciła.

Kto zapłaci za zamrożenie

Francja jest już objęta unijną procedurą nadmiernego deficytu, czyli formalnym procesem uruchamianym wtedy, gdy deficyt lub dług kraju naruszają reguły fiskalne UE (European Commission). Stolice europejskie patrzą na francuskie zamrożenie przez własne obawy. Niemiecka „FAZ” nazwała Francję europejskim „Risikopatient”, łącząc diagnozę z politycznym rozbiciem i rosnącym długiem (FAZ). Belgia widzi w tym znajomy schemat: jej własna koalicja ma mierzyć się z luką 7,7 mld EUR do 2029 r. (info.fr, 21news.be).

Poważniejszy test dotyczy zreformowanych reguł fiskalnych UE. Nowe ramy zastąpiły sztywne roczne cele planami redukcji długu negocjowanymi osobno z każdym państwem. Dopóki sprawdzian dotyczy mniejszych gospodarek, system może działać technicznie. Gdy próbą staje się Francja, w grę wchodzi wiarygodność całej konstrukcji. Jeśli zamrożenie przekonująco zmniejszy deficyt, koszty finansowania spadną, a ramy fiskalne przetrwają próbę. Jeśli nie, spread się rozszerzy, odsetki zaczną narastać, a Paryż będzie podejmował decyzje budżetowe pod coraz większą presją rynku.

Według przecieków misja ekspercka miała rozważać wyłączenie z zamrożenia minimalnych emerytur (Upday). To pokazuje główne napięcie. Zamrożenie ma szanse politycznie tylko wtedy, gdy część wydatków zostanie osłonięta. Każdy wyjątek przenosi jednak ciężar na pozostałe pozycje: usługi lokalne, płace w sektorze publicznym, budżety szpitali, inwestycje. Pierwsza realna bitwa o budżet rozegra się więc nie o samą zasadę zamrożenia, lecz o to, która zamrożona pozycja dostanie prawo do odwilży.