Rumuński gaz z Morza Czarnego

Na rumuńskich wodach Morza Czarnego stanęła konstrukcja wyższa niż większość europejskich wieżowców. Neptun Alpha, zainstalowana na głębokości 120 metrów, waży 16 500 ton, ma 225 metrów wysokości i została zaprojektowana tak, by w dużej mierze działać bez stałej obsługi (OMV, Trend). Operatorzy projektu, OMV Petrom i powiązany z państwem rumuński Romgaz, podają, że gotowy jest już 160-kilometrowy gazociąg do brzegu, a pierwsze wydobycie ma ruszyć w 2027 r. (The Diplomat, Agerpres).

W pełnej skali złoże ma dawać ok. 8 mld m sześc. gazu rocznie, przy obecnym rumuńskim wydobyciu rzędu 9–10 mld m sześc. (GTAI, Enerdata). Zasoby możliwe do wydobycia szacuje się na ok. 100 mld m sześc., a koszt inwestycji, wynoszący 4 mld EUR, operatorzy dzielą po połowie (OMV). To wystarczy, by zmienić układ sił w gazie w Europie Południowo-Wschodniej. Nie wystarczy, by samo w sobie przestawić ceny w całej UE.

Handlowcy rezerwują rury, zanim gaz popłynie

Najczytelniejszy sygnał rynkowy widać na granicy z Węgrami. W punkcie Csanádpalota, którym rumuński gaz trafia do węgierskiej sieci, zarezerwowano całą pozostałą przepustowość do 2032 r. Kolejne 30–40% mocy przesyłowych do 2036 r. również jest już zajęte (Portfolio). W lipcu przepływy z Rumunii na Węgry osiągnęły rekordowe 7,7 mln m sześc. dziennie (Világgazdaság). Publicznej umowy zakupu powiązanej bezpośrednio z Neptun Deep wciąż nie pokazano. Rynek rezerwuje jednak transport tak, jakby ten gaz miał się pojawić.

Przygotowuje się także Bułgaria. Bulgartransgaz planuje podwoić przepustowość trasy z Grecji przez Bułgarię do Rumunii: z 5 do 10 mld m sześc. rocznie w latach 2027–2028 (Mediapool, News.bg). Ten korytarz łączy greckie terminale LNG, czyli gazu skroplonego sprowadzanego statkami, z Europą Środkową i daje surowcowi południowo-północną trasę, której wcześniej brakowało. Dla Grecji bilans jest mniej jednoznaczny: rumuński gaz z morza potwierdza sens infrastruktury współtworzonej przez greckie firmy, ale jeśli będzie tańszy, może ograniczyć przyszły popyt na greckie LNG w Bułgarii i Rumunii (iefimerida).

Kto zarobi, kto zapłaci i czego rynek jeszcze nie wycenił

Rumuński rząd zakłada, że przez cały okres działania projektu budżet otrzyma ok. 20 mld EUR wpływów (Știripesurse). Akcjonariusze OMV zyskują duże aktywo wydobywcze w UE w momencie, gdy nowych europejskich źródeł gazu jest mało. Węgry i Bułgaria dostają realną alternatywę wobec gazu rosyjskiego, choć między alternatywą technicznie możliwą a zakontraktowaną jest istotna różnica.

Niższe rachunki odbiorców pozostają hipotezą. Gaz jest sprzedawany na połączonych rynkach, więc większe rumuńskie wydobycie nie przekłada się automatycznie na spadek cen. Sama Rumunia dobrze to pokazuje: nawet w dniach, gdy krajowa produkcja przewyższała zużycie, ceny day-ahead, czyli za dostawę następnego dnia, potrafiły rosnąć pod wpływem szerszej sytuacji w Europie (Energy Focus Romania).

W publicznych rachunkach projektu słabo widać jeszcze koszt bezpieczeństwa. Platforma stoi na tym samym Morzu Czarnym, gdzie na początku miesiąca ataki dronów na tankowce przy rosyjskim terminalu w Noworosyjsku zmusiły Kazachstan do wstrzymania eksportu ropy (To Brief). Rumunia już zestrzeliwuje drony w pobliżu swoich granic. Bukareszt przyznaje, że przed startem wydobycia w 2027 r. potrzebuje nowych radarów, systemów antydronowych i czujników do ochrony platformy (Marketscreener, Antena 3). Tych wydatków nie ma w żadnej publicznej prognozie przychodów.

Według GTAI Rumunia po 2027 r. może mieć 3–5 mld m sześc. rocznie nadwyżki eksportowej (GTAI). To dużo dla Europy Południowo-Wschodniej, zbyt mało, by zmienić kontynentalny system cen. Platforma dowodzi, że Rumunia potrafi doprowadzić gaz z morza na ląd. Wciąż nie wiadomo jednak, kto kupi go w długoterminowych kontraktach, po jakiej cenie i ile będzie kosztować ochrona ogromnej, w większości bezzałogowej konstrukcji na akwenie, który stał się częścią wojny.