Bruksela punktuje Hiszpanię za korupcję

Rząd Pedra Sáncheza chętnie przedstawia się jako obrońca demokratycznych standardów. W najnowszym sprawozdaniu Komisji Europejskiej o praworządności za 2026 r., opublikowanym 17 lipca, ten obraz został jednak uzupełniony o mniej wygodny bilans: „ograniczone postępy” w walce z korupcją, brak przepisów o lobbingu i niedokończoną reformę sądownictwa (Komisja Europejska, Ara). Sam raport nie ma mocy wiążącej i nie uruchamia sankcji (Commission Q&A). Daje jednak przeciwnikom Sáncheza, w kraju i w UE, dokument z pieczęcią Brukseli, którego już zaczęli używać.

Co ustaliła Komisja

Sprawozdanie o praworządności to coroczny przegląd kondycji sądów, polityki antykorupcyjnej, wolności mediów i instytucjonalnych zabezpieczeń w każdym państwie UE. Hiszpański rozdział czyta się jak listę remontów rozpoczętych, ale niedokończonych.

W sprawach korupcyjnych głównym problemem jest tempo. Duże postępowania grzęzną przez zatory przy opiniach biegłych finansowych i słabe zarządzanie sprawami (Infobae, La Voz de Galicia). Hiszpania wciąż nie ma obowiązkowego, publicznego rejestru lobbystów ani niezależnego organu do spraw etyki publicznej z realnymi uprawnieniami, choć projekt ustawy jest już w toku (20 Minutos).

Poważniejszy politycznie jest wątek sądownictwa. Komisja ponowiła wezwanie, by Hiszpania zmieniła sposób wyboru członków CGPJ, czyli organu zarządzającego wymiarem sprawiedliwości i decydującego o awansach sędziowskich. Obecny system pozwala partiom parlamentarnym dominować przy obsadzie rady, a ta później wpływa na kariery sędziów (Ara). Bruksela naciska też, by kadencję prokuratora generalnego oddzielić od cyklu politycznego rządu. Gdy szef prokuratury odchodzi wraz ze zmianą władzy, powstaje przynajmniej wrażenie, że decyzje prokuratorskie mogą służyć interesom politycznym (El Español).

Najostrzejsza uwaga dotyczyła języka polityków. Komisja zaznaczyła, że krytyka wyroków mieści się w debacie demokratycznej, ale przedstawiciele rządu i parlamentu powinni unikać wypowiedzi podważających niezależność sądów.

Komu służy takie brzmienie

W Hiszpanii najwięcej zyskuje opozycja. Sformułowanie „ograniczone postępy” to cytat z Brukseli, którym krytycy Sáncheza mogą się posługiwać bez samodzielnego budowania aktu oskarżenia (El Mundo). Organizacje przejrzystościowe dostają punkt odniesienia, gdy ich postulaty bywają zbywane jako partyjna presja. Rząd może z kolei amortyzować uderzenie, mówiąc o rutynowym monitoringu i wskazując na projekty reform.

Poza Hiszpanią raport szybko podchwyciły Węgry. Jeszcze przed publikacją minister do spraw UE János Bóka przekonywał, że dokument pokaże, czy Komisja ocenia państwa tą samą miarą (Origo, HVG). Media bliskie węgierskiemu rządowi uznały później krytykę Hiszpanii za dowód podwójnych standardów. Niezależne redakcje odpowiadały, że hiszpańskie zarzuty dotyczą luk w lobbingu i przewlekłości sądów, podczas gdy węgierska sprawa obejmuje systemową korupcję i rozmontowanie mechanizmów kontroli władzy wykonawczej. Podobną argumentację o selektywności podjął rząd Słowacji, choć słowackie media skupiły się przede wszystkim na brakach samej Bratysławy (Aktuality).

Akta sprawy, nie narzędzie egzekucji

Komisja przedstawia ten cykl jako monitoring prewencyjny. Zalecenia nie są wiążące. Do hiszpańskiego rozdziału nie dołączono ani zamrożenia funduszy, ani pozwu do TSUE, ani prawnego terminu wykonania zaleceń. Ograniczenie tego instrumentu widać w jego dotychczasowych efektach: według EU Perspectives tylko 47% zaleceń z 2025 r. zostało w ciągu roku w pełni lub częściowo zrealizowanych.

Raport zaczyna mieć ciężar dopiero wtedy, gdy łączy się z narzędziami niosącymi realne konsekwencje: skargą Komisji przeciwko państwu za naruszenie prawa UE albo zamrożeniem środków do czasu przeprowadzenia reform (Komisja). Wobec Hiszpanii nie uruchomiono żadnego z tych trybów.

Komisja przygotowała więc przede wszystkim akta sprawy. Opisała opóźnienia w postępowaniach korupcyjnych, brak zasad lobbingu, niedokończoną reformę sądownictwa i polityczne ataki na sądy. Czy te akta wymuszą reformy, czy pozostaną nagłówkiem, który Madryt przeczeka, zależy już od hiszpańskiego rządu, parlamentu i wymiaru sprawiedliwości. Na razie nie dali dowodu, że potrafią sprawę zamknąć.