Limit na rosyjską ropę zostaje przy $44.10

Unia Europejska szykuje decyzję, która ma zatrzymać pułap cenowy na rosyjską ropę na poziomie 44,10 USD za baryłkę. Bez tej interwencji automatyczny mechanizm korekty podniósłby limit powyżej 65 USD podczas kolejnego przeglądu w lipcu. Formuła odwołuje się do rynkowych cen ropy Urals, głównej rosyjskiej mieszanki eksportowej nazwanej od regionu Uralu. Po trzech miesiącach zakłóceń żeglugi w Cieśninie Ormuz ceny wzrosły na tyle, że narzędzie stworzone do ograniczania dochodów Kremla zaczęłoby działać odwrotnie: pozwoliłoby Moskwie sprzedawać drożej, nadal w granicach przepisów (Investing.com, Kyiv Post).

Zamrożenie limitu ma najpewniej trafić do 21. pakietu sankcji UE, którego omówienie zaplanowano na początek czerwca. Rozwiąże ono jednak problem formuły, a nie egzekwowania sankcji. To właśnie ta luka od miesięcy osłabia realne działanie całego mechanizmu.

Jak pułap podważył własną logikę

Pułap cenowy, wprowadzony przez G7, UE i Australię w grudniu 2022 r., działa pośrednio. Zachodni ubezpieczyciele, armatorzy i banki nie mogą obsługiwać ładunków rosyjskiej ropy sprzedawanej powyżej limitu. Ponieważ państwa G7 zapewniały historycznie około 90% ubezpieczeń morskich i finansowania żeglugi, narzędzie miało na początku realną siłę nacisku (European Commission).

W ubiegłym roku UE zastąpiła stały limit 60 USD formułą dynamiczną: co sześć miesięcy pułap miał być ustawiany na poziomie 85% średniej ceny ropy Urals z poprzednich 22 tygodni (European Commission). Mechanizm działał, dopóki ropa była tania. Kryzys wokół Ormuzu, powiązany z Iranem, podniósł jednak cenę Urals do około 86 USD za baryłkę w maju. Po zastosowaniu formuły kolejna korekta wyniosłaby limit powyżej 65 USD, czyli ponad pierwotny poziom z 2022 r. (Business Standard).

Schwedt: miejsce, gdzie wojna naftowa dotyka ziemi

W Brukseli spór o pułap cenowy może wyglądać technicznie. Jego koszty widać jednak w niewielkim mieście we wschodniej Brandenburgii.

Rafineria PCK w Schwedt, jedna z największych w Niemczech, została zaprojektowana pod przerób rosyjskiej ropy dostarczanej rurociągiem Drużba. Gdy po pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę Niemcy odcięły się od rosyjskiej ropy rurociągowej, Schwedt straciło około 200 000 ton miesięcznie podstawowego surowca (Energycomment.de). Dziś ropa dociera do rafinerii tankowcami przez bałtyckie porty w Rostocku i Gdańsku. To trasa wolniejsza i droższa, która podniosła koszty operacyjne i obniżyła wykorzystanie mocy zakładu (DW).

Rząd federalny zagwarantował zatrudnienie 1 200 pracownikom Schwedt do końca 2026 r., przyznając w praktyce, że zmiana dostaw ma lokalny koszt, którego sam rynek nie udźwignie (Tagesspiegel). Ropa nadal płynie, ale dłuższymi i droższymi kanałami. Miejsca pracy zależą bardziej od politycznych zobowiązań niż od rachunku ekonomicznego.

Luka, przez którą przechodzi Rosja

Zamrożony pułap ma znaczenie tylko tam, gdzie ktoś go egzekwuje. Rosja zbudowała flotę cieni: sieć starzejących się tankowców działających poza zachodnim systemem ubezpieczeń i bankowości. Te jednostki przewożą już ponad 60% rosyjskiego eksportu ropy drogą morską (S&P Global). UE wpisała na czarną listę 444 statki, ale flota nadal rośnie.

CREA, helsiński ośrodek badań nad energią, szacuje, że skuteczne egzekwowanie limitu 44,10 USD obniżyłoby rosyjskie dochody z ropy o 42–46% (CREA). Między tym wyliczeniem a rzeczywistością jest duża przepaść: tylko w marcu Rosja uzyskała z ropy około 19 mld USD, prawie dwa razy więcej niż w lutym (KSE Institute). Szef MAE Fatih Birol ostrzegł, że łagodzenie sankcji byłoby „poważnym błędem” (Euronews). Waszyngton tymczasem po raz trzeci od marca po cichu przedłużył wyłączenia pozwalające na transakcje związane z rosyjskimi ładunkami ropy (The Deep Dive).

Zamrożenie limitu najpewniej przejdzie. Kijów je popiera, a większość rządów UE woli ten wariant niż bierne patrzenie, jak pułap przesuwa się w górę wraz z rynkiem. Tyle że Rosja przerzuciła w jednym miesiącu ropę wartą 19 mld USD, gdy limit wynosił już 44,10 USD. Liczba na papierze była właściwa. Problem polegał na tym, że za mało kto sprawdzał statki.