Makaron z kurczakiem zatruł Europę

Kto w ostatnich miesiącach kupował smakowe zupki instant, powinien sprawdzić markę i numer partii. Europejskie służby bezpieczeństwa żywności powiązały 106 potwierdzonych zakażeń salmonellą w 14 państwach z jednym produktem: makaronem instant o smaku kurczaka. Prawie połowa zakażonych trafiła do szpitala (Euronews, Infobae). Najczęściej chorowały dzieci i młodzi dorośli. W tym przypadku problem nie kończy się na sklepowych półkach, bo zupki instant miesiącami leżą w szafkach kuchennych, akademikach i domowych zapasach przekąsek.

Rzadki ślad genetyczny w wielu krajach

Od listopada 2025 r. do czerwca 2026 r. laboratoria zdrowia publicznego w 14 państwach zaczęły znajdować w próbkach od pacjentów ten sam, nietypowy wzór. Zakażenia miały niemal identyczny profil genetyczny: szczep Salmonella Stanley ST2045 (Infobae). Dla laboratoriów to odpowiednik odcisku palca patogenu. Jeżeli taki sam szczep pojawia się u pacjentów od Tallinna po Londyn, najbardziej prawdopodobne jest wspólne źródło zakażenia.

Pojedyncze państwo mogłoby tego nie wychwycić. Kilka lokalnych przypadków zwykle nie wystarcza, by uruchomić alarm na dużą skalę. Dopiero ECDC, unijne centrum ds. chorób zakaźnych, zestawiło dane genetyczne z laboratoriów krajowych i połączyło rozproszone sygnały. Po stronie żywnościowej dowody oceniła EFSA, czyli Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności z siedzibą w Parmie (Fanpage).

Śledztwo epidemiologiczne zaczęło się od rozmów z chorymi. W Danii, Estonii, Niemczech, na Łotwie i Litwie pacjenci wskazywali na smakowe makarony tej samej marki (Euronews). Następnie inspektorzy żywności w Niemczech i na Litwie przebadali konkretne opakowania makaronu o smaku kurczaka i ostrego kurczaka. W środku znaleziono ten sam szczep, który wywołał ognisko zakażeń (Fanpage). Faktury i dokumenty dostaw doprowadziły służby do jednego producenta w Ukrainie oraz polskiego hurtownika, przez którego produkt trafił dalej na rynek (Times of India). Duńskie władze powiązały sprawę z marką Reeva, choć oficjalna ocena EFSA i ECDC mówi ostrożniej o smakowych makaronach „tej samej marki” (DTU Fødevareinstituttet, eFoodAlert).

Dlaczego problem leży dziś w domowych szafkach

49 hospitalizacji przy 106 potwierdzonych przypadkach pokazuje, że nie dla wszystkich jest to łagodne zatrucie pokarmowe. Najmocniej odczuła to Litwa: w kraju liczącym mniej niż trzy miliony mieszkańców odnotowano 23 przypadki i 17 hospitalizacji. Część pacjentów jadła makaron na sucho, jako chrupiącą przekąskę, zamiast go gotować (lrytas.lt).

Salmonella potrafi przetrwać miesiącami w suchej żywności. Zanieczyszczona mogła być saszetka z przyprawą, suszony dodatek albo inny suchy element opakowania. Śledczy nie ustalili jeszcze, na którym etapie produkcji doszło do skażenia (Infobae). W takich sprawach to normalne: wycofanie produktu następuje wtedy, gdy dowody są wystarczająco mocne, a analiza pierwotnej przyczyny trwa dalej. Czekanie na pełną pewność oznaczałoby kolejne zakażenia.

Praktyczny wniosek jest prosty: trzeba porównać domowe zapasy z krajowymi komunikatami o wycofaniu produktu, wyrzucić albo zwrócić wskazane partie i nie jeść makaronu na sucho. Największe ryzyko ciężkiego przebiegu salmonellozy dotyczy małych dzieci, osób starszych, kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością.

Jedna partia z fabryki, wiele krajowych wycofań

Unijny system wykrywania transgranicznych skażeń zadziałał. Laboratoria krajowe rozpoznały zgodność genetyczną, ECDC połączyło przypadki, a RASFF, czyli unijny system szybkiego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach, pozwolił państwom wymieniać numery partii i dokumenty dostaw niemal na bieżąco (The Brussels Times). Samo zdejmowanie produktów z rynku nadal odbywa się jednak kraj po kraju.

Tani produkt o długim terminie przydatności, wyprodukowany w Ukrainie, dystrybuowany przez Polskę, sprzedawany w 14 państwach i jedzony głównie przez dzieci oraz studentów pokazuje logikę współczesnego rynku żywności. Każde ogniwo łańcucha zwiększa efektywność dystrybucji, ale w razie błędu poszerza też obszar narażenia. Jedna skażona partia fabryczna zamienia się w serię krajowych akcji wycofywania. Śledztwo trwa, lecz najważniejsze są teraz opakowania sprzedane wiele miesięcy temu.