Wybuch w Constanta odsłania morską lukę NATO

Ukraiński dron morski z ładunkiem około 300 kg materiałów wybuchowych, po zakłóceniu przez rosyjskie systemy walki elektronicznej, zboczył z kursu i 5 czerwca eksplodował w Konstancy, największym rumuńskim porcie nad Morzem Czarnym (Deutschlandfunk, Straits Times). Kilka ukraińskich maszyn miało jednocześnie utracić sterowanie; większość samozniszczyła się na morzu, ale jedna dotarła do wybrzeża państwa NATO (Agerpres). Ewakuowano ponad 1 000 osób. Nikt nie zginął.

W sensie wojskowym najważniejsze nie było jednak to, że dron eksplodował. Ważniejsze jest to, czego nie wykrył system bezpieczeństwa. NATO od lat wzmacnia obronę przed dronami, ale głównie tymi, które nadlatują z powietrza. Ten przyszedł od strony wody.

Czterogodzinna luka

Rumuńskie władze zauważyły drona około godz. 6.00 rano. Ukraina powiadomiła Rumunię około godz. 10.00, mniej więcej 10–15 minut przed eksplozją (RRI). Według Kijowa rosyjskie zakłócanie sprawiło, że Ukraina straciła nad maszynami kontrolę i nie wiedziała, dokąd zmierzają (Agerpres).

Ta luka ma znaczenie, bo kanał komunikacji już istnieje. Po tym, jak w 2022 r. ukraiński pocisk zabił dwie osoby w Przewodowie, NATO uruchomiło łącze między ukraińskim dowództwem obrony powietrznej a natowskim centrum operacji powietrznych w Niemczech, z bezpośrednim połączeniem do rumuńskich struktur operacyjnych. Żadne oficjalne źródło nie wyjaśniło dotąd, czy ten kanał uruchomiono już o godz. 6.00. Jeśli tak, czterogodzinna cisza oznacza problem koordynacyjny wewnątrz samego sojuszu. Jeśli nie, pytanie brzmi, dlaczego nie skorzystano z procedury po incydencie w Przewodowie.

Nie ma też wiążącej umowy, która nakazywałaby Ukrainie uprzedzać Rumunię o starcie dronów morskich. Najbliższy instrument prawny, dwustronne porozumienie z 2014 r. o aktywności wojskowej przy granicy, dotyczy granic lądowych. Ukraina ratyfikowała je dopiero w zeszłym miesiącu (rada.gov.ua). Rumunia formalnie zażądała teraz nowych protokołów notyfikacyjnych. Byłyby to pierwsze takie zasady dla operacji dronów morskich na Morzu Czarnym.

Obrona patrzy w niebo, nie na wodę

Port w Konstancy miał już system antydronowy. Problem w tym, że system wykrywa bezzałogowce powietrzne przez analizę sygnałów radiowych. Jednostek nawodnych nie widzi (Romania Insider).

Ta sama luka występuje szerzej w natowskiej architekturze odstraszania. Operacja Eastern Sentry, czyli wzmocniony nadzór wschodniej flanki uruchomiony we wrześniu 2025 r., opiera się na samolotach, śmigłowcach i systemach obrony powietrznej. Cała logika jest skierowana ku górze (NATO). Państwa bałtyckie zaczęły kupować morskie systemy rozpoznania. Nad Morzem Czarnym nie ma porównywalnej infrastruktury.

Ostrzeżenia były. Podczas ćwiczeń REPMUS u wybrzeży Portugalii w 2025 r. ukraińscy operatorzy dronów Magura V7 pokonali siły NATO we wszystkich pięciu symulowanych scenariuszach. „Oni nawet nie widzieli naszej broni”, mówił jeden z ukraińskich operatorów (Dagens). Kilka tygodni przed wybuchem w Konstancy rumuńska analiza morska wprost ostrzegała, że na Morzu Czarnym brakuje zdolności wykrywania autonomicznych jednostek nawodnych (Forum Securității Maritime).

Zegar zakupów

Pięć dni przed eksplozją Rheinmetall podpisał z Rumunią kontrakt wart 5,7 mld EUR. Obejmuje on m.in. systemy antydronowe Skynex i morskie armaty Oerlikon projektowane także do zwalczania bezzałogowych jednostek nawodnych. Dostawy mają ruszyć w 2028 r. (Rheinmetall, ESUT). Francuski program DANAE, zakładający budowę uzbrojonych dronów morskich, ma osiągnąć gotowość dopiero pod koniec 2027 r. (Naval News). Bułgaria poderwała śmigłowce Panther i uruchomiła nadbrzeżny radar Ekran-M, ale były minister obrony Dimitar Stojanow powiedział wprost, że Bułgaria „nie jest gotowa na wojnę dronową” (Flagman, 24 Chasa).

Najostrzej zareagował Donald Tusk, który kilka godzin przed eksplozją mówił na szczycie UE–Bałkany Zachodnie: „Sytuacja zmierza ku eskalacji. Musimy być przygotowani” (Infobae). Emmanuel Macron obiecał Rumunii „pełne wsparcie”, nie wskazując konkretnego sprzętu (Euronews). Kaja Kallas, wysoka przedstawicielka UE do spraw zagranicznych, przypisała odpowiedzialność „bezpośrednio Rosji”, uznając rosyjską walkę elektroniczną za przyczynę incydentu niezależnie od tego, czyj był dron (Independent). Berlin nie wydał osobnego komunikatu. Rząd Węgier milczał.

Rumunia domaga się protokołów notyfikacyjnych, których jeszcze nie ma. Bułgaria zamawia radary, których jeszcze nie dostała. Unijny plan antydronowy, opublikowany w lutym, wskazuje porty jako miejsca priorytetowe, ale pilotaż przewiduje dopiero na 2027 r. Systemy, które mogłyby chronić Konstancę, zostały już zamówione. Tyle że nie zdążyły dotrzeć.