Eli Lilly tnie niemiecką fabrykę za $2.5 billion

Eli Lilly dokończy w Alzey jedynie "zakres minimum" planowanej fabryki wartej 2,5 mld dolarów. Skorupa zakładu jest już prawie gotowa, zatrudniono 300 osób, ale plan dojścia do 1 000 miejsc pracy przestał obowiązywać. Kilka godzin później Boehringer Ingelheim skasował 900 mln EUR niemieckich inwestycji zaplanowanych na lata 2027–2030. Obie firmy wskazały ten sam powód: nową ustawę Berlina o oszczędnościach w systemie ubezpieczeń zdrowotnych.

Fiskalny kąt Berlina

GKV-Beitragssatzstabilisierungsgesetz, czyli ustawa stabilizująca składkę na ustawowe ubezpieczenie zdrowotne, nie wzięła się z politycznej fanaberii. Średnia niemiecka składka zdrowotna sięgnęła w 2026 r. rekordowych 17,5% płacy brutto. Rada ekspertów gospodarczych ostrzega, że bez reform łączne składki społeczne mogą dojść do 49,7% do 2040 r.. Ustawa ma przynieść 16,3 mld EUR oszczędności w systemie zdrowia do 2027 r..

Dla firm farmaceutycznych kluczowy jest „dynamiczny rabat producenta”, czyli obowiązkowa zniżka od cen leków, która rośnie automatycznie wraz z wydatkami kas chorych. Branża nie zgadza się nawet co do skali tego mechanizmu. Vfa, główne niemieckie lobby farmaceutyczne, szacuje, że do 2030 r. rabat może wynieść około 20% cen katalogowych. Pharma Deutschland, reprezentująca producentów leków generycznych i firmy średniej wielkości, ostrzega przed poziomem 50%. To właśnie automatyczna eskalacja, bardziej niż obecna wysokość rabatu, ma według koncernów uniemożliwiać planowanie wieloletnich inwestycji. Farmacja odpowiada za około 3,3% wydatków ustawowych ubezpieczeń zdrowotnych, ale ma udźwignąć około 12% planowanych oszczędności.

Paryż ma gotową książeczkę czekową

Zwrot Boehringera ku Francji nie jest odosobnionym ruchem. 1 czerwca, podczas inwestycyjnego szczytu Emmanuela Macrona „Choose France”, firma zapowiedziała 500 mln EUR nakładów w czterech francuskich zakładach produkcyjnych. Dwa dni później przyszła decyzja o anulowaniu 900 mln EUR inwestycji w Niemczech. Łączna wartość inwestycji farmaceutycznych ogłoszonych podczas Choose France wyniosła 600 mln EUR, trzykrotnie więcej niż rok wcześniej.

Według barometru atrakcyjności EY liczba zagranicznych projektów inwestycyjnych w Niemczech spadła od 2019 r. o 44%, podczas gdy we Francji spadek wyniósł 28%. Szef niemieckiego oddziału Boehringera ujął sprawę bez dyplomacji: „Kolejna innowacja, przy obecnym stanie rzeczy, nie trafi do Niemiec”.

Marże 84% kontra obowiązkowe rabaty

Eli Lilly osiągnął w 2025 r. 65,2 mld dolarów przychodów, o 45% więcej niż rok wcześniej, przy marży brutto 84,3%. Innymi słowy, po kosztach produkcji zostawały 84 centy z każdego dolara sprzedaży. Boehringer wykazał 27,8 mld EUR przychodów, o 7,3% więcej niż rok wcześniej. Ceny opatentowanych leków w Niemczech wynoszą już 114% średniej europejskiej. Przy takich marżach i poziomach cen teza, że wyższe niemieckie rabaty są dla koncernów komercyjnie nie do udźwignięcia, słabo broni się w danych finansowych.

Ten ruch firm odsłania zarazem granice unijnej sprawczości. W maju 2026 r. UE osiągnęła wstępne porozumienie w sprawie Critical Medicines Act, czyli aktu mającego ściągać produkcję leków z powrotem do Europy. Ceny w ochronie zdrowia pozostają jednak kompetencją państw członkowskich. Każdy rząd ustala własne zasady refundacji i wyceny leków, a Bruksela nie może ich zastąpić decyzją centralną. UE może zachęcać do budowy fabryk na europejskim terytorium. Nie może zmusić państwa członkowskiego, by utrzymało warunki, które dla inwestora są atrakcyjne.

Udział Europy w światowej produkcji API, czyli aktywnych substancji farmaceutycznych odpowiadających za działanie leku, spadł z 63% w 1981 r. do około 6% obecnie. Proponowany w Critical Medicines Act fundusz 5 mld EUR jest pozycją w przyszłym budżecie UE, nie pieniędzmi już zagwarantowanymi.

Berlin znalazł się w klasycznej pułapce kosztów. Musi ograniczyć wydatki zdrowotne, bo rekordowe składki obciążają pracowników i pracodawców. Jeżeli jednak kapitał popłynie do Tuluzy i Cork zamiast do Alzey i Ingelheim, europejska suwerenność farmaceutyczna będzie słabła nie pod presją Pekinu, lecz od środka, przez fiskalne kryzysy samych państw członkowskich.