Koniec tarcz przy inflacji 3.2%

Gospodarstwo domowe w Madrycie zapłaciło w tym miesiącu za prąd około 8-10 EUR więcej. Od 1 czerwca Hiszpania przywróciła podstawową stawkę VAT na energię elektryczną: z 10% do 21%. Tym samym zakończyła nadzwyczajną ulgę podatkową, która chroniła odbiorców po skoku cen energii wywołanym kryzysem irańskim (El Español). Podobne osłony znikają w kolejnych krajach. We Włoszech obniżka akcyzy paliwowej wygasa 6 czerwca, w Niemczech czasowa redukcja podatku od paliw kończy się 30 czerwca. Ten odwrót następuje w momencie, gdy inflacja w strefie euro wzrosła w maju do 3,2%, wobec 3,0% w kwietniu (Eurostat).

Usługi napędzają przyspieszenie

Same ceny energii między kwietniem a majem prawie nie drgnęły: inflacja energetyczna wzrosła z 10,8% do 10,9%. Ciężar przesunął się na usługi: rachunki w restauracjach, czynsze, ubezpieczenia, usługi fryzjerskie. Inflacja usług skoczyła z 3,0% do 3,5%, a inflacja bazowa, czyli wskaźnik bez zmiennych cen energii i żywności, wzrosła z 2,2% do 2,5% (EBC).

Na ceny ropy ustalane na globalnym rynku bank centralny ma ograniczony wpływ. Z inflacją usług jest inaczej. To ona pokazuje, czy droższa energia przechodzi w krajowe płace, czynsze i koszty firm, a więc w obszar, który polityka stóp procentowych ma schładzać. Główny ekonomista EBC Philip Lane przyznał, że „nawet jeśli pierwotny szok energetyczny się odwróci, efekty drugiej rundy pozostaną z nami przez pewien czas” (Investing.com).

Kto bierze koszt na siebie

Średnia dla strefy euro ukrywa bardzo duże różnice. Litwa odnotowała inflację na poziomie 5,1%, napędzaną 39,3% wzrostem cen oleju napędowego. Kraj importuje całą ropę i nie stosuje dopłat do paliw (LRT). Niemcy, osłonięte czasową ulgą podatkową na paliwa, zamknęły maj wynikiem 2,6%, choć Bundesbank szacuje, że sama dopłata obniża wskaźnik o około 0,25 pkt proc. (Handelsblatt).

Podział jeszcze wyraźniej widać w płacach. W Niemczech realne wynagrodzenia wzrosły w I kwartale 2026 r. o 1,8%, bo nominalne podwyżki na poziomie 4,1% wyprzedziły inflację (Destatis). Hiszpańscy pracownicy takiej osłony nie dostali: wzrost płac uzgodniony w układach zbiorowych wyniósł średnio 2,94%, poniżej inflacji, a automatyczne klauzule waloryzacyjne obejmują tylko 30% pracowników objętych porozumieniami (Europa Press). We Włoszech i Grecji układ jest podobny. Im dłużej utrzymuje się ta luka, tym bardziej realnie kurczy się siła nabywcza.

Rządy wprowadzały obniżki podatków jako reakcję nadzwyczajną na zakłócenia w cieśninie Ormuz, po których ropa podrożała do około 105-111 USD za baryłkę (SEB). Koszt fiskalny był ogromny. Komisja Europejska oszacowała łączną wartość zadeklarowanych działań na ponad 14,5 mld EUR, przy czym 72% stanowiły instrumenty nieadresowane do konkretnych grup (European Commission). Teraz budżety wymuszają odwrót. Włoski minister środowiska wykluczył przedłużenie obniżki akcyzy paliwowej (Sky TG24, Askanews). Hiszpański Funcas prognozuje, że przy pełnym wycofaniu subsydiów i utrzymaniu wysokich cen ropy inflacja może latem dojść do 4% (Funcas).

Majowy odczyt inflacji wciąż korzystał z działania tych osłon. Dopiero dane za czerwiec i lipiec pokażą ich wygaszenie. Ekonomiści mówią w takim przypadku o efekcie skokowym: statystycznym wzroście wynikającym z końca rabatów, a nie z nowej presji cenowej.

Rynki wyceniają na 85-91% prawdopodobieństwo, że EBC, czyli bank centralny ustalający stopy procentowe dla 20 państw strefy euro, podniesie 11 czerwca stopę depozytową o 0,25 pkt proc., do 2,25% (VT Markets). Nawet Yannis Stournaras, prezes Banku Grecji i jeden z ostrożniejszych członków Rady Prezesów EBC, uznał podwyżkę za „nieuniknioną ze względu na wiarygodność” (Bloomberg).

Jeżeli inflacja usług na poziomie 3,5% oznacza, że płace zaczynają gonić ceny energii, zwłoka grozi utrwaleniem wyższych oczekiwań inflacyjnych. Ale PKB strefy euro wzrósł w I kwartale 2026 r. tylko o 0,2% (EBC), a wskaźnik zaufania konsumentów wynosi -19, blisko najniższego poziomu od grudnia 2022 r. (Trading Economics). Wyższy koszt kredytu uderza w gospodarstwa domowe z dwóch stron: przez rachunki za energię i droższe hipoteki. EBC podnosił już stopy w czasie szoku podażowego, za kadencji Jean-Claude’a Tricheta w 2011 r., po czym w ciągu kilku miesięcy musiał zmienić kurs, gdy pogłębił się kryzys zadłużeniowy. Wycofanie subsydiów może samo zdusić popyt. O tym, jak silnie, nie będą jednak decydować pracownicy tracący siłę nabywczą w Madrycie i Rzymie.