Doradcy UE nie wypełnią luki na granicy Libanu

12 października państwa UE postanowiły powołać misję, która będzie doradzać libańskiej armii i policji oraz je szkolić. Jej pierwszy mandat ma trwać trzy lata — wynika z komunikatu Rady UE. Misja ma pomóc libańskim służbom samodzielnie zabezpieczać granicę. Nie będzie jej patrolować, a siły pokojowe ONZ, które dziś to robią, mają zakończyć standardowe działania 31 grudnia 2026 r. (UNIFIL).

Zadania doradców

Liban sam zwrócił się o tę misję. Doradcy wojskowi mają współpracować z Libańskimi Siłami Zbrojnymi przy kontroli granic lądowych, bezpieczeństwie morskim, rozpoznaniu i zwalczaniu przemytu. Zespół cywilny będzie doradzać policji (Rada UE). Prezydent Joseph Aoun powitał tę decyzję i podkreślił, że armia i policja są legalnymi narzędziami rozszerzania władzy państwa (MTV Lebanon).

Samo powołanie misji nie oznacza jeszcze, że jej personel przyjedzie do Bejrutu. Trwają przygotowania, a do jej uruchomienia potrzebna będzie osobna decyzja państw UE (Rada UE). Każdy rząd sam zdecyduje też, czy wyśle personel. Europejska Służba Działań Zewnętrznych zaznacza, że ogłoszone nabory na stanowiska cywilne zależą od decyzji politycznych i zatwierdzenia budżetu (ESDZ). Nie podano jeszcze nazwiska dowódcy, budżetu misji ani listy państw, które wyślą personel.

Czego doradcy nie przejmą po patrolach

UNIFIL, misja ONZ, patroluje pas między Niebieską Linią — wyznaczoną przez ONZ linią wycofania wojsk izraelskich — a rzeką Litani. Zgłasza naruszenia i utrzymuje kanał łączności między siłami libańskimi i izraelskimi (UNIFIL). Mandat unijnych doradców nie obejmuje patroli, monitorowania zawieszenia broni ani roli sił buforowych (Rada UE). Kaja Kallas, szefowa unijnej dyplomacji, powiedziała w Bejrucie, że nowa misja nie zastąpi UNIFIL (ESDZ).

Libańska armia, która miałaby przejąć odpowiedzialność za południe kraju, już teraz jest przeciążona. W lutym 2026 r. miała ponad 9 000 żołnierzy na południe od Litani (raport ONZ). Agencja UE ds. Azylu opisuje libańskie służby bezpieczeństwa jako chronicznie niedofinansowane i korzystające z przestarzałego sprzętu (EUAA).

UE już finansuje część tego sprzętu. Europejski Instrument na rzecz Pokoju, pozabudżetowy fundusz UE na pomoc wojskową, przekazał libańskiej armii 182 mln EUR od 2022 r. (Rada UE). Doradcy mogą uzupełnić tę pomoc o szkolenia i wiedzę. Nie sfinansują jednak pensji żołnierzy, a na szkolenie potrzeba więcej czasu, niż daje kalendarz ONZ.

Kto może jeszcze wypełnić lukę

O tym, co stanie się dalej, decydują trzy odrębne grupy. Rada Bezpieczeństwa ONZ rozstrzygnie, czy UNIFIL zastąpi inna misja ONZ. Sekretarz generalny przedstawił trzy warianty jej liczebności: około 5 525, 3 370 lub 1 980 osób w mundurach (ONZ). Waszyngton, który ma prawo weta w Radzie, sygnalizował, że zablokuje przedłużenie mandatu bez jasno określonego terminu zakończenia (Security Council Report).

Francja i Włochy rozważają drugą możliwość, poza strukturami ONZ i UE. W czerwcu 2026 r. we wspólnym oświadczeniu zapowiedziały, że sprawdzą, czy mogłyby stanąć na czele własnej międzynarodowej koalicji po zakończeniu UNIFIL (Élysée). To na razie wstępny pomysł. Wymagałby osobnych decyzji w Paryżu i Rzymie, udziału innych państw oraz — zapewne — zgody Libanu.

Trzecią grupą są rządy państw UE. Nie głosowały jeszcze nad uruchomieniem misji i żadne z nich nie ma obowiązku wysłania personelu.

Decyzja UE dotyczy dłuższej perspektywy: armia i policja mają z czasem lepiej radzić sobie z utrzymaniem kontroli nad południowym Libanem. Najbliższe miesiące pozostają jednak niewiadomą. Standardowe działania UNIFIL zakończą się 31 grudnia, więc od 1 stycznia na granicy Izraela i Libanu może zabraknąć ludzi, którzy rejestrują incydenty i utrzymują kontakt między obiema armiami (UNIFIL). Żadna decyzja UE z 12 października nie przewiduje przejęcia tych zadań (Rada UE). To, czy ktoś je przejmie, zależy od Rady Bezpieczeństwa, gdzie Waszyngton może zablokować następcę UNIFIL, oraz od tego, czy Francja, Włochy i inne państwa zamienią pomysł koalicji w decyzję o wysłaniu wojsk.