Magazyny gazu UE przed zimą: 72%

1 października podziemne magazyny gazu w UE były zapełnione w 72%, wobec 83% rok wcześniej (ENTSOG, GIE AGSI+). Według jednej z analiz zapasów pod koniec września były najniższe dla tej pory roku od początku pomiarów w 2011 r. (John Kemp). ENTSOG, zrzeszająca europejskich operatorów sieci gazowych, ocenia jednak, że system ma dość elastyczności, by sprostać zimie. 8 października z tym wnioskiem zgodziła się Komisja Europejska (European Commission).

Ta ocena dotyczy przepustowości rurociągów i terminali. To, czy popłynie przez nie dość gazu, zależy od pogody i ładunków, których nikt jeszcze nie kupił.

Wolne moce terminali nie sprowadzą tankowców

Terminal LNG przyjmuje statki z mocno schłodzonym gazem, przywraca go do postaci gazowej i wtłacza do sieci. ENTSOG szacuje, że europejskie terminale mogłyby obsłużyć tej zimy około 1 600 terawatogodzin (TWh), wobec około 914 TWh w minionym sezonie (ENTSOG). Wolne moce pomogą tylko wtedy, gdy przypłyną statki. Prognoza nie podaje, ile ich będzie.

Magazyny uzupełniają dostawy z importu, bo podczas mrozów popyt rośnie szybciej, niż tankowce mogą dopłynąć. W zwykłą zimę unijne magazyny zakończyłyby marzec zapełnione w 29%; przy dostawach LNG mniejszych o 20% poziom spadłby do 13% (ENTSOG). Przy tak małych zapasach trudniej byłoby poradzić sobie z kolejnym zakłóceniem. Część gazu stanowi rezerwę strategiczną, której traderzy nie mogą sprzedać. Latem trzeba byłoby też dłużej odbudowywać zapasy.

Mroźna zima byłaby trudniejsza. Przy ograniczonych dostawach rosyjskimi gazociągami użytkownicy musieliby zmniejszyć zużycie o 7–12%, brakującą ilość trzeba byłoby znaleźć skądinąd albo pozostałaby niezaspokojona (ENTSOG). To luka do pokrycia, a nie prognoza racjonowania. W najtrudniejszych wariantach, łączących silne mrozy z zakłóceniami dostaw, sięga ona 15% (Euronews).

Dlaczego gaz we Francji może nie dotrzeć do Niemiec

1 października niemieckie magazyny były zapełnione w 58%, a polskie w 99% (ENTSOG). Gaz przekracza granice tylko w takim tempie, na jakie pozwalają połączenia między sieciami. Francja może przyjmować przez lądowe terminale LNG 1 309 gigawatogodzin dziennie, ale do Niemiec, przez punkt Obergailbach, przesyłać tylko 100 gigawatogodzin dziennie (CRE). Takie wąskie gardła wyjaśniają, dlaczego według ENTSOG państwom śródlądowym Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej może być trudno sięgnąć po LNG, choć łączna zdolność importowa Europy wydaje się duża.

Rachunek za napełnianie magazynów przyjdzie w 2027 r.

Traderzy zarabiają zwykle na kupowaniu tańszego gazu latem i sprzedaży go zimą. W zestawieniu cen z 30 września ENTSOG wycenił gaz na lato 2027 r. na 53,405 EUR za megawatogodzinę, więcej niż 49,030 EUR za megawatogodzinę w następnym sezonie zimowym (ENTSOG). Gdy gaz letni kosztuje więcej niż zimowy, napełnianie magazynów słabiej się opłaca. Znaczenie mają też opłaty za przechowywanie i warunki zakupu.

Widać to w Holandii. Gasunie, państwowy operator sieci, ocenił, że przy prognozowanych cenach zimowych napełnianie magazynów tego lata miało niewielkie uzasadnienie biznesowe (Gasunie). 11 września rząd obniżył cel zapełnienia z 80% do 64%, argumentując, że 93 TWh wystarczy na przeciętną zimę (Dutch government). Wcześniej informowaliśmy, że taki ruch jest rozważany (To Brief). Jeśli rynek nie napełni magazynów, może wkroczyć państwowa spółka EBN ze wsparciem publicznym, przenosząc ryzyko cenowe na podatników (Dutch parliamentary letter).

Gdyby sezon zakończył się z zapasami na poziomie 13%, do końca września 2027 r. magazyny zapełniłyby się tylko do 80%, nawet przy dobrych dostawach LNG (ENTSOG).

W 2025 r. przemysł zużył 60% gazu w Niemczech, więc to fabryki poniosłyby największe koszty, gdyby ceny pozostały wysokie. Umowy na dostawy i zabezpieczenia cenowe, czyli ustalanie ceny z wyprzedzeniem, spowalniają jednak przenoszenie podwyżek na odbiorców (Bundesnetzagentur). Taryfy regulowane opóźniają wzrost rachunków części gospodarstw domowych: polski regulator przedłużył taryfę myORLEN dla gospodarstw domowych do 31 grudnia 2026 r. (URE). 6 października wiceprezes Orlenu Robert Soszyński zapowiedział, że jeśli ceny hurtowe utrzymają się na obecnym poziomie lub wzrosną, spółka wystąpi o podwyżkę taryfy na 2027 r. (Bankier).

Scenariusze ENTSOG wskazują, że sieć ma przepustowość wystarczającą na zwykłą zimę. Niski poziom zapasów zmniejsza jednak margines bezpieczeństwa na wypadek mrozów, słabszych dostaw LNG i konieczności ponownego napełniania magazynów w 2027 r. Prognoza opisuje możliwości rurociągów i terminali, ale nie przewiduje dostaw statków. Komisja Europejska wezwała uczestników rynku do utrzymania zapasów do końca zimy (European Commission). Zachowanie tej rezerwy oznacza zakup drogich ładunków już teraz. Opróżnianie magazynów obniża koszty tej zimy, ale przenosi je na napełnianie, które w 2027 r. trzeba będzie zacząć z niższego poziomu.