UE dolicza €3 do tanich importów

Kabel do telefonu, koszulka i zabawka zamówione na Temu przez lata korzystały z bardzo prostego rachunku: jeśli paczka miała niską wartość, granica celna Unii była dla niej prawie niewidoczna. Od 1 lipca 2026 r. ten rachunek się zmienia. Przy mieszanym zamówieniu opłata może zostać naliczona więcej niż raz: 3 EUR za odzież, 3 EUR za elektronikę, kolejne 3 EUR za inną kategorię towaru. Liczy się kategoria produktu, a nie sama paczka (Swedish Customs, Business Insider Polska). Przy impulsywnym zakupie za 10 EUR taka dopłata potrafi zburzyć całą logikę „okazji”.

Nowe przepisy uderzają w rynek, który urósł do skali trudnej do obsłużenia tradycyjnymi narzędziami celnymi. Do UE trafia rocznie ok. 5,9 mld przesyłek o niskiej wartości, z czego ponad 90% z Chin (Der Spiegel, Reuters). Mechanizm ma charakter czasowy: unijne rozporządzenie wygaśnie w lipcu 2028 r. (EUR-Lex). Problem w tym, że platformy, które miały zostać ograniczone, już dostosowują model działania. I nie jest pewne, czy nowe przepisy osłabią ich pozycję.

Na czym polegała luka

Zamykana luka była węższa, niż sugeruje polityczny skrót o „tanich paczkach bez podatku”. Zgodnie z dotychczasowym prawem unijnym towary o wartości poniżej 150 EUR mogły wjeżdżać do UE bez cła, czyli opłaty pobieranej na granicy od importowanych produktów. Nie były jednak zwolnione z VAT. Ten problem Unia rozwiązała już w 2021 r., gdy zobowiązała platformy do pobierania podatku od wartości dodanej przy kasie, także od komercyjnego importu, przez system IOSS, czyli Import One-Stop Shop (Council of the EU, EUR-Lex).

Nowa opłata 3 EUR domyka więc ostatni element przewagi: zwolnienie celne. Sprzedawcy działający w UE nie mieli dostępu do takiego kanału bezcłowego. Niemiecka administracja celna przedstawiła reformę wprost jako korektę zaburzenia konkurencji (Generalzolldirektion).

Według kategorii, nie według paczki

Najważniejszy dla konsumenta szczegół dotyczy sposobu naliczania opłaty. Wytyczne niemieckich, szwedzkich i polskich służb celnych potwierdzają, że opłata jest pobierana według kategorii produktu, czyli pozycji taryfowej używanej przez administrację celną do klasyfikacji towarów, a nie po prostu od jednej przesyłki (Swedish Customs). Koszyk z odzieżą, elektroniką i zabawką może więc uruchomić trzy osobne opłaty. To właśnie mieszane, tanie zamówienia staną się najbardziej widocznie droższe.

Formalnie koszt zależy od dokumentów celnych. Według polskich doniesień obowiązek prawny może spaść na zgłaszającego, czyli podmiot składający deklarację celną, często firmę logistyczną albo samą platformę (Polsat News). Dla kupującego rozstrzygające będzie jednak co innego: czy platforma weźmie koszt na siebie, czy pokaże go przy finalizacji zamówienia. Danych o cenach po wejściu przepisów w życie jeszcze nie ma.

Magazyn jako obejście

Dostosowanie platform może okazać się ważniejsze niż sama opłata. Danina 3 EUR dotyczy tanich przesyłek wysyłanych spoza UE bezpośrednio do konsumenta. Jeśli towar zostanie najpierw zaimportowany zbiorczo do unijnego magazynu, a dopiero później wysłany lokalnie, trafia na inną ścieżkę celną: paczka do klienta nie jest już traktowana jako import z państwa trzeciego objęty opłatą według kategorii (Rzeczpospolita, Polsat News). Import hurtowy nadal podlega normalnym cłom przy wjeździe do UE, ale z punktu widzenia konsumenta znika tarcie związane z każdą paczką i kumulacją opłat za różne kategorie.

Widać tu wyraźny podział interesów. Zyskują operatorzy magazynów w UE, firmy fulfilmentowe oraz europejscy konkurenci platform azjatyckich. Rzecznik Allegro mówił Business Insider Polska, że rozwiązanie wyrównuje warunki konkurencji w Europie (Business Insider Polska). Tracą konsumenci najbardziej wrażliwi na cenę, kupujący tanie, mieszane koszyki, oraz mniejsi sprzedawcy spoza UE, których nie stać na zapasy, najem powierzchni i obsługę regulacyjną europejskich magazynów. Największe chińskie platformy takie koszty są w stanie ponieść.

Na tym polega paradoks reformy. Temu i Shein mają skalę logistyczną oraz kapitał, by przenieść część zapasów do magazynów w Europie. Mały sprzedawca z Shenzhen wystawiający kilkanaście produktów już niekoniecznie. Opłata graniczna miała zmniejszyć przewagę kosztową platform, ale ścieżka magazynowa może zamienić ją w przewagę skali. A ta z definicji premiuje największych.

Co pozostaje niepewne

Unia zmieniła strukturę kosztów taniego handlu transgranicznego. Czy zmieni sam rynek, pokażą dopiero dane: wolumeny paczek po lipcu, ceny widoczne przy kasie oraz skuteczność kontroli importu hurtowego do magazynów. Nie wiadomo też, czy duże dostawy będą sprawdzane dokładniej niż miliony pojedynczych przesyłek. Jeszcze w tym roku spodziewana jest osobna opłata manipulacyjna, ale jej wysokość nie została ustalona (Reuters, Tagesschau).

Zamknięcie luki celnej może uczciwiej rozłożyć koszty konkurencji. Może też przyspieszyć przejście na magazyny w UE właśnie tych platform, które Bruksela chciała zdyscyplinować. O wyniku zdecyduje to, który efekt pojawi się szybciej.