Unijny komitet rekomenduje Foundayo mimo dolegliwości żołądkowych

Osoby przyjmujące Wegovy w tabletkach muszą zaczynać dzień od konkretnej rutyny: połknąć lek na czczo, popijając niewielką ilością wody, a z jedzeniem odczekać — podaje Reuters. Foundayo, tabletka firmy Eli Lilly stosowana w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2, przyjmuje się raz dziennie o dowolnej porze, niezależnie od posiłków (EMA). Europejska Agencja Leków zarekomendowała lek, co może ułatwić włączenie tej grupy terapii do codziennego życia.

Rekomendację wydał komitet naukowy agencji podczas październikowego posiedzenia (CHMP meeting highlights). To opinia, a nie pozwolenie na sprzedaż. Ostateczną zgodę musi jeszcze wydać Komisja Europejska.

Inny klucz, ten sam zamek

Foundayo należy do tej samej grupy leków co Wegovy. Naśladują one działanie GLP-1, hormonu uwalnianego przez jelita po posiłku. Wiążą się z receptorem tego hormonu na powierzchni komórek i uruchamiają podobny sygnał: zmniejszają apetyt, wzmacniają uczucie sytości i pomagają kontrolować poziom cukru we krwi (EMA).

Nowy jest sam „klucz”. Substancja czynna Wegovy, semaglutyd, to peptyd — krótki łańcuch aminokwasów przypominający niewielkie białko. Orforglipron, składnik Foundayo, jest małą cząsteczką zaprojektowaną przez chemików, a nie peptydem. We wczesnych badaniach podawano go bez ograniczeń dotyczących jedzenia i picia (food-effect studies).

Co wykazały badania

Największe badanie dotyczące redukcji masy ciała, ATTAIN-1, objęło 3 127 dorosłych bez cukrzycy i trwało 72 tygodnie. Przy najwyższej dawce, 36 mg, uczestnicy stracili średnio 11,2% masy ciała; w grupie placebo, czyli osób przyjmujących obojętną tabletkę, wynik wyniósł 2,1% (NEJM). To średnia dla całej grupy, więc wyniki poszczególnych osób były różne. W pokrewnym badaniu ATTAIN-2 dorośli z cukrzycą typu 2 stracili przy najwyższej dawce 9,6% masy ciała (ATTAIN-2).

W cukrzycy lekarze śledzą HbA1c — wynik badania krwi pokazujący średni poziom cukru z kilku poprzednich miesięcy. To długookresowa średnia, a nie pomiar z jednego dnia.

Najwięcej mówi bezpośrednie porównanie: w badaniu ACHIEVE-3 orforglipron zestawiono z semaglutydem w tabletkach u 1 698 dorosłych, którzy już przyjmowali metforminę, standardowy lek pierwszego wyboru w cukrzycy. Orforglipron silniej obniżał poziom cukru. Przy wyższej z dwóch badanych dawek każdego leku HbA1c spadło w ciągu 52 tygodni o 1,91 pkt proc. po orforglipronie i o 1,47 pkt proc. po semaglutydzie (ACHIEVE-3). W badaniu użyto dawek semaglutydu stosowanych w cukrzycy, więc nie porównuje ono Foundayo z wyższą dawką tabletki Wegovy przeznaczoną na otyłość. Badanie nie było zaślepione: uczestnicy wiedzieli, który lek dostają. Sfinansowała je firma Lilly.

Żołądek odczuwa tę różnicę

Zastosowanie leku jest węższe, niż sugerowałby nagłówek o „tabletce na odchudzanie”. Obejmuje dorosłych ze wskaźnikiem masy ciała, obliczanym na podstawie wzrostu i wagi, wynoszącym co najmniej 30. Osoby z wynikiem 27 lub wyższym również się kwalifikują, jeśli mają problem zdrowotny związany z nadwagą. W obu przypadkach lek ma być stosowany razem z dietą i aktywnością fizyczną (Ärzteblatt).

Najczęstsze działania niepożądane to nudności, wymioty i biegunka. Pojawiają się przede wszystkim podczas zwiększania dawki, a z czasem występują rzadziej (EMA). Mimo to w ATTAIN-1 z powodu działań niepożądanych leczenie przerwało od 5,3% do 10,3% osób przyjmujących orforglipron, wobec 2,7% w grupie placebo (NEJM).

Bezpośrednie porównanie leków w cukrzycy wyraźniej pokazało tę cenę. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe wystąpiły u około 58–59% osób przyjmujących orforglipron, w porównaniu z 37–45% osób przyjmujących dawki semaglutydu stosowane w cukrzycy (ACHIEVE-3).

W tych badaniach mierzono masę ciała i poziom cukru we krwi, a nie liczbę zawałów czy udarów. Osobne badanie, ATTAIN-Outcomes, zarejestrowano, by sprawdzić wpływ leku na zdarzenia sercowo-naczyniowe (trial registry).

Po decyzji Komisji Europejskiej każde państwo członkowskie ustali własną cenę leku i zasady jego refundacji (EMA). W badaniach Foundayo przyniósł wyraźny spadek masy ciała i lepszą kontrolę cukru we krwi; tabletkę można przyjąć przy porannej kawie i toście. Ceną były częstsze dolegliwości żołądkowe, szczególnie w porównaniu z dawkami semaglutydu stosowanymi w cukrzycy. Krajowe decyzje o cenie i refundacji zdecydują, ilu Europejczyków będzie mogło wybrać, czy taki bilans im odpowiada.