UE zostawia odszkodowania po 3 godzinach

Pasażer kupujący letni lot w Europie może wkrótce zobaczyć cenę bliższą temu, co naprawdę zapłaci za podróż. Nie oznacza to jednak darmowej walizki kabinowej w każdej taryfie. Wyłaniający się kompromis utrzymuje zasadę odszkodowania po trzech godzinach opóźnienia, a spór o bagaż sprowadza do większej przejrzystości cen.

Stawką jest rozporządzenie 261, czyli unijne prawo dające pasażerom rekompensaty za opóźnione i odwołane loty. Reforma zaczęła się od propozycji Komisji z 2013 r. i dopiero teraz zbliża się do finału (propozycja Komisji, plik PE). Parlament i Rada muszą jeszcze formalnie zatwierdzić tekst, więc obecne prawa pasażerów nadal obowiązują (Reuters via Straits Times).

Pasażerowie zachowują zasadę trzech godzin

Najważniejsza rzecz dla podróżnych jest prosta: odszkodowanie nadal ma przysługiwać po trzech godzinach opóźnienia w przylocie. Stawki 250, 400 i 600 EUR pozostają powiązane z dystansem oraz typem trasy (Deutschlandfunk, EU Perspectives).

Ta zasada nie powstała jako elegancki zapis legislacyjny. Zbudował ją TSUE w sprawach Sturgeon i Nelson, uznając, że długie opóźnienie jest dla pasażera podobne do odwołania lotu, bo odbiera mu ten sam zasób: czas (Sturgeon, Nelson).

Linie lotnicze i część rządów chciały przesunąć równowagę w swoją stronę: wyższych progów opóźnienia, niższej ekspozycji finansowej i mniejszej liczby automatycznych roszczeń. Parlament potraktował jednak widoczne prawo konsumenckie jako granicę ustępstw. Według Reutersa Komisja rozważała próg czterech godzin, a państwa członkowskie chciały limitu 500 EUR, zanim Rada wróciła bliżej obecnego modelu (Reuters via Straits Times).

W końcowej fazie rozmów Niemcy i Francja miały pomóc odejść od twardszego, korzystniejszego dla przewoźników stanowiska. Niemieckie media piszą, że Berlin i Paryż poparły kompromis utrzymujący zasadę trzech godzin, choć niemieckie ministerstwa sprzedawały ten sam tekst inaczej: jedno jako ochronę konsumentów, drugie jako pewność prawną dla linii lotniczych (Zeit, Stern). Polska prezydencja odblokowała sprawę zamrożoną od ponad dekady, ale siła Parlamentu sprawiła, że rządy musiałyby politycznie wziąć na siebie każdą próbę cofnięcia popularnego prawa (Onet).

Ugoda bagażowa jest słabsza

Przy bagażu kabinowym kompromis jest znacznie cieńszy. Ma chronić mały przedmiot mieszczący się pod fotelem, przy czym El País podaje wymiary 40 x 30 x 15 cm, ale nie tworzy ogólnego prawa do darmowej walizki kabinowej w każdej taryfie (El País).

Zamiast tego przewoźnicy mieliby pokazywać albo oferować cenę domyślną obejmującą większy bagaż kabinowy, pozostawiając pasażerowi możliwość rezygnacji z niego w zamian za tańszą taryfę (Ara). Ta różnica tłumaczy sprzeciw Hiszpanii: Madryt może popierać mocniejsze prawa przy opóźnieniach, a zarazem uważać, że UE uniknęła trudniejszego pytania, czy rozsądny bagaż podręczny jest częścią podstawowej usługi przewozu.

Hiszpania i Łotwa miały zagłosować przeciwko porozumieniu, bo nie gwarantuje ono darmowej walizki kabinowej. Linie lotnicze odczytały ten sam kompromis jako zachowanie możliwości sprzedaży tańszych taryf bez większego bagażu (Europa Press, Democrata).

Prawdziwy spór dotyczy pierwszej ceny

Model tanich linii wyrósł na rozpakowaniu usługi: niska cena na wejściu, a potem dopłaty za bagaż, wybór miejsca, kartę pokładową czy korektę danych. Nowe podejście tego modelu nie znosi. Ma raczej sprawić, by pierwsza widoczna cena była bliższa realnemu kosztowi podróży. To ma znaczenie, gdy pasażer porównuje w jednym internetowym rynku loty z Lizbony, Warszawy, Mediolanu i Amsterdamu.

Włochy pokazały ten sam problem z innej strony. Sporną dopłatę paliwową Volotei, według doniesień 6-14 EUR od pasażera za odcinek lotu, zawieszono od 10 czerwca. Sama sprawa pokazała, jak szybko cena biletu traci sens, jeśli koszty pojawiają się już po zakupie (QuiFinanza, Altroconsumo).

Przewoźnicy mają własny argument kosztowy. Źródła branżowe mówią o około 8 mld EUR rocznie wypłacanych w ramach EU261 i ostrzegają, że łatwiejsze dochodzenie roszczeń może te koszty podnieść (Money.pl). Kompromis odpowiada na to inaczej: jeśli linie przerzucają koszt zakłóceń na pasażerów, pasażer nie powinien potrzebować determinacji procesowej, by odzyskać pieniądze, które i tak mu się należą.

Znaczenie będzie miał dopiero ostateczny tekst. Relacje różnią się co do tego, czy linie mają wysyłać materiały do roszczeń w ciągu 48 czy 96 godzin, a część szczegółów dotyczących odszkodowań na trasach dalekodystansowych wymaga przyjętego aktu, zanim da się wyciągać twarde wnioski (EU Perspectives, Marketscreener). Teraz przyjdzie formalne zatwierdzenie. Potem okaże się, czy linie potraktują przejrzystość jako nowy standard, czy tylko jako kolejny ekran w ścieżce rezerwacji.