Cło €3 tnie paczki, nie fracht

Słowenia odprawiła w lipcu 8 955 niskowartościowych przesyłek importowych, czyli o ok. 40% mniej niż w czerwcu (24ur). W Belgii, znacznie większym węźle logistycznym, spadek był niemal identyczny: liczba paczek e-commerce przechodzących przez lotnisko w Liège zmniejszyła się miesiąc do miesiąca o 41%, a liczba zgłoszeń celnych w strefie Liège była niższa niż w czerwcu o 67% (RTBF, La Libre). To jedne z pierwszych twardych danych pokazujących, co stało się po wprowadzeniu przez UE ryczałtowego cła na tanie towary spoza Wspólnoty.

Mechanizm jest prosty, ale jego skutki już mniej. Od 1 lipca każda paczka o wartości do 150 EUR wysłana spoza UE do unijnego klienta podlega cłu w wysokości 3 EUR za kategorię produktu, czyli za rodzaj towaru znajdujący się w przesyłce (EUR-Lex, Ship24). Pięć identycznych T-shirtów oznacza jedną opłatę. Paczka z etui na telefon, ładowarką i okularami przeciwsłonecznymi uruchamia trzy opłaty (CEC Spain). Cło dochodzi do importowego VAT, czyli podatku należnego już wcześniej przy wwozie towarów do UE, i zastępuje długoletnie zwolnienie, dzięki któremu takie przesyłki wchodziły na unijny rynek bez cła. Bruksela potraktowała nowe rozwiązanie jako dwuletni pomost, zanim powstanie szerszy system danych celnych (EUR-Lex). O samym instrumencie i osobnej francuskiej opłacie środowiskowej pisaliśmy, gdy weszły w życie (To Brief).

Mniej paczek, ale niekoniecznie mniej towarów

Belgijskie dane pokazują, że prosty wniosek o załamaniu importu byłby przedwczesny. Liczba małych paczek e-commerce w Liège spadła gwałtownie, ale całkowity tonaż cargo wzrósł o 4%. Przesyłki o wartości powyżej 150 EUR zwiększyły się o 10% (Breakbulk News, L'Avenir). Przez granicę przeszło więc mniej tanich paczek, lecz część towarów mogła zmienić kanał wejścia na rynek.

Najbardziej prawdopodobne są dwa ruchy po stronie sprzedawców. Pierwszy to łączenie zamówień w większe partie, odprawiane celnie raz, a następnie rozdzielane już wewnątrz UE do pojedynczych odbiorców. Drugi to przenoszenie zapasów przez platformy takie jak Shein i Temu do europejskich magazynów. Wtedy późniejsza dostawa do klienta jest już przesyłką wewnątrzunijną i nie pojawia się w tych statystykach celnych (Business Insider Polska).

W Polsce widać jednak również sygnał po stronie popytu. Liczba polskich użytkowników Temu spadła z 16,68 mln w czerwcu do 13,6 mln w lipcu, czyli o ponad 20%. AliExpress stracił ponad 15% (RMF24, Puls Biznesu). To dane o zasięgu, nie o transakcjach, ale sugerują, że część zaburzenia na granicy może wynikać z rzeczywistego ograniczenia zainteresowania zakupami. Niemcy, największy rynek konsumencki UE, nie opublikowały dotąd porównywalnych danych.

Ryczałt najmocniej uderza w najtańsze zakupy

Belgia tylko w lipcu pobrała z nowego cła 42,5 mln EUR (RTL, L'Avenir). Najwięcej do zyskania mają sprzedawcy działający w UE. Dotychczasowe zwolnienie pozwalało podmiotom spoza Wspólnoty wysyłać towary bez cła, podczas gdy europejscy konkurenci ponosili pełne koszty podatkowe i regulacyjne. Ta różnica kosztów została zmniejszona.

Koszt ponoszą przede wszystkim kupujący najtańsze produkty. Przy towarze za 5 EUR samo cło w wysokości 3 EUR podnosi cenę o ponad połowę. Shein już zasygnalizował, że podniesie ceny w Europie (Cinco Días). Ponieważ opłata jest ryczałtowa, a nie procentowa, najmocniej obciąża najniższe koszyki zakupowe.

Duże platformy zachowują przy tym przewagę nad mniejszymi sprzedawcami. Shein i Temu mogą zatowarować magazyny w Europie, zamieniając import objęty cłem w późniejsze dostawy wewnątrz UE. Mały sprzedawca transgraniczny zwykle nie ma kapitału ani skali, by przeprowadzić podobną zmianę (DHL). Nowa polityka ogranicza więc część przewagi kosztowej sprzedawców spoza UE, ale może jednocześnie wzmocnić największe platformy, które potrafią przebudować logistykę pod nowe reguły.

Pierwszy miesiąc pokazuje, że cło zmieniło sposób przekraczania unijnej granicy przez towary. Nie dowodzi jeszcze załamania popytu. Do odpowiedzi potrzebne są dane, których same zgłoszenia celne nie dostarczą: transakcje platform, wolumeny przewoźników i statystyki wydatków konsumentów. Te informacje mają administracje celne, firmy logistyczne i platformy, ale na razie ich nie ujawniły.