Cło €3 wypycha towary do magazynów

Holenderska administracja celna odnotowała w lipcu i sierpniu o 46% mniej małych paczek spoza UE niż średnio w poprzednich sześciu miesiącach (Nieuws.nl/ANP). Na pierwszy rzut oka wygląda to jak skuteczna interwencja. Tyle że mniej paczek nie musi oznaczać mniej towarów. Te same produkty mogą po prostu wjeżdżać do Unii inną drogą.

Co naprawdę zmieniło nowe cło

Do 1 lipca przesyłki o wartości poniżej 150 EUR trafiały do UE bez cła. Nowe przepisy zniosły to zwolnienie i wprowadziły stałą opłatę 3 EUR za każdą kategorię produktu w jednej przesyłce (EUR-Lex, Komisja Europejska). Jeśli ktoś zamawia z Temu etui na telefon i koszulkę, na granicy dolicza się 6 EUR. Przy zakupach za kilka lub kilkanaście euro taka kwota zmienia rachunek opłacalności. Spadek liczby zgłoszeń celnych pokazuje, że mechanizm zadziałał.

Podobny efekt widać w całej UE. W Polsce liczba zgłoszeń celnych dotyczących e-commerce spadła z czerwca na lipiec o 50,1% (TVN24). Francuskie ministerstwo finansów szacuje, że import małych paczek w całej Unii zmniejszył się o 30–40%, a dane transakcyjne Joko wskazują spadek wolumenów Temu o 50% i Shein tylko o 15% (Le Figaro). Ta różnica przy Shein jest istotna, bo firma już wcześniej wysyłała większe partie towaru do magazynów w Europie. Nowa opłata graniczna uderza więc w nią znacznie słabiej.

Te same towary, większe kartony

Pełniejszy obraz daje lotnisko w Liège, główny belgijski hub dla azjatyckiego e-commerce. Liczba małych paczek e-commerce spadła tam rok do roku o 24%, a liczba zgłoszeń celnych o 52%. Jednocześnie całkowity tonaż cargo wzrósł o 4% (AKTUS/CCI Liège-Verviers-Namur). Mniej drobnych przesyłek, więcej masy. Najprostsze wyjaśnienie jest logistyczne: platformy grupują produkty w większe dostawy, odprawiają je innym trybem, a potem rozwożą z magazynów już na terenie UE.

Potwierdzają to belgijskie dane celne. Liczba przesyłek o wartości powyżej 150 EUR wzrosła o 10%, a towary coraz częściej łączono w większe transporty (RTL Belgium). Shein ma już magazyn pod Wrocławiem, który obsługuje europejską logistykę zamówień (Business Insider Polska, Wrocław.pl). Temu miałoby iść w tym samym kierunku. Handel więc nie zniknął. Zmienił formę: z milionów pojedynczych paczek przekraczających granicę na fracht hurtowy trafiający do magazynu.

Nie załamał się też popyt. Z polskiego badania wynika, że 79,7% kupujących nadal korzystało z chińskich platform po wejściu w życie nowej opłaty (MSN Polska). Klienci wciąż chcą tanich produktów. Otrzymują je tylko przez inaczej ustawiony łańcuch dostaw.

Kto zyskuje, kto traci

Najbardziej oczywistymi beneficjentami są europejscy detaliści. Oni już wcześniej płacili pełne cła i ponosili koszty unijnych wymogów bezpieczeństwa produktów. Niemiecki związek handlu detalicznego argumentował, że Temu i Shein regularnie nie spełniały tych samych standardów, podczas gdy krajowe sklepy musiały finansować całą zgodność regulacyjną (DW). Opłata 3 EUR zmniejsza tę nierówność, choć jej nie usuwa. Zyskują także operatorzy magazynów i firmy logistyczne w UE, bo platformy przenoszą część zapasów bliżej klientów.

Tracą konsumenci kupujący najtańsze towary, jeśli ceny rosną albo zamówienie staje się mniej wygodne. Najmocniejszy argument Komisji nie dotyczył jednak ceny, lecz bezpieczeństwa. W jednej ogólnounijnej operacji celnej 84% produktów z małych przesyłek e-commerce przebadanych laboratoryjnie uznano za niebezpieczne (DG TAXUD). Francuska inspekcja konsumencka stwierdziła zagrożenia w 46% z około 600 przeanalizowanych produktów z platform marketplace (TF1 Info). Niemiecki regulator telekomunikacyjny wykazał niezgodność z przepisami w 62,4% z 511 sprawdzonych produktów z Temu (MDR).

Kanał się zmienił. Czy ryzyko też?

Cło zrobiło to, co zwykle robią cła: podniosło koszt jednej ścieżki, więc handel znalazł inną. Jeśli platformy sprowadzają teraz większe partie towaru do unijnych magazynów, służby celne mogą prowadzić dokładniejsze kontrole w mniejszej liczbie punktów. Problem bezpieczeństwa przesuwa się jednak wtedy do wnętrza jednolitego rynku. Tam odpowiedzialność przejmują krajowe organy nadzoru rynku, czyli instytucje sprawdzające produkty już dostępne w sprzedaży i wycofujące te niezgodne z unijnym prawem bezpieczeństwa produktów (rozporządzenie (UE) 2019/1020).

Osobna opłata manipulacyjna, spodziewana około listopada, nie została jeszcze uwzględniona w cenach (Douane Nederland). Od lipca 2028 r. pełna wspólna taryfa celna zastąpi stałą stawkę 3 EUR. Liczba paczek odpowiada na łatwe pytanie: czy zmienił się kanał importu. Kontrole bezpieczeństwa muszą odpowiedzieć na trudniejsze: czy do kupujących faktycznie trafia mniej niebezpiecznych produktów. Tych danych jeszcze nie ma.