UE przeznacza €6.6bn głównie na zwroty

Po latach blokady rządy państw UE uzgodniły 25 września podział 6,6 mld EUR pomocy wojskowej dla Ukrainy. 4,7 mld EUR ma pokryć koszty broni, którą państwa członkowskie już przekazały (Delfi Estonia, Știrile ProTV). Porozumienie wypracowali ambasadorowie państw, ale na razie ma ono charakter polityczny. Zanim ruszą wypłaty, trzeba przyjąć akty prawne (Euronews).

Trzy części, trzy przeznaczenia

Środki pochodzą z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju — funduszu, do którego rządy UE wpłacają od 2021 r., by finansować wojskową pomoc poza Unią (Decyzja Rady 2021/509). Kaja Kallas, szefowa unijnej dyplomacji, przedstawiła podział pozostałej części: 1 mld EUR na wspólne zakupy nowego sprzętu oraz 900 mln EUR na unijną misję szkolącą ukraińskich żołnierzy (Euractiv, Delfi Estonia).

Każda część pieniędzy trafi w inne miejsce: refundacje do budżetów krajowych, środki na zakupy do dostawców uzbrojenia, a fundusze na szkolenie pokryją koszty misji.

Żadna z tych kwot nie zasili budżetu państwa ukraińskiego, którego lukę w finansowaniu omawialiśmy w zeszłym miesiącu (To Brief). Instrument finansuje uzbrojenie i szkolenie ukraińskiej armii, nie wydatki państwa.

Dlaczego największą część przeznaczono na refundacje

Węgry mogły samodzielnie zablokować uruchomienie tych środków, ponieważ decyzje UE w polityce zagranicznej o skutkach wojskowych wymagają jednomyślności. Oznacza to, że każde państwo może zgłosić weto (art. 31 Traktatu). Rząd Viktora Orbána korzystał z tego uprawnienia przez lata. Porozumienie nastąpiło po porażce Orbána w wyborach w kwietniu 2026 r. i objęciu urzędu premiera przez Pétera Magyara (Euronews).

Gdy Budapeszt przestał blokować wypłaty, spór przeniósł się na podział pieniędzy. Niemcy, jeden z największych darczyńców, chciały skierować większość puli na nową pomoc dla Ukrainy (Euractiv).

Polska zabiegała o refundacje z praktycznego powodu: państwa, które uszczupliły własne zapasy, przekazując broń Kijowowi, muszą je uzupełnić, zanim będą mogły dalej pomagać. Zwrot kosztów pozwala sfinansować odbudowę tych zapasów. Ostateczny podział odpowiada stanowisku Warszawy — refundacje stanowią największą pozycję (Știrile ProTV).

Część zwróconych pieniędzy może jednak trafić z powrotem do Ukrainy. Kallas powiedziała, że niektóre rządy przekażą swoje refundacje Kijowowi, ale nie wskazała które. Według Kyiv Independent taki zamiar mają Niemcy i Szwecja; żaden z tych krajów nie podał kwoty.

Co jeszcze dzieli porozumienie od wypłat

Ambasadorowie uzgodnili porozumienie w Komitecie Politycznym i Bezpieczeństwa, gdzie państwa członkowskie koordynują politykę zagraniczną i obronną między spotkaniami ministrów. Teraz ministrowie muszą nadać ustaleniom formę formalnych decyzji. Interfax-Ukraine przewidywał, że ten krok i podpisy nastąpią podczas posiedzenia Rady UE 28 września (Interfax-Ukraine).

Publicznie dostępne informacje nie wyjaśniają jeszcze, na czym będzie polegać ostateczna zgoda ani czy któryś rząd będzie mógł ponownie otworzyć spór. Nawet po jej uzyskaniu wypłaty potrwają. Wiceminister obrony Paweł Zalewski spodziewa się, że Polska otrzyma zwrot w 2027 r. (RMF24).

Uzgodniony w tym tygodniu podział dotyczy głównie kosztów, które państwa już poniosły, a podstawa prawna wypłat wciąż wymaga przyjęcia. Większość środków ma zrekompensować broń już przekazaną Ukrainie. Nową pomoc dla ukraińskiej armii zapewnią wspólne zakupy i misja szkoleniowa. Dalsze wsparcie zależy od tego, czy darczyńcy, tacy jak Niemcy i Szwecja, zdecydują się przekazać Ukrainie swoje refundacje.