UE daje Chinom czas do października

Deficyt handlowy UE z Chinami sięgnął w 2025 r. 359,9 mld EUR. Import przewyższał eksport mniej więcej o 1 mld EUR dziennie (Komisja Europejska). W niedzielę unijny komisarz ds. handlu Maroš Šefčovič i chiński minister handlu Wang Wentao uzgodnili trzy miesiące intensywnych rozmów. Bruksela oczekuje „namacalnych rezultatów” do października (Euronews, El País).

Problem w tym, że te same chińskie łańcuchy dostaw, które wypychają europejskich producentów z rynku, podtrzymują część europejskiej gospodarki. Jedno państwo członkowskie może jednocześnie tracić miejsca pracy w fabrykach przez tani import z Chin, potrzebować chińskich komponentów do transformacji energetycznej, zabiegać o chińską fabrykę samochodów i sprzedawać dobra luksusowe klientom w Szanghaju. To dlatego październikowy termin jest politycznie trudny. Spór nie rozgrywa się wyłącznie z Pekinem, lecz także wewnątrz Europy: o to, jak silną presję UE jest w stanie zastosować, nie uderzając we własne interesy.

Maszyna egzekwowania reguł

Październik nie oznacza automatycznego uruchomienia ceł. Jeśli rozmowy nie przyniosą efektu, Bruksela będzie dokładała cła tam, gdzie zdoła wykazać nieuczciwe ceny albo subsydia, sprawa po sprawie.

Ten mechanizm już przyspiesza. Udział chińskich opon w europejskim rynku wzrósł z 18% w 2021 r. do ponad 30% w 2025 r. Trwające unijne dochodzenie może zakończyć się cłami antydumpingowymi, czyli taryfami nakładanymi wtedy, gdy produkt jest sprzedawany w UE poniżej uczciwej ceny rynkowej, w wysokości od 24,4% do 45,3% (Le Figaro). 24 czerwca KE nałożyła cła od 105,6% do 113,7% na import z Chin BDO, chemikalium przemysłowego wykorzystywanego w produkcji tworzyw sztucznych (Komisja Europejska).

UE zamyka też lukę celną. Do tej pory paczki o wartości poniżej 150 EUR trafiały na unijny rynek bez cła. Rocznie do UE wchodziło około 4,6 mld małych przesyłek, z czego ponad 90% z Chin (The Guardian, Upday PL). Obie strony stworzyły wspólny system ostrzegania przed nagłymi skokami importu, z progami „żółtym” i „czerwonym”, choć poziomy uruchamiające alarm nie zostały opublikowane (SCMP).

Egzekwowanie reguł ma jednak własne martwe pola. Gdy pod koniec 2024 r. Bruksela nałożyła cła sięgające 45% na chińskie samochody bateryjne, producenci przesunęli sprzedaż w stronę hybryd plug-in, których taryfy nie obejmowały. Eksport tej kategorii wzrósł (Le Figaro). Październikowa agenda może więc rozszerzyć się na hybrydy i chemikalia, aby domknąć tę lukę (The Guardian).

Kto płaci w Europie

Polska dobrze pokazuje ten dylemat. Według organizacji branżowych zabiegających w Brukseli o ochronę rynku, bezpośrednia konkurencja z Chin zagraża około 100 tys. miejsc pracy w sektorze AGD (Money.pl). Jednocześnie rozwój fotowoltaiki w Polsce opiera się na chińskich panelach. Według danych branżowych cytowanych przez Biznesenter Chiny odpowiadają za około 80% globalnej produkcji modułów PV i baterii. Ochrona polskich fabryk oznacza więc wyższy koszt polskiej transformacji energetycznej.

Hiszpania mierzy się z tym samym problemem od drugiej strony: chce egzekwowania ceł, ale równocześnie przyciąga chińskie inwestycje w elektromobilność. Pod Saragossą uruchomiono niedawno warsztat baterii Leapmotor z kapitałem chińskim o wartości 25 mln EUR (Motor.es). Włochy naciskają na mocniejsze instrumenty w stali i chemii, lecz ich eksport do Chin wzrósł w maju 2026 r. o 24,1% rok do roku. Sektory dóbr luksusowych i żywności mają więc własny interes w tym, by konflikt nie wymknął się spod kontroli (Borsa/Corriere).

Czego nie da się naprawić w trzy miesiące

Głębszy problem leży poniżej samego deficytu. W 2023 r. UE była zależna od Chin w 99% dostaw magnezu i w 79% dostaw galu, metalu kluczowego dla półprzewodników i elektroniki obronnej (Eurostat). Tego nie zmieni żadna kwartalna runda negocjacji. Pekin o tym wie i już ostrzegł, że odpowie na restrykcyjne działania UE (Boursorama/Reuters).

Ryzyko chińskich ograniczeń eksportu surowców krytycznych tłumaczy, dlaczego Bruksela mówi o redukowaniu niebezpiecznych zależności, a nie o zrywaniu więzi handlowych. Do jesieni Europa potrzebuje systemu, który będzie wystarczająco twardy, by hamować chińskie fale eksportowe, i wystarczająco elastyczny, by nie odciąć komponentów, inwestycji oraz dostępu do rynku, od których nadal zależą jej własne gospodarki. Otwarte pozostaje to, czy 27 państw członkowskich, z 27 różnymi profilami zależności od Chin, potrafi uzgodnić, gdzie przebiega ta granica.