Unia przyspiesza zakupy LNG z Rosji

Europa chciała uniknąć gwałtownego odcięcia od rosyjskiego gazu, więc wybrała wygaszanie importu etapami. Ten sam mechanizm stworzył jednak przewidywalną okazję zakupową. Z 140 ładunków, które w pierwszym półroczu 2026 r. wypłynęły z rosyjskiego zakładu Yamal LNG, 136 trafiło do portów UE. Ich wartość Urgewald szacuje na 5,96 mld EUR (Urgewald). Pełny unijny zakaz importu rosyjskiego LNG, czyli gazu schłodzonego do postaci ciekłej i przewożonego statkami, obejmie kontrakty długoterminowe dopiero od 1 stycznia 2027 r. (EUR-Lex). Firmy wykorzystują więc czas, w którym zakupy wciąż są legalne.

Dlaczego zakaz stworzył okno zakupowe

Od 25 kwietnia 2026 r. UE zakazała krótkoterminowych kontraktów na rosyjski LNG, ale umowy długoterminowe pozostawiła w mocy do stycznia 2027 r. Gazociągowy import rosyjskiego gazu ma być wygaszany jeszcze później, do końca 2027 r. (S&P Global). Uzasadnienie było proste: jednoczesne przecięcie wszystkich dostaw mogłoby wywołać szok podażowy. ACER, unijna agencja regulatorów energetyki, szacuje, że nadal dopuszczone kontrakty na rosyjski gaz obejmują 45–55 mld m sześc. rocznie (ACER).

Taka ostrożność ma podstawy. Na początku lipca unijne magazyny gazu były zapełnione zaledwie w 42,88%, a ceny nie dawały traderom wystarczającej zachęty, by kupować i odkładać więcej surowca na zimę (ZfK). Problem polega na tym, że etapowe terminy uruchamiają bardzo przewidywalne zachowania. Jeżeli przedsiębiorstwa wiedzą, że legalne okno się zamknie, racjonalnie zwiększają zakupy przed tą datą. Pierwszy raport monitoringowy ACER pokazał, że po wejściu regulacji w życie w marcu import rosyjskiego LNG wzrósł o 17% rok do roku (Euronews).

Gdzie gaz wpływa, nie znaczy, gdzie jest spalany

W pierwszym półroczu 2026 r. Francja przyjęła 3,74 mln ton rosyjskiego LNG, Belgia 2,70 mln ton, a Hiszpania 2,50 mln ton (Urgewald). Tylko w czerwcu wartość francuskich zakupów wyniosła 349 mln EUR, hiszpańskich 258 mln EUR, a belgijskich 254 mln EUR (CREA).

Te liczby nie mówią jednak, kto ostatecznie zużył gaz. UE nie ma publicznej bazy, która śledziłaby rosyjski ładunek LNG od portu do końcowego odbiorcy. Hiszpańskie dane importowe nie odejmują reeksportu (El Confidencial). Belgijski terminal Zeebrugge oferuje rozładunek, magazynowanie, regazyfikację oraz przeładunek ze statku na statek, więc działa jako węzeł rynku europejskiego, a nie tylko zaplecze dla belgijskich odbiorców (Fluxys). Niemcy, największy rynek gazu w Europie, prawie nie pojawiają się w danych o ładunkach, ale są połączone gazociągami z Belgią i Holandią. Rosyjski LNG rozładowany w Zeebrugge może wpływać na niemieckie ceny hurtowe, choć żaden tankowiec nie zawija do Hamburga.

Dane Bruegla o przepływach gazu i monitoring statków Kpler odpowiadają na różne pytania; żadne z tych źródeł nie pokazuje, gdzie trafiają konkretne cząsteczki gazu (Bruegel). Wiadomo, że porty UE przyjęły rekordowe wolumeny rosyjskiego LNG. Nie wiadomo publicznie, które państwa go ostatecznie spaliły.

Kto zarabia, kto ponosi koszt

Zarabia Rosja. Yamal odpowiada za ponad 60% rosyjskiego eksportu LNG, a Europa wchłonęła niemal całą produkcję zakładu; do Chin trafiły tylko cztery ładunki (Kyiv Independent). Na transporcie korzysta także żegluga. Powiązana z Grecją spółka Dynagas przewiozła około 35% ładunków z Yamalu w pierwszej połowie roku, inkasując opłaty za każdy rejs (gCaptain).

Przegrani są mniej widoczni. Polska w latach 2021–2025 zwiększyła własny import LNG z 41 TWh do 88 TWh, rozbudowując zdolności regazyfikacyjne po to, by zastąpić rosyjski gaz (PIE). W polskiej debacie zakupy Europy Zachodniej opisywano więc jako problem nierównego ciężaru dostosowania: jedne państwa wcześniej zapłaciły za dywersyfikację, inne kupowały rosyjski surowiec do momentu, w którym regulacje zmuszą je do zmiany (TVN24).

Dla odbiorców końcowych efekt jest dwuznaczny. Większa ilość LNG w europejskich terminalach może krótkoterminowo obniżać ceny na hubach, czyli hurtowych punktach odniesienia w handlu gazem, bo dodatkowa podaż zmniejsza presję konkurencji między kupującymi. Jednocześnie kumulowanie rosyjskich zakupów do grudnia może zaostrzyć problem od stycznia 2027 r. Im mocniej Europa oprze się teraz na Jamale, tym trudniejsze będzie zastąpienie tych wolumenów po wejściu pełnego zakazu.

Unia uniknęła natychmiastowego szoku gazowego, odsuwając zakaz w czasie. Ceną tej decyzji stało się półroczne okno zakupowe, przez które do rosyjskiego arktycznego sektora gazowego popłynęło 5,96 mld EUR już po przyjęciu prawa, które miało właśnie ten strumień pieniędzy zatrzymać.