UE może wycofać pozew o €10bn

Przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola zapowiedziała w środę, że skonsultuje z europosłami dwie sprawy: procedurę z art. 7 wobec Węgier, czyli traktatowy mechanizm reagowania na naruszenia zasad demokracji, oraz osobną skargę przeciw Komisji Europejskiej w sprawie miliardów odblokowanych dla Budapesztu w 2023 r. (Telex). O takie konsultacje wystąpił premier Węgier Péter Magyar. Jego argument jest prosty: spór prawny miał uderzać w Orbána, ale dziś blokuje środki potrzebne jego reformatorskiemu rządowi (The Straits Times/Reuters).

Prawdziwy ciężar ma skarga

Art. 7 przyciąga uwagę polityczną. Parlament uruchomił wobec Węgier procedurę z art. 7 ust. 1 we wrześniu 2018 r.. Od tego czasu sprawa tkwi wśród otwartych postępowań Rady, bo przejście do ostrzejszych sankcji wymaga jednomyślności szefów państw i rządów. W praktyce jedno państwo może zablokować cały proces. W kwietniu 2024 r. europosłowie przyjęli rezolucję wzywającą Radę, czyli rządy państw UE, do działania. Nic z tego nie wynikło. Art. 7 zostawił Węgry z polityczną łatką państwa problemowego, ale nie kosztował Budapesztu ani eurocenta.

Inaczej wygląda skarga. Sprawa C-225/24 przed Trybunałem Sprawiedliwości UE dotyczy decyzji Komisji z grudnia 2023 r. o odblokowaniu ok. 10,2 mld EUR z węgierskich funduszy spójności, czyli środków mających zmniejszać różnice rozwojowe między regionami (CURIA). Parlament twierdzi, że Komisja wypłaciła pieniądze, zanim sprawdziła, czy Węgry rzeczywiście wdrożyły wymagane reformy sądownictwa i systemu antykorupcyjnego.

W lutym 2026 r. rzecznik generalna Tamara Ćapeta przyznała rację Parlamentowi. Zaproponowała, by Trybunał unieważnił decyzję Komisji, uznając, że reformy muszą być „obowiązujące i skutecznie stosowane”, zanim pieniądze zostaną uruchomione. Opinie rzeczników generalnych nie wiążą sędziów, ale Trybunał często za nimi podąża. Jeśli tak stanie się i tym razem, powstanie istotny precedens: decyzje Komisji o odmrożeniu funduszy będzie można zaskarżać w sądzie, a nie tylko krytykować politycznie. To zmieniłoby praktykę warunkowości, czyli wiązania pieniędzy z wymogami reform, wobec każdego państwa członkowskiego.

Pułapka nagradzania obietnic

Argument Magyara ma pozorną logikę. W kwietniu 2026 r. pokonał Orbána, w maju uzgodnił z przewodniczącą Komisji Ursulą von der Leyen ramy reform w zamian za 16,4 mld EUR, a teraz przekonuje, że skarga uderza w środki potrzebne jego rządowi do realizacji zobowiązań antykorupcyjnych, w tym przystąpienia do Prokuratury Europejskiej. EPPO to unijny organ ścigający transgraniczne oszustwa finansowe. Wycofanie sprawy miałoby, według Magyara, usunąć prawny cień z reform, które już trwają (The Straits Times/Reuters).

Problem w tym, że Komisja zaczęła działać według powtarzalnego schematu. Trzy razy odblokowała albo rozpisała drogę do pieniędzy: dla Węgier Orbána w 2023 r., dla Polski po powrocie Donalda Tuska w 2024 r. i dla Węgier Magyara w 2026 r. Za każdym razem ruch polityczny wyprzedzał niezależną weryfikację, czy reformy działają w praktyce, a nie tylko istnieją na papierze. Sprawozdawczyni Parlamentu ds. Węgier Tineke Strik zapowiedziała, że październikowa misja rozpoznawcza oceni efekty przed ewentualnym wnioskiem o wycofanie procedury z art. 7 (Telex). Wycofanie skargi przed tą wizytą i przed wyrokiem TSUE oznaczałoby, że sama zmiana polityczna wystarcza do zakończenia kontroli prawnej.

Taki sygnał wybrzmiałby szerzej niż w Budapeszcie. Wcześniejsze ustalenia To Brief wskazywały, że polski rząd widział zmianę na Węgrzech jako praktyczny sposób odblokowania zwrotów z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju i koordynacji pomocy dla Ukrainy, które Orbán wcześniej wstrzymywał. Jeśli warunkowość można odwrócić w chwili, gdy władzę przejmuje bardziej przyjazny rząd, narzędzie traci wiarygodność jeszcze przed kolejnym testem.

Co pozostaje otwarte

TSUE nie wydał jeszcze wyroku w sprawie C-225/24. Jeśli Parlament wycofa skargę przed rozstrzygnięciem, przepadnie szansa na precedens dotyczący sądowej kontroli decyzji Komisji. Jeśli Trybunał unieważni decyzję Komisji po politycznym odwrocie Parlamentu, obie instytucje znajdą się w kłopotliwej sytuacji: sąd stwierdzi, że pieniądze nie powinny były zostać wypłacone, ale żadna z nich nie będzie dobrze ustawiona do wykonania wyroku zgodnie z art. 266 TFUE, który nakazuje instytucjom zastosować się do orzeczeń Trybunału.

Magyar może działać w dobrej wierze. Unia wciąż nie ma jednak pewnego sposobu, by odróżnić realną reformę od reformy odegranej na użytek Brukseli, dopóki nie pojawią się fakty. Październikowa misja Parlamentu będzie pierwszym momentem, w którym da się je sprawdzić. Magyar prosi europosłów, by rozbroili się wcześniej.