12 europejskich rzek z najniższym przepływem od 1992 r.

Żegluga śródlądowa pokazuje, jak niski stan rzek przekłada się na codzienne koszty: barka musi zostawić część ładunku na nabrzeżu, żeby nie zahaczyć dnem o koryto. Tego lata łączny przepływ 12 dużych europejskich rzek spadł do najniższego poziomu w modelowym szeregu danych sięgającym 1992 r., a w pewnym momencie sezonu 52% powierzchni lądowej Europy znalazło się w strefie „bardzo silnego obciążenia cieplnego” — wynika z danych unijnej służby klimatycznej Copernicus (Copernicus). Obie liczby są użyteczne, ale mówią o zjawiskach bardziej precyzyjnych, niż sugeruje pobieżna lektura.

Co właściwie mierzy przepływ rzeki

Hydrolodzy mierzą przepływ, czyli objętość wody, która w ciągu sekundy przepływa przez dany punkt rzeki; wynik podaje się zwykle w metrach sześciennych (ECMWF). Można to porównać do węża ogrodowego: przepływ mówi, jak mocno wypływa z niego woda, a nie ile jej znajduje się w środku.

Copernicus korzystał z symulacji komputerowych przygotowanych przez Europejski System Ostrzegania przed Powodziami. Dla każdej z 12 rzek obliczono średni przepływ u jej ujścia w miesiącach letnich, a następnie zsumowano te 12 wartości (Copernicus).

Wynik pokazuje więc, jak silny był przepływ dużych europejskich rzek u ich ujść, na tle wszystkich wcześniejszych lat w szeregu. To modelowa suma dla tych punktów, a nie bilans całej wody płynącej po kontynencie w ciągu sezonu.

W tej samej ocenie odnotowano rekordowo niskie lub bliskie rekordowym przepływy Renu, Dunaju, Padu, Loary, Rodanu i Sekwany (Copernicus). Kilka z tych rzek służy do transportu, a niski przepływ szybko staje się pozycją w rachunku kosztów. Barka płynąca z mniejszym ładunkiem nadal musi opłacić załogę i zużywa zbliżoną ilość paliwa, więc przewóz każdej tony kosztuje więcej.

Mapa upału pokazuje zasięg na lądzie, nie liczbę ludzi

Wskaźnik upału odpowiada na inne pytanie: jak trudno organizmowi oddawać ciepło na zewnątrz? Wietrzne popołudnie w cieniu i bezwietrzne, wilgotne popołudnie w pełnym słońcu mogą dawać ten sam odczyt termometru, choć ciało odczuwa je zupełnie inaczej.

Uniwersalny Wskaźnik Klimatu Termicznego (UTCI) uwzględnia wilgotność, wiatr i promieniowanie słoneczne, łącząc ich wpływ z temperaturą powietrza. Na tej skali „bardzo silne obciążenie cieplne” zaczyna się przy 38°C. To modelowy poziom obciążenia organizmu, a nie temperatura zmierzona termometrem (Copernicus).

Aby przygotować mapę, Copernicus dla każdego fragmentu lądu wybrał tylko najwyższą wartość odnotowaną w ciągu lata. Dane pochodziły z ERA5-HEAT, komputerowej rekonstrukcji minionych warunków pogodowych. Liczba z nagłówka pokazuje więc, jak daleko sięgnął szczytowy upał. Nie mówi, jaki odsetek Europejczyków go odczuł ani jak długo trwał.

Średnie sezonowe przedstawiają spokojniejszy obraz. We wrześniu Copernicus podał, że wyodrębniony obszar Europy Zachodniej miał najcieplejsze lato w historii pomiarów, ze średnią 21,69°C, podczas gdy Europa jako całość zajęła dopiero trzecie miejsce w rankingu najcieplejszych lat (Copernicus August bulletin). Średnia łączy chłodniejsze okresy z upałami na rozległym obszarze, więc może być bliska rekordowi, ale go nie pobić. Mapa wartości szczytowych wychwytuje zaś skrajności, które uśrednianie zaciera.

Z tych dwóch ustaleń to wynik dotyczący rzek najłatwiej przełożyć na codzienne życie. Pokazuje, że u ujść główne rzeki Europy niosły tego lata mniej wody niż w jakimkolwiek sezonie letnim od 1992 r. (Copernicus). Mniejszym zasobem musieli się zadowolić wszyscy, którzy od tych rzek zależą: od barek płynących z lżejszym ładunkiem po pola pobierające wodę z ich brzegów.