Ropa i gaz kosztowały Europę dodatkowe €100bn

Jørgensen oszacował, że Europa zapłaciła w tym roku za energię ponad 100 mld EUR więcej, „nie dostając ani odrobiny dodatkowego gazu czy ropy”. Powiedział to 29 września w Dublinie (nagranie Komisji Europejskiej), ostrzegając przed wysokimi cenami, a nie niedoborem surowców. Nieformalne spotkanie ministrów energii zakończyło się bez wspólnej deklaracji i wiążących działań (prezydencja Irlandii).

Kwota jest szacunkiem samego komisarza i obejmuje zarówno ropę, jak i gaz. Nie podał, jakie wcześniejsze ceny ani wolumeny importu przyjął do obliczeń (RTÉ), dlatego należy traktować ją jako argument polityczny, a nie zweryfikowany rachunek.

Gazu wystarcza, ale kosztuje więcej

Wypowiedzi unijnych urzędników wskazują na wzrost cen: gaz pozostaje dostępny, lecz jest droższy. 25 września grupa koordynacyjna Komisji Europejskiej ds. gazu oceniła dostawy jako stabilne, mimo że zapasy były niższe niż w poprzednich latach (Komisja Europejska).

27 września unijne magazyny gazu były zapełnione w 71,16%, wobec 82,3% rok wcześniej (GIE AGSI, APA). Mniejsze zapasy nie oznaczają pustych mieszkań, bo magazyny są tylko jednym ze źródeł dostaw. Niemiecka Federalna Agencja ds. Sieci (Bundesnetzagentur) ocenia ryzyko problemów z zaopatrzeniem jako niskie: gaz nadal płynie gazociągami i dociera w postaci skroplonego gazu ziemnego (LNG, schłodzonego do postaci ciekłej i przewożonego statkami) (DW).

Koszty podbija konkurencja o dostawy LNG. Zakłócenia w rejonie cieśniny Ormuz zmniejszyły jego podaż na świecie, więc europejscy odbiorcy muszą mocniej licytować się z azjatyckimi o każdy dostępny transport (Columbia University). 29 września TTF, europejski punkt odniesienia dla hurtowych cen gazu, kosztował około 73 EUR za megawatogodzinę. Przed eskalacją wojny pod koniec lutego cena wynosiła około 33 EUR (La Stampa). Cena gazu wyjaśnia tylko część szacunku Jørgensena, który obejmuje również ropę.

Kto pierwszy odczuwa wzrost cen

Najpierw wyższe koszty odczuwają firmy kupujące gaz po cenach rynkowych. Droższy gaz przekłada się na ceny prądu, bo na europejskim rynku hurtowym wytwórcy zwykle otrzymują w danej godzinie cenę wyznaczoną przez najdroższą elektrownię potrzebną do zaspokojenia popytu. Często jest nią elektrownia gazowa (Columbia University). W takim systemie wyższą cenę osiąga też energia z wiatru, słońca i atomu, a płaci za nią każdy odbiorca prądu.

To, jak szybko podwyżki dotrą do gospodarstw domowych, zależy od warunków umów. Taryfy regulowane i umowy ze stałą ceną odsuwają wzrost rachunków do czasu ich aktualizacji. Jørgensen zwrócił uwagę na niemal 50 mln Europejczyków, którzy, jak mówi, nie są w stanie odpowiednio ogrzać mieszkań nawet podczas zwykłej zimy (Euronews).

Ceny przenoszą się przez granice, choć ich skutki rozkładają się nierówno. Włoski minister energii Gilberto Pichetto Fratin zapewnia, że gazu we Włoszech wystarczy, ale ostrzega, iż uzupełnianie zapasów przez Niemcy może podnieść koszty ponoszone przez włoski przemysł i producentów energii elektrycznej (Corriere).

Mniej zakupów, ale bez wspólnych zobowiązań

Rządy mogą ograniczyć presję na ceny, kupując mniej gazu, kosztem mniejszej rezerwy na wypadek chłodnej zimy. Komisja Europejska apelowała do stolic o poluzowanie celów napełniania magazynów, by wyścig o dostawy nie podbijał cen. To Brief informował, że rząd Holandii rozważa odpowiedź na ten apel (To Brief). 11 września holenderski rząd ogłosił, że obniżył cel na tę zimę do 64% zapełnienia, czyli około 93 TWh. To więcej niż około 70 TWh gazu pobieranego średnio w każdej z poprzednich pięciu zim (rząd Holandii). Nowy cel wystarcza na typową zimę. Gasunie, państwowy operator sieci gazowej, przypomniał, że poprzedni wyznaczono z myślą o najzimniejszej zimie od 30 lat (Gasunie). Mniejsze zakupy mogą zmniejszyć presję na ceny, ale w razie silnych mrozów zostawią mniej gazu w rezerwie.

W Dublinie nie uzgodniono podobnego rozwiązania na poziomie UE. Z relacji irlandzkiej prezydencji wynika, że ministrowie rozmawiali o przystępności cen, innowacjach i bezpieczeństwie, ale nie podjęli wiążących decyzji (prezydencja Irlandii). Jørgensen wezwał rządy do ograniczenia zużycia gazu i zapotrzebowania na prąd w godzinach szczytu. To apel, nie obowiązek (nagranie Komisji Europejskiej).

Dostawy pozostają stabilne, ale hurtowy gaz kosztuje więcej niż przed eskalacją wojny, a ministrowie zakończyli spotkanie w Dublinie bez wiążących działań, które ograniczyłyby ten koszt. Firmy kupujące gaz po cenach rynkowych odczuwają wzrost jako pierwsze; do gospodarstw domowych podwyżki docierają wraz z aktualizacją umów. Wielkość zimowych rachunków pozostaje niepewna, a Komisja Europejska nadal nie wyjaśniła, jak obliczyła 100 mld EUR (RTÉ).