Rentowność obligacji strefy euro blisko 4%

Wyższy koszt finansowania państw strefy euro nie obciąża od razu ich budżetów: rośnie stopniowo, gdy zapadają stare obligacje i trzeba zaciągać nowy dług. 28 września rentowność dziesięcioletnich obligacji Belgii przekroczyła 4,3%, podała La Libre, a rentowność portugalskich papierów wróciła do 4,015% (ECO). Rentowność to roczny zwrot, jakiego może oczekiwać nabywca obligacji kupionej po dzisiejszej cenie rynkowej. Gdy inwestorzy sprzedają papiery, ich ceny spadają, a rentowności rosną. Rządy płacą teraz więcej za każde nowe finansowanie, ale pełny koszt wyższych stawek ujawnia się dopiero z czasem.

Wzrost obejmuje całą strefę euro

Wzrost rentowności jest szeroki i zaczął się przed tym tygodniem. W biuletynie z 24 września EBC podał, że średnia rentowność dziesięcioletnich obligacji rządowych w strefie euro wzrosła o 45 punktów bazowych, czyli 0,45 pkt proc., do około 3,9% (EBC).

W dużej mierze stały za tym oczekiwania wyższych stóp procentowych w całej gospodarce, a nie obawy o wypłacalność poszczególnych państw. Według EBC same oczekiwania dotyczące stóp podbiły rentowności o 37 punktów bazowych. Dodatkowa premia, jakiej inwestorzy żądają za obligacje danego kraju, pozostała zasadniczo stabilna i wzrosła tylko nieznacznie w przypadku najbardziej zadłużonych państw (EBC).

Wzrost cen ropy i prognozę inflacji podano jako możliwe wyjaśnienie ruchu na rynku 28 września. Reuters wskazał, że ankieta przewidywała wzrost inflacji w strefie euro we wrześniu do 3,6%, z 3,2% w sierpniu (Reuters via LSE). Droższe paliwo podbija ceny, inwestorzy spodziewają się, że EBC dłużej utrzyma wysokie stopy procentowe, a nabywcy dziesięcioletnich obligacji oczekują wyższej rentowności. Ceny paliw rosły już w całej UE, o czym pisaliśmy w ubiegłym tygodniu (To Brief).

To prawdopodobne wyjaśnienie zachowania rynku, nie dowód na jego przyczynę. Globalna wyprzedaż obligacji trwała już 1 września (CNBC/Reuters), a pojedynczy odczyt inflacji nie pozwala oddzielić wpływu ropy od pozostałych czynników.

Francja może być przypadkiem, w którym inwestorzy doliczają także premię za sytuację konkretnego rządu. 10 września różnica między rentownością francuskich i niemieckich obligacji, czyli dodatkowy koszt, jakiego inwestorzy żądają za francuski dług, wynosiła około 94 punktów bazowych — podała La Tribune. W raporcie rynkowym z 28 września rentowność francuskich papierów określono na 4,749%, a niemieckich na około 3,62%, co dawałoby różnicę bliską 113 punktom bazowym (XTB). Dane pochodzą od różnych dostawców i z różnych dni, więc wskazują na możliwe rozszerzenie różnicy, ale nie pozwalają dokładnie go zmierzyć.

Jak cena rynkowa trafia do budżetu

Wyższa rentowność nie zmienia kosztu długu już sprzedanego. Obligacja o stałym oprocentowaniu wypłaca uzgodnione odsetki aż do terminu zapadalności. Państwo mierzy się z aktualnymi stawkami, gdy pożycza nowe pieniądze albo zastępuje obligacje, które właśnie zapadają. Francja ma na przykład około 197,4 mld EUR obligacji, których terminy zapadalności przypadają na cztery daty w 2027 r. (Agence France Trésor).

Portugalia pokazuje różnicę między kosztem starego a nowego długu. Na koniec 2025 r. średnie oprocentowanie już wyemitowanych obligacji wynosiło około 2,1%, a papierów sprzedanych w pierwszych ośmiu miesiącach 2026 r. — około 3,4% (Jornal de Negócios). Za każdym razem, gdy tańsza obligacja zapada i zostaje zastąpiona droższą, średni koszt długu stopniowo rośnie.

Ten wzrost uwzględniono w prognozach Lizbony jeszcze przed ostatnią zwyżką rentowności. Według sierpniowych szacunków w 2027 r. obsługa portugalskiego długu miała kosztować o 776 mln EUR więcej niż w 2026 r. (Jornal de Negócios). Od przygotowania tej prognozy rentowność obligacji dziesięcioletnich wzrosła o około 0,4 pkt proc., podał Público. Sierpniowe szacunki poprzedzały tę zmianę, więc nie uwzględniają jej kosztu.

Kto ponosi koszt

Na razie zyskują i tracą inwestorzy. Nowi nabywcy mogą zablokować wyższy zwrot, a dotychczasowi właściciele obligacji widzą spadek ich ceny rynkowej. Ta papierowa strata staje się rzeczywista, jeśli sprzedadzą obligację przed terminem zapadalności.

Podatnicy i użytkownicy usług publicznych odczują skutki później i stopniowo. Każde refinansowanie długu nieco podnosi rachunek odsetkowy, a te same pieniądze mogłyby finansować inne pozycje budżetu.

Nowy dług drożeje w całej strefie euro, ale stałe oprocentowanie już wyemitowanych obligacji opóźnia wpływ na budżety i rozkłada go na lata. Francja może ponosić dodatkowy koszt, jednak dane z różnych dni i od różnych dostawców nie pozwalają jeszcze dokładnie określić jego skali.