Umowa dronowa Finlandii, produkcja wciąż niepewna

Finlandia i Ukraina uzgodniły współpracę przy produkcji w fińskich zakładach dronów zaprojektowanych przez Ukraińców. Prezydenci Alexander Stubb i Wołodymyr Zełenski podpisali porozumienie o współpracy obronnej w Nowym Jorku 23 września (rząd Finlandii). Firmy, które miałyby produkować drony, różnie opisują stan projektu, a żadne publicznie dostępne informacje nie potwierdzają, że wspólna linia już działa.

Jedną z nich jest General Cherry, ukraiński producent dronów przechwytujących, przeznaczonych do wykrywania i niszczenia wrogich maszyn w powietrzu. Przedstawiciel firmy powiedział Janes 24 sierpnia, że jej drony są już produkowane w Finlandii.

Drugą jest wskazana jako partner fińska firma zbrojeniowa Patria. We wrześniowym komunikacie za cel uznała rozpoczęcie produkcji z General Cherry w Finlandii (Patria). W sierpniu obie firmy podpisały list intencyjny, który określa wspólne zamiary, ale nie zobowiązuje żadnej ze stron do ich realizacji.

Mikko Leino z kierownictwa Patrii powiedział Aamulehti, że negocjacje są zaawansowane, a celem jest uruchomienie konkretnej produkcji w 2026 r. Nie podał szczegółów. Żadna z firm nie wyjaśniła, czy General Cherry mówiła o osobnej, niewielkiej produkcji, wczesnym etapie wspólnego projektu czy o czymś innym.

Co właściwie podpisali prezydenci

Porozumienie nazwano „Drone Deal”, ale jego zakres jest szerszy. Według rządu Finlandii obejmuje wymianę technologii, wspólne badania i projekty przemysłowe, w tym dotyczące systemów bezzałogowych (rząd Finlandii). Zakłada też uproszczenie procedur wydawania zezwoleń eksportowych, których potrzeba, by wysłać za granicę towary wojskowe objęte kontrolą. Nie wskazuje fabryki, zamówienia, terminu dostawy ani finansowania.

Polityczny cel współpracy jest jaśniejszy niż jej plan przemysłowy. Stubb mówił wcześniej, że około 90% dronów powstałych w jej ramach trafiłoby do Ukrainy, a pozostałe do Finlandii lub innych odbiorców (Helsinki Times). Kijów zyskałby dodatkowe dostawy. Finlandia, która dzieli z Rosją długą granicę, uzyskałaby dostęp do konstrukcji sprawdzonych w wojnie, którą musi dobrze rozumieć. Taki podział pozostaje jednak zamierzeniem, a nie warunkiem zapisanym w umowie którejkolwiek z firm.

Kto decyduje o produkcji

Prezydenci wyznaczają kierunek, ale o tym, czy produkcja ma uzasadnienie biznesowe i gdzie się odbędzie, decydują Patria i General Cherry. Firma może na własny koszt uruchomić produkcję pilotażową, ale utrzymanie większej skali wymaga klientów gotowych za nią zapłacić.

O eksporcie decydują władze. Fińscy urzędnicy wydają zezwolenie na każdy wywóz sprzętu wojskowego na podstawie krajowej ustawy o eksporcie materiałów obronnych (Finlex). Stosują przy tym wspólne kryteria UE dotyczące eksportu broni, obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich (EUR-Lex). Nowe porozumienie zapowiada uproszczenie dokumentacji. Nie ma jednak publicznych informacji, które wskazywałyby, że zezwolenia są już wydawane szybciej. Nic też nie sugeruje, by sama kontrola eksportu miała zniknąć.

Jak wyglądają dostawy w innym kraju

Niemcy oferują przykład, który można prześledzić w dokumentach. Firma Quantum Systems produkuje tam drony według projektów licencjonowanych przez ukraińską spółkę Frontline Robotics. Ministerstwo obrony Niemiec poinformowało, że pierwszy dron z tej linii przekazano Zełenskiemu w lutym 2026 r. (BMVg). Później wspólne przedsięwzięcie podało, że do początku kwietnia wysłało do Ukrainy pierwszą partię (Kyiv Independent).

Właśnie takich potwierdzeń brakuje w Finlandii: wskazanej fabryki, przekazania sprzętu i dostawy, które mogłaby zweryfikować osoba spoza firmy. Na razie nie odnotowano tam żadnego z tych etapów.

Wiadomo, że Finlandia i Ukraina podpisały porozumienie o współpracy, a Patria ma wskazanego ukraińskiego partnera i cel produkcyjny na 2026 r. To konkrety, ale mniej niż sugeruje określenie „umowa dronowa”. Informacja, że wspólna linia już działa, opiera się na słowach jednej firmy, podczas gdy druga wciąż mówi o celu. Patria i General Cherry powinny wyjaśnić tę rozbieżność: co już zbudowano w Finlandii, gdzie i przez kogo.