Rumunia blisko śmieciowego ratingu Fitch

31 lipca Fitch ponownie oceni rating kredytowy Rumunii. Wszystkie trzy główne agencje trzymają dziś kraj na najniższym poziomie inwestycyjnym — BBB-/Baa3 — i wszystkie mają przy nim perspektywę negatywną (SeeNews, Romania Insider). Jedna obniżka oznaczałaby zejście poniżej progu inwestycyjnego w danej agencji; dwie mogłyby uruchomić wymuszoną sprzedaż obligacji wartą miliardy euro. Problem ma naprawiać państwo, którego rząd upadł w maju po wotum nieufności (JURIST).

Dwa deficyty, które wzmacniają się nawzajem

Rumunia ma największy deficyt budżetowy w UE: 7,9% PKB w 2025 r. Równolegle utrzymuje deficyt na rachunku obrotów bieżących, czyli różnicę między tym, ile kraj zarabia za granicą, a ile tam wydaje, na poziomie bliskim 8% PKB (ING Think, European Commission). Te dwie luki nie są osobnymi problemami. Nadmierne wydatki państwa podbijają konsumpcję i import, import powiększa deficyt zewnętrzny, a oba deficyty trzeba finansować kapitałem z zagranicy. Gdy zaufanie inwestorów słabnie, ten mechanizm zaczyna działać w drugą stronę.

Pierwsze sygnały już widać. W pierwszym kwartale 2026 r. PKB spadł o 1,7% rok do roku (China-CEE Institute). Inflacja w kwietniu sięgnęła 10,71%, najwięcej w UE, ale bank centralny Rumunii, BNR, utrzymuje główną stopę procentową na poziomie 6,5% (BNR). Realna stopa procentowa, czyli stopa nominalna pomniejszona o inflację, wynosi więc około -4%. Kto trzyma oszczędności albo obligacje w aktywach rumuńskich, traci siłę nabywczą już przez sam upływ czasu.

BNR znalazł się w pułapce. Podwyżka stóp pogłębiłaby recesję i zwiększyła koszt obsługi długu publicznego. Obniżka przyspieszyłaby spadek leja, który osłabił się już powyżej 5,20 za euro, poza przedział broniony przez bank centralny przez lata. Rezerwy walutowe spadły w samym kwietniu o około 2,3 mld EUR, częściowo wskutek interwencji na rynku walutowym (BNR, Spotmedia). Rumunia nie należy do strefy euro, więc nie ma za sobą EBC jako ostatecznej zapory przed taką spiralą.

Sąsiedzi odjeżdżają

Słabość Rumunii widać ostrzej przez porównanie z regionem.

Rentowności 10-letnich obligacji Węgier spadły od początku 2026 r. o 140–150 punktów bazowych; punkt bazowy to jedna setna punktu procentowego. Rynek wycenił większość konstytucyjną partii Tisza i bardziej wiarygodną ścieżkę w stronę przyjęcia euro (Portfolio.hu). Polska, mimo deficytu przekraczającego 7% PKB, finansuje 80% długu krajowo i rośnie w tempie 3,4%, dzięki czemu ma rating A-/A2, kilka stopni powyżej Rumunii (Bankier.pl). Rumuńskie obligacje kiedyś handlowano jako część koszyka Europy Środkowo-Wschodniej. Tego koszyka w praktyce już nie ma.

Co uruchomiłaby obniżka ratingu

Jeśli Fitch albo inna agencja obniży Rumunię poniżej BBB-, zaczną działać reguły indeksowe. Bloomberg Global Aggregate, jeden z najważniejszych benchmarków śledzonych przez fundusze pasywne zarządzające bilionami dolarów, opiera się na medianie ratingów trzech agencji. Dopiero obniżka przez dwie z trzech wyrzuciłaby Rumunię z indeksu (Bloomberg methodology). Fundusze emerytalne i ubezpieczyciele, którzy mogą trzymać tylko papiery inwestycyjne, musieliby sprzedawać obligacje w kolejnych tygodniach. Taka sprzedaż poszerzyłaby spready, czyli premię ponad bezpieczne obligacje niemieckie, podniosła koszt finansowania państwa i dalej osłabiła leja.

Na papierze widać pewną poprawę. W pierwszym kwartale 2026 r. deficyt budżetowy Rumunii spadł do 1,03% PKB, z 2,28% rok wcześniej, czemu pomogły wyższe wpływy z VAT po podwyżce stawek z lipca poprzedniego roku (Romania Journal). Tyle że pierwszy kwartał jest sezonowo najlepszy dla rumuńskich finansów publicznych; wydatki kumulują się w drugiej połowie roku. Największe niewykorzystane źródło dochodów pozostaje prawie nietknięte: luka VAT wynosi 29,5%, najwięcej w UE (VATupdate, IMF).

Fitch musi więc ocenić, czy rząd techniczny, bez stabilnego mandatu parlamentarnego, może wiarygodnie obiecać naprawę tych liczb. Kalendarz działa przeciwko Bukaresztowi: 31 lipca nadejdzie, zanim nowy gabinet będzie w stanie uchwalić budżet.