Sojusznicy osłaniają Budapeszt w sprawie Ukrainy

Gdy Péter Magyar wszedł 28 maja do kwatery głównej NATO na pierwsze spotkanie z sekretarzem generalnym Markiem Ruttem, w sprawie Ukrainy przyniósł stanowisko niemal identyczne jak Viktor Orbán: Węgry nie będą wysyłać broni. Zmieniło się jednak otoczenie polityczne. Pięć znacznie większych gospodarek właśnie zablokowało jedyny mechanizm, który mógłby wystawić Budapeszt na osobną presję.

Arytmetyka odmowy

Zakaz wysyłania broni przez Magyara ma solidne zaplecze w krajowej opinii publicznej. Według badania European Council on Foreign Relations (ECFR, paneuropejskiego think tanku) z końca kwietnia pomoc wojskową dla Ukrainy popiera tylko 12% Węgrów, przy średniej unijnej 56% (Telex). Nawet wśród wyborców jego partii Tisza poparcie dla zerwania więzi energetycznych z Rosją spadło z 67% przed kwietniowymi wyborami do 48% po głosowaniu. Elektorat, który odsunął Orbána, chciał przede wszystkim odblokowania pieniędzy z UE. Dostawy broni dla Ukrainy nie były częścią tego mandatu.

Magyar dołożył do tego instrument, którego Orbán nigdy nie wykorzystał skutecznie: powiązanie ścieżki Ukrainy do UE z sytuacją około 100 000 etnicznych Węgrów na Zakarpaciu. Domaga się prawnie wiążących gwarancji dotyczących języka, edukacji i autonomii kulturowej przed jakimkolwiek spotkaniem z Wołodymyrem Zełenskim. Proponuje, by rozmowy odbyły się w Berehowem, zakarpackim mieście z węgierską większością (Euronews).

Parasol pięciu państw

Publiczna reakcja Ruttego była ciepła. Oficjalny komunikat NATO chwalił Węgry za dowodzenie grupą bojową Forward Land Forces, czyli jedną z wielonarodowych jednostek rozmieszczonych na wschodniej flance Sojuszu, za goszczenie dowództwa wielonarodowej dywizji oraz za udział w misjach pokojowych w Kosowie (NATO). Nie wspomniano o broni dla Ukrainy. Nie wspomniano też, że węgierskie wydatki obronne spadły z 2,21% do 2,07% PKB, co czyni Węgry jedynym państwem NATO cofającym się pod tym względem (KPMG).

Ta powściągliwość miała przyczynę. Sześć dni wcześniej Wielka Brytania, Francja, Hiszpania, Włochy i Kanada zablokowały propozycję Ruttego, by ustanowić minimalny próg pomocy wojskowej dla Ukrainy na poziomie 0,25% PKB. „Nie sądzę, by ta propozycja została przedstawiona” przyznał Rutte (EuroMaidan Press, TRT World).

Gdy próg wydatkowy upadł, zniknął także mechanizm nacisku. Decyzje NATO wymagają jednomyślności wszystkich 32 członków. Za Orbána Budapeszt był samotnym hamulcowym: blokował unijne refundacje za broń i spotkania Ukraina-NATO. Odmowa Magyara waży inaczej, gdy Wielka Brytania i Francja same stoją na drodze do wspólnego zobowiązania.

Trzech sąsiadów, trzy oceny

Najchłodniej reaguje Polska. Warszawa wydaje na obronę około 4,8% PKB i odczytuje zmianę w Budapeszcie jako bardziej stylistyczną niż strategiczną (Forsal). Gdy Węgry ograniczają budżet wojskowy, a Polska bierze na siebie ciężar wschodniej flanki, wraca spór o podział obciążeń, starszy niż sam Magyar.

Niemcy są bardziej cierpliwe. Berlin uznaje koniec aktywnego sabotowania instytucji za realny zysk. DGAP, najważniejszy niemiecki instytut polityki zagranicznej, opisuje podejście Magyara jako przejście od „aktywnej obstrukcji” do „biernego nieuczestnictwa” (DGAP). Dla kanclerza Merza ta różnica wystarcza, by dać Budapesztowi kredyt zaufania.

Największy sceptycyzm słychać w państwach bałtyckich. Tamtejsi urzędnicy zwracają uwagę, że warunki Magyara przed spotkaniem z Zełenskim, czyli zmiany ustawowe w sprawie praw mniejszości jeszcze przed rozmową twarzą w twarz, idą dalej niż formalne żądania Orbána.

Co wymusi Ankara

Szczyt NATO w Ankarze 7-8 lipca przetestuje tę dwuznaczność. Rutte chce indywidualnych harmonogramów dojścia sojuszników do 5% PKB na obronę do 2035 r. oraz ram trwałego wsparcia Ukrainy (NATO). Węgierski regres wydatkowy będzie widoczny w każdym zestawieniu kraj po kraju.

Zasada konsensusu w NATO sprawia, że zmiana stylu Magyara na razie działa. Budapeszt nie blokuje już działań sojuszników, ale sam też się do nich nie dokłada. Prawdziwe zderzenie nadejdzie jednak z Brukseli, nie z Ankary. Zamrożone fundusze UE dla Węgier mają termin do 31 sierpnia (Euronews), a Komisja Europejska będzie oczekiwać postępów w praworządności, zanim je odblokuje. Magyar obiecał wyborcom jednocześnie europejskie pieniądze i brak broni dla Ukrainy. To, jak długo utrzyma oba zobowiązania naraz, zależy od tego, czy Komisja zmusi go do wyboru.