Flandria: 14 lokalnych przypadków wirusa Zachodniego Nilu

Ukąszenie komara we Flandrii może już przenieść na człowieka wirusa Zachodniego Nilu. Belgia odnotowała pierwsze w tym sezonie lokalne zakażenia ludzi: do 7 października było ich 15 (ECDC). Belgijscy naukowcy wykryli wirusa u dzikich ptaków już w sierpniu 2025 r. (Sciensano). Obecność wirusa u ludzi pokazuje, że po dzikich zwierzętach zakażenie dotarło także do człowieka.

„Lokalne zakażenie” oznacza, że do zakażenia doszło w kraju, a nie podczas podróży zagranicznej (cotygodniowy raport ECDC). 15 października służby zdrowia Flandrii poinformowały o 14 potwierdzonych przypadkach i dwóch zgonach; zmarli należeli do grup szczególnie narażonych na ciężki przebieg choroby (flamandzki departament zdrowia). To tylko widoczna część zakażeń. Większość przebiega bezobjawowo (arkusz informacyjny ECDC), więc wiele zakażonych osób nie zgłasza się do lekarza i nie wykonuje testu.

Sztafeta między ptakami a komarami

Dlaczego wykrycie wirusa u ptaków ma znaczenie dla ludzi? Jego obieg przypomina sztafetę, w której przez całe lato pałeczkę przekazują sobie dzikie ptaki i komary. Komar pobiera krew zakażonego ptaka, wirus namnaża się w owadzie, a kolejne ukąszenie może zakazić następnego ptaka (ISS). Ptaki podtrzymują ten obieg, bo w ich krwi wirusa jest dość, by przejął go kolejny komar.

Ludzie i konie pozostają poza tym obiegiem. Mogą zachorować, ale we krwi mają zbyt mało wirusa, by zakazić komara, który ich ukąsi (belgijska federalna służba zdrowia). Dlatego specjaliści nazywają ich gospodarzami ślepego końca: zakażenie może się u nich rozwinąć, ale łańcuch transmisji na nich się urywa.

Ma to praktyczne znaczenie. Zakażony człowiek we Flandrii nie przekazuje wirusa komarom, które go kąsają, więc nie podtrzymuje ogniska choroby. Każdy przypadek u człowieka wskazuje na obecność zakażonych komarów, a pośrednio także ptaków niosących wirusa w okolicy. To sygnał, że obieg wirusa między ptakami a komarami toczy się już blisko miejsc zamieszkanych przez ludzi.

Co ujawniły ptaki i konie

Belgia wykryła wirusa u ptaków, zanim odnotowała lokalne zakażenia ludzi. Ta kolejność mówi, co wykryto najpierw, ale nie kiedy wirus dotarł do kraju. Ponieważ większość zakażeń przebiega bezobjawowo, wcześniejsze przypadki u ludzi mogły pozostać niezauważone.

Tegoroczne wyniki badań zwierząt pokazały, jak szeroko rozprzestrzenił się wirus. Belgia zgłosiła 14 ognisk u koni i 26 u ptaków w 18 z 44 regionów statystycznych (raport ECDC i EFSA). Oba rodzaje danych mówią co innego. Ognisko u ptaków pokazuje, że w danym miejscu działa obieg wirusa między ptakami a komarami. Chory koń, podobnie jak człowiek, jest gospodarzem ślepego końca: jego zakażenie świadczy, że zakażone komary kąsały już tam duże ssaki, a ludzie w okolicy byli narażeni na te same ukąszenia.

Belgia nie jest wyjątkiem. ECDC opisało w tym roku rekordową liczbę zakażeń wirusem Zachodniego Nilu i jego rozprzestrzenianie się w nowych częściach Europy (ECDC). Według wspólnego raportu ECDC i Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności sezon 2026 objął większy obszar niż jakikolwiek wcześniejszy. Na początku października transmisja słabła już po szczycie z sierpnia i września (raport ECDC i EFSA).

Ochrona sprowadza się do unikania ukąszeń. ECDC zaleca stosowanie repelentów, noszenie luźnych, długich ubrań wieczorem, gdy komary są najbardziej aktywne, montowanie siatek w oknach i nad łóżkami oraz usuwanie stojącej wody, w której komary się rozmnażają (ECDC). Te środki są szczególnie ważne dla osób zagrożonych ciężkim przebiegiem choroby, takich jak dwoje zmarłych we Flandrii.

W ciągu mniej więcej roku Belgia przeszła drogę od wykrycia wirusa u dzikich ptaków do lokalnych zakażeń ludzi; wirus pojawił się też u zwierząt w wielu częściach kraju. Udokumentowano już kolejne ogniwa tego łańcucha: od ptaka przez komara i konia po człowieka. Zespoły monitorujące zakażenia u zwierząt i ludzi będą sprawdzać, czy po powrocie komarów przyszłego lata ten sam obieg ruszy ponownie w tych samych miejscach.