Francja zwiększa budżet obronny o €36 billion

Francja dopisuje do wydatków wojskowych 36 mld EUR do 2030 r. Sama liczba sugeruje szybkie zbrojenia. Komisja finansów francuskiego Senatu studzi jednak ten obraz: co najmniej 40% dodatkowych środków pójdzie nie na nowe zdolności bojowe, lecz na naprawę budżetu, personel, wsparcie i nadrobienie zaległości w programie, który od początku był niedoszacowany (Sénat). Realnie siłę armii zwiększy więc około 21 mld EUR.

Co przyniosło głosowanie

23 czerwca commission mixte paritaire, czyli wspólna komisja uzgadniająca stanowiska obu izb francuskiego parlamentu, wypracowała kompromis. Siedmiu deputowanych i siedmiu senatorów utrzymało ścieżkę rządu: około 436 mld EUR łącznych wydatków obronnych do 2030 r., z rocznym budżetem na poziomie 76,3 mld EUR w tym ostatnim roku. Ostateczne głosowania zaplanowano na 30 czerwca i 1 lipca (Le Figaro).

Senacka prawica domagała się dodatkowych 50 mld EUR i odrzuciła kluczowy artykuł budżetowy, gdy ten postulat przepadł. Kompromis dał senatorom nie większą skalę, lecz szybsze tempo: około 1,2 mld EUR wydatków planowanych na lata 2029-2030 zostanie przesunięte na 2028 r.

Kierunek wydatków jest zgodny z listą najpilniejszych braków. Raporty Senatu wskazują amunicję, drony, obronę powietrzną, systemy antydronowe, walkę elektroniczną, przestrzeń kosmiczną i uderzenia dalekiego zasięgu jako priorytety (Sénat). To te same obszary, o których od lat mówią europejscy analitycy i planiści NATO (CER). Sama armia nie urośnie jednak liczebnie. Francja utrzymuje mniej więcej tę samą liczbę żołnierzy, samolotów bojowych, czołgów i fregat. Senat używa tu pojęcia sincérisation: chodzi o rzetelne sfinansowanie armii już zaplanowanej, a nie o budowę większej.

Gdzie francuski budżet spotyka Europę

Decyzja Paryża ma znaczenie poza Francją, bo sekretarz generalny NATO Mark Rutte mówił w czerwcu sojusznikom, że większe budżety muszą przekładać się na gotowe zdolności bojowe, nie tylko na wyższe pozycje w tabelach (NATO). Europejskie braki w obronie powietrznej i przeciwrakietowej, amunicji, transporcie strategicznym, dronach i walce elektronicznej pozostają duże (El País). Francuski plan dotyka kilku z tych obszarów, ale zakupy obronne nadal pozostają decyzją narodową.

Francja podpisała umowę pożyczki na 15,1 mld EUR w ramach SAFE, czyli Security Action for Europe, nowego instrumentu UE oferującego do 150 mld EUR długoterminowych pożyczek na zakupy obronne (European Commission, Le JDD). Paryż jest więc jednocześnie współtwórcą i beneficjentem europejskiego systemu finansowania obrony. SAFE pozostaje jednak mechanizmem pożyczkowym, nie narzędziem integracji. Państwa pożyczają, kupują według własnych priorytetów i same spłacają zobowiązania. Konstrukcja instrumentu nie zmusza ich ani do koordynacji zamówień, ani do łączenia popytu.

Znaczenie tej różnicy dobrze pokazuje francusko-niemiecki producent czołgów KNDS. Berlin i Paryż uzgodniły, że każdy rząd obejmie po 40% udziałów w spółce (Tagesschau). Na papierze powstaje jeden europejski przemysł pancerny. W praktyce niemieccy posłowie koalicji zażądali praw weta i zabezpieczeń, które miałyby utrzymać wrażliwe technologie wojskowe pod niemiecką kontrolą (FinanzNachrichten). Francusko-niemiecki projekt myśliwca przyszłości rozpadł się już na podobnym sporze: wspólna własność nie rozstrzygnęła, kto kontroluje projekt, miejsca pracy i technologie. Europa potrafi tworzyć wspólne struktury właścicielskie. Wspólne decyzje przychodzą znacznie trudniej.

Zegar dostaw

Najtrudniejsze pytanie pada dziś ze wschodniej flanki NATO. Polska i państwa bałtyckie oceniają budżety obronne przez pryzmat najbliższych lat, w których luka między odbudową rosyjskiego potencjału wojskowego a europejską gotowością może być najwęższa. Francuskie przyspieszenie przesuwa 1,2 mld EUR o rok wcześniej. Wiele systemów, o których mowa, trafi jednak do wojska dopiero w następnej dekadzie.

Ustawa programowa nie jest też gwarancją wypłaty środków. Każdy kolejny budżet roczny musi te pieniądze faktycznie zapewnić, a przyszłe rządy mogą zmienić kurs. Francja wydaje w dobrym kierunku. Bezpieczeństwo Europy zależy jednak od tego, czy kontrakty zamienią się na dostarczoną amunicję, rozmieszczalną obronę powietrzną i siły zdolne walczyć razem, zanim okno ryzyka się zamknie. Żaden rząd nie opublikował dotąd tabeli, która łączyłaby zadeklarowane euro z konkretnymi systemami i datami dostaw. Dopóki taka tabela nie powstanie, nagłówkowe kwoty będą wyprzedzać rzeczywistość.