Francja osłoni Yanbu, nie dostawy ropy

Emmanuel Macron zapowiedział 24 września wysłanie francuskich żołnierzy, radarów i systemów obrony powietrznej do ochrony Yanbu, saudyjskiego terminalu naftowego nad Morzem Czerwonym (TF1, Argus). Uszkodzenia, które przerwały dostawy, powstały daleko w głębi lądu. Francuskie systemy obrony mogą pomóc osłonić saudyjski port eksportowy, ale nie uruchomią uszkodzonego rurociągu, który go zasila. Europejskie rafinerie zależne od tych dostaw wciąż nie mają potwierdzenia, że saudyjska ropa znów jest ładowana na tankowce.

Co oferuje Francja

Macron ogłosił rozmieszczenie wojsk w telewizji; tego samego dnia informował o nim To Brief (To Brief). Przedstawił je jako wspólne przedsięwzięcie Francji i Arabii Saudyjskiej, a rozmowy z Rijadem uznał za zakończone. Arabia Saudyjska nie opublikowała własnych warunków porozumienia.

Brakuje szczegółów, które pozwoliłyby ocenić, czy zapowiedź da się zrealizować. Macron nie podał liczebności kontyngentu, typów sprzętu, czasu misji ani jej kosztu (Le Parisien). Poza rządem nikt nie wie, gdzie miałyby trafić francuskie wojska i sprzęt ani kiedy.

Tej roli nie może przejąć UE. Jej misja morska na Morzu Czerwonym, Aspides, eskortuje statki handlowe i nie ma mandatu do ochrony saudyjskich obiektów na lądzie ani rurociągu (Council Decision 2024/583). Ochrona Yanbu będzie więc zależała od porozumienia Paryża z Rijadem.

Zagrożenie dla portu jest realne. Dowodzona przez Arabię Saudyjską koalicja walcząca w Jemenie poinformowała, że 24 września przechwyciła sześć pocisków balistycznych, które zagrażały rejonowi Yanbu i Taifu. Stało się to w dniu ogłoszenia planu Macrona (Al-Monitor).

Dlaczego port nie jest problemem

Ropa z Zatoki Perskiej zwykle wypływa przez cieśninę Ormuz, której przepustowość została poważnie ograniczona. Według szacunków US Energy Information Administration przepływy przez cieśninę spadły z 21,6 mln baryłek dziennie pod koniec 2025 r. do 4,9 mln w drugim kwartale 2026 r. (EIA).

Alternatywą dla Arabii Saudyjskiej jest rurociąg East–West. Tłoczy on ropę ze złóż na wschodzie kraju przez pustynię do Yanbu (Reuters via RTÉ). Stamtąd tankowce płyną na północ, w stronę Kanału Sueskiego.

Ataki dronów między 10 a 13 września uszkodziły przepompownie na trasie rurociągu i przerwały dopływ ropy do portu (Arab Gulf States Institute). Firma Kpler, zajmująca się danymi o żegludze, odnotowała, że po 11 września w Yanbu nie załadowano ropy (Kpler). Nie ustalono jednoznacznie, kto przeprowadził ataki.

Tłoczenie wznowiono 22 września, ale na niewielką skalę (Reuters via The National). Jak podał Bloomberg, Aramco, saudyjska państwowa spółka naftowa, może potrzebować około sześciu tygodni, by przywrócić pełną przepustowość (Bloomberg via Transport Topics). Wciąż nie ma potwierdzenia, że ropa dla europejskich odbiorców jest ładowana na tankowce.

Kto płaci, gdy rurociąg jest naprawiany

Koszty ponoszone przez europejskie rafinerie widać na przykładzie polskiego ORLENU. Grupa prowadzi rafinerie w Polsce, na Litwie i w Czechach, a Saudi Aramco dostarczyło około 40% przerabianej przez nią ropy (Reuters via The Straits Times). Na Litwie zależność jest jeszcze większa: dotąd w tym roku Arabia Saudyjska odpowiadała za 44% importowanej tam ropy (VE).

ORLEN informuje, że zakontraktował 16 dodatkowych dostaw z Norwegii, Wielkiej Brytanii, Algierii, Kazachstanu i innych kierunków, a obecne zapotrzebowanie jest pokryte (LRT). To deklaracja spółki, a nie informacja o liczbie tankowców, które już dotarły do odbiorców. Według informacji zaktualizowanej 25 września ORLEN wciąż nie miał potwierdzenia, że saudyjskie ładunki zostały załadowane w Yanbu, a ropa kupowana w zamian jest droższa (Rzeczpospolita).

Problem dotyczy nie tylko Polski. Co najmniej trzy europejskie rafinerie, których nazw nie ujawniono, miały usłyszeć, że w październiku nie otrzymają saudyjskiej ropy (Argus). Z dostępnych doniesień nie wynika, by doszło do niedoborów paliw. Kosztem są droższe ładunki zastępcze i niepewne terminy dostaw.

Francuskie radary mogą pomóc Yanbu odeprzeć kolejny atak rakietowy lub dronowy, a deklaracje koalicji o przechwyceniu pocisków wskazują, że zagrożenie pozostaje aktualne. Nie naprawią jednak przepompowni w głębi saudyjskiej pustyni. Dopóki Aramco nie przywróci sprawności rurociągu i tankowce nie zaczną ponownie ładować ropy w Yanbu, ORLEN i inne europejskie rafinerie będą płacić więcej za surowiec z innych kierunków.