Francja zamraża wypłaty przy długu 3,5 bln EUR

Francja ma 3 536,1 mld EUR długu publicznego (INSEE). Roczny deficyt, czyli różnica między wydatkami państwa a jego dochodami, utrzymuje się powyżej 5% PKB (MFW). W ubiegłym roku Bruksela objęła Paryż procedurą nadmiernego deficytu, formalnym trybem dyscyplinowania państw, które muszą przedstawić wiarygodną ścieżkę ograniczania nierównowagi budżetowej (Rada UE). Spór polityczny nie dotyczy już tego, czy Francja będzie musiała się dostosować. Dotyczy tego, kto zapłaci za dostosowanie.

Bruksela patrzy dziś na tempo wzrostu wydatków

Unijne reguły wymagają, by deficyt państwa członkowskiego nie przekraczał 3% PKB, a dług publiczny 60% PKB (Rada UE). Francja łamie oba kryteria. Według MFW Paryż powinien zacieśniać politykę fiskalną o ok. 0,8 pkt proc. PKB rocznie do 2029 r. (MFW).

Zmienił się jednak sposób egzekwowania tych zasad. W zreformowanych ramach fiskalnych UE kluczowe jest tempo wzrostu wydatków publicznych, liczone po wyłączeniu kosztów obsługi długu, programów finansowanych z UE oraz cyklicznych wydatków na bezrobocie (Komisja Europejska). Bruksela nie wskazuje Paryżowi, które świadczenia ma obciąć. Wyznacza limit prędkości dla wydatków, a francuski rząd sam musi zdecydować, co zostanie utrzymane, a co zamrożone.

Zamrożenie oznacza spadek siły nabywczej

W tym miejscu do francuskiej debaty wraca pojęcie „année blanche”. Chodzi o rok, w którym płatności normalnie waloryzowane o inflację pozostają bez zmian. Emerytury, zasiłki, refundacje zdrowotne, progi podatkowe: wszystko, co jest indeksowane do cen, staje się potencjalnym źródłem oszczędności.

Mechanizm jest prosty. Jeśli miesięczna emerytura wynosi 1 000 EUR, inflacja sięga 3%, a świadczenie pozostaje na poziomie 1 000 EUR zamiast wzrosnąć do 1 030 EUR, państwo oszczędza 30 EUR miesięcznie na jednej osobie. Po przemnożeniu przez miliony beneficjentów daje to znaczące oszczędności budżetowe bez ogłaszania formalnej „obniżki”. Rexecode, instytut badań gospodarczych, wyliczył, że seria takich zamrożeń mogłaby sprowadzić francuski deficyt poniżej progu 3% do 2030 r. (Le Figaro).

Deficyt maleje, ponieważ obywatele dostają mniej w ujęciu realnym, niż zakładali. Emeryci tracą siłę nabywczą. Pracownicy, którym rosną płace, ale których progi podatkowe pozostają zamrożone, wpadają w wyższe przedziały i płacą większy podatek. Korekta wygląda technicznie. Jej koszt jest bardzo konkretny.

Rachunek za zdrowie zostaje przesunięty

Najbardziej namacalna część oszczędności dotyczy na razie ochrony zdrowia. Rząd przesłał do CNAM, czyli francuskiej kasy publicznego ubezpieczenia zdrowotnego, projekty dekretów obniżających poziom refundacji części leków, opieki stomatologicznej, wyrobów medycznych i transportu sanitarnego (Le Monde). IFRAP, think tank zajmujący się finansami publicznymi, szacuje wartość pakietu zdrowotnego na 2027 r. na 2,15 mld EUR (IFRAP).

Premier Sébastien Lecornu w wystąpieniach publicznych wskazywał konkretne progi: osoby kupujące ponad 50 opakowań leków albo odbywające więcej niż 24 wizyty lekarskie rocznie (TF1 Info). To jednak przede wszystkim język politycznej prezentacji. Projekty przekazane CNAM dotyczą stawek refundacji, nie limitów nakładanych bezpośrednio na pacjentów.

Koszt nie znika z systemu. Uzupełniające ubezpieczenia zdrowotne, czyli prywatne polisy dopłacające do tego, czego nie pokrywa państwo, ostrzegają, że ok. 1,5 mld EUR wydatków zostanie przeniesione na nie, a następnie na ubezpieczonych przez wyższe składki dla pracowników, emerytów i pracodawców (Le Memento). Deficyt państwa spada. Rachunki gospodarstw domowych za zdrowie rosną.

Odsetki zjadają budżet

Same koszty obsługi francuskiego długu mają w 2026 r. wynieść 59,3 mld EUR (AFT). BNP Paribas szacuje, że jeśli koszty finansowania pozostaną wysokie, odsetki pochłoną ok. 60% planowanego wzrostu wydatków w 2027 r. (BNP Paribas). To pieniądze, które nie finansują nowych szpitali, nauczycieli ani świadczeń. Obsługują wcześniejsze zadłużenie.

Niemieckie media finansowe coraz częściej opisują Francję jako ryzyko dla strefy euro. Różnica między rentownością francuskich i niemieckich obligacji wzrosła do ok. 80 punktów bazowych, czyli 0,8 pkt proc., a inwestorzy zaczęli podchodzić do francuskiego długu niemal tak ostrożnie jak do włoskiego (Handelsblatt, FAZ). Dla państwa, które przez lata uchodziło za część bezpiecznego rdzenia eurolandu, to istotna zmiana: wyższe koszty pożyczania same powiększają deficyt, który Paryż próbuje ograniczyć.

Jak pisaliśmy w ubiegłym tygodniu, MFW uznał plany konsolidacji Paryża za niewystarczające. Pakiet zdrowotny jest pierwszą konkretną odpowiedzią rządu. Ale 2,15 mld EUR oszczędności to niewielka część deficytu przekraczającego 5% PKB. Gabinet Lecornu wskazał pierwszy fragment rachunku. Nie wskazał jeszcze gospodarstw domowych i firm, które poniosą znacznie większą resztę.