Francja i Włochy proponują koalicję po UNIFIL

Po zakończeniu mandatu UNIFIL, czyli sił pokojowych ONZ w Libanie, południe kraju może zostać bez międzynarodowego bufora. Emmanuel Macron i Giorgia Meloni uzgodnili podczas szczytu w Antibes, że będą zabiegać o wielonarodową koalicję, która przejęłaby tę rolę po 31 grudnia 2026 r. (Daily Sabah, UN News). W oficjalnym języku chodzi o uniknięcie „niebezpiecznej próżni bezpieczeństwa”. W praktyce pytanie brzmi inaczej: które państwo europejskie będzie w stanie prawnie i politycznie wysłać żołnierzy w miejsce, gdzie ryzyko nie jest teoretyczne.

Dwa plany pod jedną nazwą

Francusko-włoska propozycja brzmi szeroko: koalicja państw, koordynowana z UE i ONZ, miałaby wzmacniać suwerenność Libanu (Euronews). Plan Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, czyli unijnej dyplomacji, jest bardziej techniczny. Zakłada trzyletnią misję cywilno-wojskową, która szkoliłaby i doradzała libańskim siłom zbrojnym w ochronie granic, nadzorze i bezpieczeństwie morskim (Devdiscourse, LBC Group).

Ta różnica przesądza o polityce wewnętrznej. Misję szkoleniową rządy mogą przedstawić jako wsparcie instytucjonalne. Siły pokojowe z uzbrojonym mandatem oznaczają już zgodę parlamentów na ryzyko strat. Sekretarz generalny ONZ António Guterres przedstawił własne warianty: od około 2 000 do ponad 5 500 umundurowanych żołnierzy i funkcjonariuszy ONZ, którzy monitorowaliby zawieszenie broni i wspierali armię libańską (UN News). To, czy następcą UNIFIL będzie operacja ONZ, misja UE czy koalicja chętnych państw, zmienia podstawę prawną dla każdego uczestnika. Inicjatywa Francji i Włoch nie tyle zastępuje przebudowaną obecność ONZ, ile z nią konkuruje.

Krajowe blokady

Każda stolica, która miałaby wysłać żołnierzy, przejdzie przez własny filtr prawny i polityczny.

Irlandia jest przypadkiem najbardziej oczywistym. Irlandzkie prawo wymaga trzech zgód na wysłanie za granicę ponad 12 żołnierzy: rządu, Dáil, czyli parlamentu, oraz mandatu ONZ. Gabinet zaakceptował projekt ustawy znoszący wymóg mandatu ONZ, ale projekt nie przeszedł jeszcze przez parlament i budzi opór w zapleczu rządzącej partii Fianna Fáil (RTÉ, Irish Examiner). Jeżeli następca UNIFIL nie będzie operacją ONZ, Irlandia według obecnych przepisów nie może w nim uczestniczyć. W ten sposób Rada Bezpieczeństwa, a więc także dysponujące wetem Rosja i Chiny, pośrednio wpływa na irlandzkie decyzje kryzysowe.

Niemcy z UNIFIL wychodzą. Bundestag przedłużył udział Bundeswehry po raz ostatni, z etapem wygaszania do połowy 2027 r. (Deutschlandfunk). Każde nowe uzbrojone zaangażowanie wymagałoby świeżego mandatu parlamentarnego i jasnej podstawy w prawie międzynarodowym. Berlin zapowiedział, że przed ewentualną decyzją potrzebuje „wykonalnej ogólnej koncepcji polityczno-wojskowej” (Bundesregierung). W praktyce oznacza to określony cel misji, ścieżkę wyjścia i plan ochrony własnych sił.

Hiszpania, która ma dziś w UNIFIL około 650 żołnierzy, zna teren operacyjnie, ale także potrzebuje zgody Kongresu na rozmieszczenie wojsk (Infobae/EFE). Madryt nie przedstawił dotąd publicznie oficjalnego stanowiska wobec propozycji francusko-włoskiej.

Skąd działałaby taka misja

Cypr sprawia, że rozmowa o Libanie staje się rozmową o europejnej zdolności projekcji siły we wschodniej części Morza Śródziemnego. Nikozja modernizuje infrastrukturę wojskową w ramach partnerstwa obronnego z Francją i pozycjonuje wyspę jako zaplecze logistyczne dla operacji regionalnych (Cyprus Mail). Każda europejska misja w pobliżu Libanu prawdopodobnie potrzebowałaby cypryjskich baz do zaopatrzenia i ewakuacji.

To natychmiast wprowadza do równania Turcję. Operacje prowadzone z Cypru dotykają nierozwiązanego sporu Ankary o wyspę oraz jej szerszych roszczeń we wschodnim Morzu Śródziemnym. Turcja może więc odczytać taką misję nie jako stabilizację Libanu, lecz jako próbę trwałego umocowania Francji i jej partnerów w regionie.

Co pozostaje nierozstrzygnięte

Od marca zginęło siedmiu żołnierzy sił pokojowych UNIFIL. Rada Bezpieczeństwa przyjęła rezolucję dotyczącą odpowiedzialności za przestępstwa wobec żołnierzy misji pokojowych; ataki na nich mogą być kwalifikowane jako zbrodnie wojenne (UN Press). Ten bilans będzie ciążył nad każdym parlamentarnym głosowaniem w sprawie następcy obecnej misji.

Na sześć miesięcy przed wygaśnięciem mandatu UNIFIL koalicja Macrona i Meloni ma przed sobą problem, którego nie rozwiązuje wspólne zdjęcie po szczycie: kto wyśle żołnierzy do południowego Libanu bez błękitnego hełmu ONZ, na jakiej podstawie prawnej, z jakimi zasadami użycia siły i kto odpowie politycznie, gdy misja zacznie przynosić straty. Europa ma ambicję. Nie ma jeszcze sił, mandatu ani jasnego łańcucha odpowiedzialności.