Francja utrzymuje A+, rentowności jak we Włoszech

Francja nie straciła kolejnego szczebla wiarygodności kredytowej, ale trudno uznać to za dobrą wiadomość. Fitch, jedna z trzech głównych agencji oceniających zdolność państw do spłaty długu, utrzymała 28 sierpnia rating Francji na poziomie A+ ze stabilną perspektywą (Fitch, Bloomberg). Obniżki więc nie było. W tym samym raporcie agencja zakłada jednak, że francuski deficyt przez kolejne trzy lata utrzyma się powyżej 5% PKB. Paryż wciąż może pożyczać pieniądze. Coraz więcej kosztuje go jednak przekonanie inwestorów, by te pieniądze pożyczyli.

Rating A+ pozostaje bezpiecznie w kategorii inwestycyjnej, ale sam poziom oceny pokazuje już wcześniejsze osunięcie. Fitch obniżyła Francję z AA- we wrześniu ubiegłego roku, wskazując na rosnący dług i niestabilność polityczną (Fitch). Stabilna perspektywa oznacza jedynie, że agencja nie spodziewa się szybkiej kolejnej zmiany ratingu. Nie oznacza, że finanse publiczne idą w dobrą stronę.

Ścieżka deficytu i jej cena

Według Fitch deficyt Francji, czyli roczna różnica między wydatkami państwa a jego dochodami, wyniesie 5,2% PKB w 2026 r., 5,5% w 2027 r. i 5,2% w 2028 r. (France 24, Bloomberg). Cel rządu na 2026 r. to 5,0%, a unijny limit traktatowy wynosi 3% (European Commission). Dług publiczny ma wzrosnąć do 122,7% PKB w 2028 r., wobec 115,7% w 2025 r. (Boursorama/Reuters).

W tej historii ważniejszy od samych liczb jest mechanizm. Każdy roczny deficyt powiększa istniejący dług, a oprocentowanie, które Francja musi płacić od nowych emisji, wyraźnie wzrosło. Dzisiejsze pożyczki stają się więc jutrzejszym wydatkiem budżetowym: pieniądze trafiają do posiadaczy obligacji, a nie na szpitale, emerytury czy obniżki podatków. Do podobnego wniosku doszła Komisja Europejska w czerwcowej ocenie z 2026 r. Przy niezmienionej polityce prognozowała deficyt na poziomie 5,1% PKB w 2026 r. i 5,7% w 2027 r. (European Commission).

Rynki nie wyceniają już Francji taniej niż Włoch

Ratingi wpływają na koszt finansowania, ale rynek obligacji często reaguje szybciej niż agencje. Rentowność francuskich obligacji dziesięcioletnich zakończyła 28 sierpnia dzień w okolicach 4,09%. Niemieckie papiery odniesienia dawały około 3,27%, co oznaczało spread, czyli różnicę w koszcie pożyczania między Francją a Niemcami, rzędu 82 punktów bazowych (France-Epargne). Włoskie obligacje dziesięcioletnie były tego dnia notowane mniej więcej na tym samym poziomie (Quifinanza).

To zbliżenie jest nowe i wiele mówi o zmianie percepcji ryzyka. Przez lata inwestorzy automatycznie godzili się na niższą rentowność długu francuskiego niż włoskiego, wychodząc z założenia, że Francja jest bezpieczniejszym kredytobiorcą. Ta premia zniknęła. Bundesbank zwrócił uwagę na rozszerzający się francuski spread w raporcie o stabilności finansowej, a główny ekonomista Berenberga zauważył, że wzrost kosztów finansowania Francji wyprzedził ruchy obserwowane w innych dużych gospodarkach (Bundesbank, Berenberg). Sky TG24 ujęło to ostrzej, pisząc o Francji jako słabym ogniwie strefy euro; Il Foglio słusznie dodał korektę, że Włochy nadal mają wyższy dług nominalny i niższe ratingi ogółem (Sky TG24, Il Foglio).

Kto płaci, gdy dług drożeje

Francuski skarb państwa zyskał trochę czasu. Brak obniżki ratingu oznacza, że przed jesiennym budżetem nie doszło do wymuszonej przeceny francuskiego długu. Inwestorzy kupujący nowe obligacje Francji przy obecnych rentownościach otrzymują znacznie lepszy zwrot niż w epoce zerowych stóp, o ile nadal wierzą w wypłacalność państwa.

Koszty poniosą jednak inni, mniej widoczni uczestnicy systemu. Rosnące wydatki odsetkowe zmniejszają przestrzeń na resztę budżetu. Francja pozostaje objęta unijną procedurą nadmiernego deficytu, czyli formalnym trybem uruchamianym przez Brukselę wobec państw przekraczających limit 3% PKB. Procedura została otwarta w lipcu 2024 r. i nadal trwa (European Commission). Belgia pokazuje ten sam problem w mniejszej skali: także ma rating A+, także jest objęta procedurą nadmiernego deficytu, a jej rząd federalny próbuje znaleźć około 10 mld EUR oszczędności do połowy października (BusinessAM). Państwa średniej wielkości, wysoko zadłużone, nie mają już gdzie ukryć korekty fiskalnej.

Wzrost pozostaje słaby, koszty odsetkowe rosną, dług idzie w górę, a francuski parlament jest podzielony. Fitch dała Francji czas, nie ulgę. Budżet na 2026 r. pokaże, czy wyższa obsługa długu zostanie zapłacona cięciami wydatków, podwyżkami podatków, czy kolejnym odsunięciem problemu.