Deficyt Francji alarmuje MFW

5,2% PKB deficytu (MFW). 3,54 bln EUR długu (Eurostat, INSEE). Rentowność dziesięcioletnich obligacji blisko 4% (IG). Roczny przegląd francuskiej gospodarki, opublikowany przez MFW 22 lipca, sprowadza się do prostego wniosku: państwo wciąż nie domyka różnicy między wydatkami a dochodami (Bloomberg). Fundusz prognozuje, że w 2026 r. deficyt Francji wyniesie 5,2% PKB, czyli więcej niż rządowy cel na poziomie 5% i niemal tyle samo, co 5,1% w 2025 r. Sam dług publiczny wzrósł tylko w pierwszym kwartale o 75,6 mld EUR, do 117,6% PKB. Dwa lata temu było to 112,6%.

Taki poziom zadłużenia byłby łatwiejszy do utrzymania, gdyby Paryż nadal finansował się tanio. Ten warunek przestał działać.

Jak wyższe rentowności zjadają budżet

Rentowność dziesięcioletnich obligacji Francji, czyli oprocentowanie, którego inwestorzy żądają za pożyczenie państwu pieniędzy na dekadę, oscyluje wokół 3,93%. Spread wobec Niemiec, a więc różnica między kosztem długu francuskiego i niemieckiego, wzrósł do około 80 punktów bazowych, czyli setnych części punktu procentowego. Wcześniej wynosił mniej więcej 60 punktów (FAZ). Rynek coraz wyraźniej wycenia Francję jako dłużnika bardziej ryzykownego.

Ten wzrost ceny długu natychmiast wraca do budżetu. Według szacunków BNP Paribas, jeśli koszty finansowania utrzymają się na obecnym poziomie, dodatkowe odsetki pochłoną około 60% wzrostu wydatków planowanego w budżecie na 2027 r. (BNP Paribas). Z każdych dziesięciu euro, które państwo chciałoby przeznaczyć na szpitale, szkoły czy obronność, sześć trafiłoby nie do usług publicznych, lecz do posiadaczy obligacji.

Rząd widzi skalę zacisku. Minister gospodarki Roland Lescure przyznał, że cel deficytu na poziomie 5% będzie trudny do osiągnięcia. Minister budżetu David Amiel mówił o potrzebie dodatkowych cięć rzędu 3 mld EUR, ponad 6 mld EUR nadzwyczajnych oszczędności już przyjętych przez rząd (Euronext/Reuters). MFW oczekuje jednak głębszej korekty: cięć lub podwyżek podatków o wartości około 0,8% PKB rocznie do 2029 r., po wyłączeniu wpływu cyklu koniunkturalnego, co ekonomiści określają jako dostosowanie strukturalne (MFW). Przy prognozowanym wzroście gospodarczym na poziomie zaledwie 0,6% w tym roku (Boursorama) taka ścieżka oznacza realne cięcia w usługach, z których obywatele korzystają na co dzień.

Dlaczego strefa euro patrzy na Paryż

Francja jest drugą największą gospodarką strefy euro. Wyższe koszty długu w Paryżu nie podnoszą automatycznie rentowności w Madrycie czy Rzymie. Zmieniają jednak sposób, w jaki inwestorzy wyceniają ryzyko w całym bloku, i ograniczają pole manewru EBC, czyli banku centralnego ustalającego stopy procentowe dla 20 państw strefy euro.

W 2022 r. EBC stworzył instrument awaryjny, który pozwala interweniować wtedy, gdy napięcia na rynku obligacji zakłócają prowadzenie polityki pieniężnej (EBC). Francuskie spready nie uruchomiły tego mechanizmu, ale problem jest szerszy: gdy wiarygodność fiskalna dużego państwa członkowskiego słabnie, EBC ma mniej przestrzeni do obniżania stóp.

Od lipca 2024 r. Francja jest objęta unijną procedurą nadmiernego deficytu, czyli formalnym trybem uruchamianym wtedy, gdy deficyt państwa przekracza 3% PKB. W tej samej grupie znalazło się sześć innych państw członkowskich (Rada UE). Najbardziej wymowne jest porównanie z Włochami. Koszty pożyczania Francji i Włoch zbliżają się do siebie, a włoski minister gospodarki Giancarlo Giorgetti spodziewa się, że Rzym wyjdzie z własnej procedury deficytowej szybciej niż Paryż (Il Messaggero). Dla Francji, która przez lata finansowała się znacznie bliżej Niemiec niż Włoch, to istotna zmiana w rynkowej hierarchii ryzyka.

Spór o francuskie oszczędności schodzi już z poziomu abstrakcyjnych procentów PKB do konkretnych rachunków gospodarstw domowych. W grze są wyższe dopłaty pacjentów, niższe refundacje leków i rozwiązania przenoszące część kosztów na osoby najczęściej korzystające z systemu ochrony zdrowia (Le Figaro). Ekonomista Olivier Blanchard szacuje, że stabilizacja francuskiego długu wymaga domknięcia luki między dochodami a wydatkami pierwotnymi, czyli przed kosztami obsługi długu, o około 120 mld EUR. Jego zdaniem sam francuski proces budżetowy zwiększa ryzyko kryzysu zadłużeniowego (Le Monde).

Francja negocjuje dziś w ramach zwykłych reguł fiskalnych UE, nie programu pomocowego. Problem polega na tym, że utrata wiarygodności już podnosi koszt zwłoki. Każdy kwartał bez korekty powiększa deficyt, zwiększa rachunek odsetkowy i zawęża wybór polityczny. Zapłacą albo pacjenci wyższymi kosztami leczenia, albo pracownicy sektora publicznego przez ciśnienie na budżety usług, albo przyszli podatnicy, którzy przejmą większy dług.