Francja musi uzupełnić plan redukcji deficytu

Francuski plan redukcji deficytu opiera się na prostym rachunku: każde wycofane rozwiązanie podatkowe i każde cofnięte cięcie wydatków trzeba zastąpić innym źródłem dochodów lub oszczędności. Rząd chce obniżyć deficyt — nadwyżkę wydatków państwa nad jego dochodami — z 5,4% PKB w tym roku do 5% w 2027 r. (Prezentacja projektu budżetu). Od wtorku deputowani Zgromadzenia Narodowego rozstrzygają, jak ten plan ma wyglądać.

Wniosek socjalistów o odrzucenie projektu przepadł tego dnia stosunkiem głosów 149 do 236 (Wyniki głosowania w Zgromadzeniu Narodowym). Projekt pozostał w grze, ale jego treść wciąż jest otwarta. Tydzień wcześniej komisja finansów odrzuciła część dochodową projektu stosunkiem 31 do 3 (Relacja LCP z prac komisji), o czym pisaliśmy w weekend (To Brief). Ponieważ tamto głosowanie miało jedynie charakter opiniodawczy, deputowani pracują teraz nad poprawkami do pierwotnego projektu rządu (Harmonogram prac Zgromadzenia Narodowego).

Kto zapłaci za rządowy plan

Wysoka Rada Finansów Publicznych, niezależny organ sprawdzający prognozy rządu, szacuje wartość nowych działań na 43 mld EUR: około 18 mld EUR mają przynieść dochody, a 25 mld EUR — ograniczenie wydatków (Opinia Wysokiej Rady). Wynagrodzenia urzędników zostaną zamrożone, emerytury wyższe od najniższych będą rosły wolniej, a duże firmy nadal zapłacą dodatkowy podatek od zysków, choć według niższej stawki (Prezentacja projektu budżetu). Progi podatku dochodowego wzrosną za to wraz z inflacją. Dzięki temu gospodarstwa domowe nie trafią do wyższego progu tylko dlatego, że ich pensje nadążyły za wzrostem cen.

Plan opiera się na prognozie wzrostu gospodarczego na poziomie 1% w przyszłym roku, którą Wysoka Rada uznaje za optymistyczną (Opinia Wysokiej Rady). Jeśli gospodarka urośnie wolniej, wpływy podatkowe będą niższe, a deficyt wzrośnie nawet bez zmian wprowadzonych przez parlament.

Każde ustępstwo wymaga pokrycia

Wstępne wyliczenia wskazują, że poprawki komisji pogorszyłyby saldo o około 10 mld EUR. To wystarczyłoby, by deficyt pozostał blisko 5,4% (Relacja LCP z prac komisji). Roland Lescure, który negocjuje w imieniu rządu, deklaruje gotowość do rozmów z opozycją, dopóki uda się utrzymać deficyt na poziomie 5% (Relacja AFP).

Do uzyskania większości potrzebuje głosów ugrupowań, które chcą wypełnić powstałą lukę w różny sposób. Socjaliści proponują wyższe podatki od dużych majątków i spadków, skuteczniejszą walkę z nadużyciami oraz ochronę wynagrodzeń i emerytur (Priorytety Partii Socjalistycznej). Republikanie Laurenta Wauquieza chcą dodatkowych oszczędności w wysokości 20 mld EUR, ale sprzeciwiają się rozwiązaniom uderzającym w emerytów (La Tribune). Obie strony chcą osłonić emerytów, co ogranicza jedno ze źródeł oszczędności przewidzianych przez rząd. Przywołane propozycje nie wskazują, skąd wziąć wystarczające środki na pokrycie tych zmian.

Koszt przeciągającego się sporu

Francja już teraz pożycza pieniądze drożej niż Niemcy. 13 października rentowność jej dziesięcioletnich obligacji wynosiła 4,810%, wobec 3,435% w Niemczech i 4,505% we Włoszech — wynika z danych greckiej agencji zarządzającej długiem (Biuletyn greckiej agencji). Notowania z jednego dnia nie dowodzą, że różnica wynika ze sporu o budżet. Pokazują jednak koszt nowego długu, który stopniowo obciąża budżet w miarę zapadania starszych obligacji i zastępowania ich emisjami oprocentowanymi według bieżących stawek (Dane o zapadalności długu AFT).

Lescure przekonuje, że dług nie narasta w samonapędzającym się tempie: średnie oprocentowanie całego zadłużenia ma wynieść w 2027 r. 2,5%, poniżej prognozowanego wzrostu nominalnego, czyli uwzględniającego inflację, na poziomie 2,7% (MoneyVox). Średnią obniża starszy, tańszy dług. Wysoka Rada ostrzega, że nowo emitowane obligacje już kosztują więcej niż wynosi wzrost nominalny, a dług publiczny ma sięgnąć 121,7% PKB (Opinia Wysokiej Rady).

Jeśli do stycznia Francja nie uchwali budżetu, zacznie obowiązywać ustawa specjalna. Pozwala ona państwu pobierać dotychczasowe podatki i nadal się zadłużać, ale ogranicza wydatki na usługi niezbędne do poziomu z poprzedniego roku (Raport IGF). Jérôme Fournel, który kierował pracami inspektoratu finansów nad analizą tego rozwiązania, ocenił, że sprawdza się ono przez około dwa miesiące (Le Figaro). Gdyby stosowano je przez dziewięć do dwunastu miesięcy, obejmując rok wyborów prezydenckich, deficyt byłby co najmniej o 0,5 pkt proc. PKB wyższy niż w 2026 r. — oszacowała Generalna Inspekcja Finansów (Raport IGF).

Poprawki komisji, wstępnie wycenione na około 10 mld EUR, zniosłyby planowaną poprawę salda, gdyby weszły w życie bez działań zastępczych. Pełna izba Zgromadzenia Narodowego jeszcze ich nie przyjęła, a zmiana prognozy wzrostu może przesunąć wynik w obie strony. Te zastrzeżenia nie zmieniają rachunku, przed którym stoją Lescure, socjaliści i Republikanie: za każdą wycofaną zmianą muszą wskazać podatek lub cięcie, które ją zastąpi.