Droższe paliwa komplikują decyzję ECB

Przed decyzją o stopach procentowych zaplanowaną na 29 października 2026 r. EBC musi ocenić, czy wrześniowy wzrost cen paliw zapowiada szerszą presję cenową. We wrześniu ceny konsumpcyjne w Niemczech, Francji, Włoszech i Hiszpanii wzrosły szybciej, niż oczekiwali analitycy, podaje Bloomberg. Ceny poza energią i żywnością niemal się nie zmieniły. To właśnie tę rozbieżność bank centralny strefy euro będzie musiał wziąć pod uwagę.

Najbardziej miarodajne porównanie daje zharmonizowany indeks cen konsumpcyjnych, czyli wspólny dla UE koszyk towarów i usług, który pozwala zestawiać inflację w poszczególnych krajach. Według tego wskaźnika ceny były w Hiszpanii o 5,0% wyższe niż rok wcześniej, a we Włoszech o 4,1% (INE, Istat). We Francji wzrosły o 3,4%, a w Niemczech o 3,3% (Insee, Destatis).

Wzrost cen napędzała energia

Wspólnym źródłem wzrostu były ceny energii. W ujęciu rocznym wzrosły od 14,9% w Niemczech do 22,3% we Włoszech, gdzie sam olej napędowy zdrożał o 34,9% (Destatis, Istat).

Wynik Hiszpanii podbija także efekt bazy: we wrześniu 2025 r. paliwa taniały, a we wrześniu tego roku drożały. Porównanie zaczyna się więc od niskiego poziomu, co wyolbrzymia skalę rocznego wzrostu (INE).

Inflacja bazowa, czyli wskaźnik pomijający zmienne ceny energii i żywności, pokazuje spokojniejszy obraz. W Niemczech utrzymała się na poziomie 2,4% (Destatis). We Włoszech wzrosła z 1,5% do 1,7%, a w Hiszpanii o 0,2 pkt proc., do 3,1% (Istat, INE).

Francja nie podaje inflacji bazowej we wstępnym szacunku, choć tempo wzrostu cen usług przyspieszyło z 1,9% do 2,2% (Insee). Te niewielkie zmiany są skromne wobec silnego szoku energetycznego, ale wrześniowe dane nie pokazują, czy jedno zjawisko wywołało drugie.

Kto płaci i jak pomoc zmienia odczyt inflacji

Rachunek za paliwo najbardziej obciąża tych, którzy kupują go najwięcej: dojeżdżających do pracy bez dostępu do kolei, przewoźników drogowych, rolników oraz gospodarstwa domowe ogrzewające domy olejem.

Sposób, w jaki rządy łagodzą te koszty, wpływa zarazem na odczyt inflacji. Obniżka podatku paliwowego zmniejsza cenę przy dystrybutorze, a więc także mierzoną inflację; wypłata gotówki wybranym gospodarstwom pomaga im, ale nie zmienia indeksu. Od 1 października 2026 r. Niemcy obniżają podatki od paliw o około 17 eurocentów za litr — za późno, by wpłynąć na wrześniowy odczyt (Zeit). Francja skłaniała się ku pomocy kierowanej do wybranych odbiorców (Reuters via Investing.com). Październikowy odczyt dla Niemiec powinien więc pokazać mniejszy wzrost cen, niż sugerowałby koszt odczuwany przy dystrybutorze, podczas gdy dane z Francji uwzględnią pełne ceny paliw.

Co EBC musi wziąć pod uwagę

10 września 2026 r., zanim pojawiły się te dane, EBC podniósł stopę depozytową do 2,50% (EBC). To oprocentowanie, które bank centralny płaci bankom za jednodniowe depozyty. Od niego zależy koszt kredytu w bankach, dlatego podwyżka najpierw dociera do osób ze zmiennym oprocentowaniem kredytu hipotecznego, a później do klientów odnawiających kredyty o stałej stopie i firm zaciągających krótkoterminowe pożyczki.

W sierpniu inflacja w strefie euro wyniosła 3,2%, a inflacja bazowa spadła do 2,4% (Eurostat). Argument za kolejną podwyżką opiera się przede wszystkim na prognozach ekspertów EBC. We wrześniowych projekcjach zakładali oni, że wyższe koszty energii przełożą się na ceny innych towarów i usług, a inflacja bazowa osiągnie szczyt 2,8% w 2027 r. Jeśli firmy zaczną przerzucać koszty paliwa na ceny transportu, żywności i usług, zwlekanie z podwyżką da temu procesowi czas na rozwój.

Argument za czekaniem jest prosty. Wyższa stopa procentowa nie zwiększy podaży ropy; działa przez podnoszenie kosztu kredytu i ograniczanie wydatków w kolejnych miesiącach. Osoby ze zmiennym oprocentowaniem oraz zadłużone firmy zaczęłyby płacić więcej, choć paliwo pozostałoby równie drogie.

Dostępne dotąd dane za wrzesień wskazują, że za wzrost odpowiadała energia, a presja cenowa w pozostałych obszarach pozostaje ograniczona. W Niemczech, Włoszech i Hiszpanii zmiany inflacji bazowej nie przekroczyły 0,2 pkt proc.; dla Francji dostępne są na razie tylko dane o cenach usług. Szacunek Eurostatu dla całej strefy euro, zaplanowany na 2 października 2026 r., może jeszcze zmienić ten obraz (Eurostat). Do tego czasu podwyżka 29 października będzie opierać się bardziej na prognozach ekspertów EBC niż na już zmierzonych cenach.