G7: 100 mln baryłek, nieznana ilość diesla

Od marca państwa importujące ropę uwolniły z rezerw awaryjnych około 325 mln baryłek — nieco ponad 80% zadeklarowanej ilości — wynika z danych Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA, która koordynuje działania związane z tymi rezerwami) (IEA). 2 października G7 zadeklarowała kolejne 100 mln baryłek w ciągu czterech miesięcy (oświadczenie G7). Żadna z tych liczb nie mówi, ile dodatkowego oleju napędowego trafi do Europy, choć to właśnie tego paliwa brakuje.

Dwie liczby, które mierzą różne rzeczy

11 marca 32 państwa członkowskie IEA zgodziły się udostępnić 400 mln baryłek. Była to największa skoordynowana operacja uwalniania zapasów w historii agencji (IEA). Rezerwa awaryjna to ropa lub gotowe paliwo, które rząd przechowuje albo którego przechowywanie nakazuje firmom na wypadek zakłóceń dostaw. Zestawienie październikowych danych z marcową deklaracją wskazuje, że około 75 mln baryłek z marcowej puli nie figuruje jeszcze jako uwolnione (IEA marzec, IEA październik).

Różnica dotyczy też użytych pojęć. W marcu rządy zobowiązały się udostępnić ropę, a październikowe dane IEA mówią o ropie już uwolnionej. Żadna z tych wielkości nie jest publicznym rejestrem paliwa sprzedanego odbiorcom ani dostarczonego do składów.

G7, grupa największych zamożnych demokracji, w której skład wchodzą m.in. USA, Japonia, Niemcy i Francja, przedstawiła własny plan. Obejmuje on 100 mln baryłek w ciągu czterech miesięcy, przy czym znaczną część diesla ma udostępnić już w pierwszych 20 dniach (oświadczenie G7). W oświadczeniu zaznaczono, że plan uwzględnia zobowiązania już zrealizowane. Nie podano jednak, ile baryłek będzie dodatkowych ani jaka będzie ilość diesla.

„Le Figaro” zadał zasadnicze pytanie: czy niewykorzystana część marcowej deklaracji wchodzi w skład nowego planu, czy dochodzi do niego („Le Figaro”)? Dopóki nie ma odpowiedzi, październikowych danych i planu G7 nie można po prostu zsumować (Franceinfo, Pałac Elizejski).

Dlaczego wąskim gardłem jest olej napędowy

Eksport ropy z Bliskiego Wschodu wyraźnie się odbudował — powiedział przywódcom G7 dyrektor wykonawczy IEA Fatih Birol. Dostawy produktów rafinacji, czyli paliw takich jak diesel, które opuściły już rafinerie, nadal są mocno ograniczone, a sytuację pogłębiają ataki na rosyjskie rafinerie (IEA). Zanim ropa trafi do baku ciężarówki, trzeba ją przerobić. Zmagazynowany olej napędowy omija ten etap i może trafić bezpośrednio do dystrybutorów.

Dlatego znaczenie ma nie tylko wielkość uwolnionych zapasów, lecz także ich skład. Wstępny podział marcowych wkładów wskazywał, że rezerwy udostępniane przez państwa Europy będą składać się głównie z produktów rafinacji (IEA). Ani październikowe dane, ani plan G7 nie zawierają osobnej liczby dla diesla.

Państwa G7 zobowiązały się też nie ograniczać wzajemnego eksportu paliw (oświadczenie G7). To ważne dla Europy, bo Waszyngton wcześniej groził ograniczeniem dostaw diesla przez Atlantyk (To Brief).

Udostępnione, sprzedane i tańsze na stacji

Dane krajowe pokazują, jak duża może być różnica między paliwem „udostępnionym” a sprzedanym. Holenderski rząd zalicza niemal 4,7 mln z zadeklarowanych 5,4 mln baryłek do puli „uwolnionej lub udostępnionej” i informuje, że państwowa agencja rezerw COVA 2 października zaczęła oferować 50 000 ton diesla (rząd Holandii). Oferta nie oznacza sprzedaży. Paliwo musi jeszcze znaleźć nabywców.

Podobną lukę widać w Niemczech. Berlin przeznaczył do uwolnienia 2,6 mln ton z zapasu wynoszącego około 20 mln ton (rząd Niemiec). Potwierdził jedynie, że nabywcy odebrali pierwszą transzę, ale nie podał jej wielkości. Europejskie agencje rezerw liczą paliwo w tonach, a IEA w baryłkach, co dodatkowo utrudnia sumowanie danych krajowych.

Nawet sprzedany diesel nie oznacza jeszcze tańszego paliwa na stacji. „Handelsblatt” ocenił, że ruch G7 może być bardziej przydatny jako krótkoterminowy sygnał dla rynków niż jako sposób na trwałe obniżenie cen diesla („Handelsblatt”). Sceptyczne stanowisko przedstawił 2 października polski minister energii Miłosz Motyka. Skoro dostawy pozostają nieprzerwane, nie widział powodu, by uwalniać polskie rezerwy diesla; jego zdaniem taki ruch niewiele obniżyłby ceny na stacjach (XYZ).

Za tym stanowiskiem stoi sposób ustalania cen paliw. Cena na stacji obejmuje cenę hurtową, po której paliwem handlują pośrednicy, marże dystrybucyjne i podatki. Dlatego spadek ceny hurtowej tylko częściowo przekłada się na rachunek kierowcy. Jeśli diesel pozostanie drogi, najszybciej odczują to przewoźnicy drogowi i firmy używające maszyn z silnikiem diesla. Im dłużej utrzyma się presja na rynku, tym większą część kosztów prawdopodobnie przerzucą na swoich klientów.

G7 poprosiła IEA o raport w ciągu 20 dni (oświadczenie G7). Do tego czasu dostępne dane pozwalają stwierdzić, że łączna skala uwolnionych rezerw jest duża, ale G7 nie określiła, ile dodatkowego diesla jej plan wprowadzi na europejski rynek. Nie podała ani tego, w jakim stopniu plan pokrywa się z marcową deklaracją, ani podziału zapasów według rodzaju paliwa.