Niemcy tną prognozę wzrostu na 2026 r., a przemysłowi giganci przenoszą produkcję do Chin

Przez trzy dekady niemieckie fabryki były silnikiem europejskiego wzrostu. Ten układ przestaje działać. Gospodarka Niemiec od ponad trzech lat kurczy się albo stoi w miejscu: po recesji w 2023 i 2024 r. (Destatis, BNP Paribas) przyszło ożywienie tak słabe, że rząd obniżył prognozę wzrostu na 2026 r. o połowę, do 0,5%.

Problem nie sprowadza się do słabszego popytu. Według Bundesbanku za trzy czwarte utraconego udziału Niemiec w rynkach eksportowych odpowiada spadek konkurencyjności. Produkcja samochodów zmniejszyła się z 5,6 mln sztuk w 2017 r. do około 4 mln w 2025 r. (International Banker). BASF zamknął instalacje amoniaku i metanolu w Ludwigshafen, swojej macierzystej lokalizacji, a równolegle buduje kompleks chemiczny w Chinach za 10 mld EUR (Clean Energy Wire). To nie wygląda na cykliczną przerwę w produkcji, lecz na trwałą zmianę mapy przemysłu.

Gdzie uderzenie widać najpierw

Niemcy odpowiadają za około 29% PKB strefy euro. Gdy słabną, pierwszy kanał transmisji prowadzi przez handel.

Państwa Europy Środkowo-Wschodniej wysyłają do Niemiec 20–30% swojego eksportu, głównie jako zaplecze komponentowe dla tamtejszych fabryk (Eurostat). Kiedy niemieckie koncerny motoryzacyjne ograniczają zamówienia, linie montażowe w regionie zwalniają w ciągu kilku tygodni. Na Słowacji produkcja sprzętu transportowego spadła w pierwszym kwartale 2026 r. o 3% rok do roku (Slovak Statistical Office). Węgry odnotowały w 2025 r. zaledwie 0,3% wzrostu PKB, najsłabszy wynik w regionie, w czasie gdy Audi ograniczało produkcję silników (BNP Paribas).

Drugim kanałem jest kapitał. Niemieckie firmy mają w Europie Środkowo-Wschodniej 148,1 mld EUR skumulowanych inwestycji bezpośrednich (KPMG). Centrala, która działa w trybie recesyjnej ostrożności, odkłada decyzje o reinwestycjach w zagranicznych spółkach zależnych. W praktyce oznacza to mniej nowych zakładów i wolniejszą modernizację istniejących.

Na poziomie całej Europy niemiecki kryzys komplikuje pracę EBC, czyli banku centralnego ustalającego stopy procentowe dla 20 państw strefy euro. Ceny ropy wzrosły od grudnia 2025 r. o 84% z powodu kryzysu w Cieśninie Ormuz (ECB Economic Bulletin), co podbija inflację w całej strefie euro. Już to ogranicza przestrzeń do obniżek stóp. Do tego dochodzi rozjazd między północą a południem: jedna stopa procentowa na poziomie 2,0% dławi Niemcy, a tylko umiarkowanie schładza Hiszpanię i inne szybciej rosnące gospodarki południa. EBC utrzymał w kwietniu stopy na poziomie 2,0%, nie rozwiązując problemu żadnej ze stron.

Wygrani przez słabość Niemiec

Słabość Niemiec przesuwa gospodarczą geografię Europy. Polska obsługuje już blisko 20% całego unijnego transportu drogowego (Interfax) i dominuje w logistyce Europy Środkowej, częściowo dlatego, że wojna w Ukrainie przeniosła część handlu znad Morza Czarnego na polskie trasy lądowe. Po raz pierwszy od 25 lat więcej Polaków wraca z Niemiec, niż do nich wyjeżdża. Za tą zmianą stoją słabsze perspektywy zatrudnienia w Niemczech i rosnące płace w Polsce.

Hiszpania przyciąga z kolei chińskich producentów samochodów elektrycznych, którzy chcą produkować wewnątrz UE i uniknąć ceł sięgających 45,3%. W 2024 r. chińskie firmy zadeklarowały w Hiszpanii 4,2 mld EUR bezpośrednich inwestycji zagranicznych, najwięcej w jednym państwie UE. Hiszpania zatrudnia dziś rekordowe 22,1 mln pracowników. Niemcy od 2019 r. straciły ponad 248 000 miejsc pracy w przemyśle (Jacobin).

Na co patrzeć

Berlin szuka sposobów na zwiększenie zadłużenia bez formalnego porzucania własnych reguł fiskalnych. Zreformowany hamulec zadłużenia, konstytucyjny limit zaciągania długu, wyłącza dziś wydatki obronne powyżej 1% PKB. Dzięki temu rząd może przeznaczyć na obronność w 2026 r. 108 mld EUR (Defence Finance Monitor). Te pieniądze podniosą statystyki PKB, ale sprzęt wojskowy sam w sobie nie zwiększa produktywności przemysłu. Równocześnie MFW prognozuje, że liczba ludności w wieku produkcyjnym w Niemczech będzie spadać do 2030 r. o 0,7% rocznie, najszybciej w grupie G7.

Państwa korzystające dziś na niemieckim potknięciu też opierają wzrost na kruchych założeniach. Polska nadal wysyła do Niemiec prawie 30% eksportu. Hiszpańskie fabryki chińskich aut elektrycznych potrzebują utrzymania unijnych barier celnych. To modele wzrostu zakładające, że Niemcy pozostaną wystarczająco słabe, by tworzyć przestrzeń dla innych, ale nie tak słabe, by pociągnąć ich za sobą. Jeżeli niemiecki przemysł naprawdę pęknie, razem z nim osłabnie zamożny rynek konsumencki, na którym te hiszpańskie samochody mają się sprzedawać.