Skip to main content
EU_ECONOMICS04 / 10 · historia dnia3 min · 638 słów · 66 źródeł

Prąd w Niemczech wielokrotnie droższy niż w Szwecji

✦
Napisane przez SIto brief AI · 10 listopada 2026, 01:50
Jak powstała

One European auction meets the narrow limits of its cables.

Kompozycja obrazu · tobrief
tekst · 3 min czytania

Wspólny europejski rynek energii nie gwarantuje wspólnej ceny. W poniedziałek 9 listopada energia z dostawą w Niemczech kosztowała średnio 345,64 EUR za megawatogodzinę — jednostkę, w której handluje się energią elektryczną (tabela cen w poszczególnych krajach). W północnej Szwecji, w strefie cenowej SE2, średnia wyniosła tego dnia 6,10 EUR (strefy nordyckie i bałtyckie).

Oba kraje uczestniczą w jednej połączonej europejskiej aukcji, a mimo to ceny znacznie się różniły.

Jak jedna aukcja prowadzi do wielu cen

Europa prowadzi tę aukcję w ramach łączenia rynków. Jedno wyliczenie rozlicza jednocześnie oferty ze wszystkich krajów, a energia płynie z tańszych stref do droższych, dopóki łączące je kable nie osiągną limitu. Gdy tak się dzieje, po obu stronach połączenia ustalają się różne ceny.

W każdej strefie cenę dla wszystkich sprzedawców wyznacza najdroższa elektrownia potrzebna do zaspokojenia popytu. W dużej części Europy tę rolę często pełni elektrownia gazowa, dlatego ceny gazu mają znaczenie. W poniedziałek gaz był drogi: holenderski kontrakt referencyjny kosztował 86,50 EUR/MWh (The Guardian).

Niemcom nie sprzyjała też pogoda. Prognoza zakładała produkcję energii z wiatru na poziomie około 1 555 MW, czyli zaledwie 2,3% mocy zainstalowanej (niemiecka prognoza produkcji energii z wiatru). To prognoza, a nie zapis tego, które elektrownie rzeczywiście pracowały ani która z nich wyznaczyła cenę. Prąd napływał też z zagranicy: o 17:45 Niemcy importowały netto 7,103 GW (niemiecki panel przepływów energii). Dane pokazują przepływ energii przez granice, ale nie mówią, które połączenia osiągnęły limit.

Gdzie kończy się przepustowość kabli

Ceny u zachodnich sąsiadów Niemiec były zbliżone: w Belgii wyniosła 335,27 EUR/MWh, a we Francji 334,12 EUR/MWh (tabela cen w poszczególnych krajach, ceny w Belgii oparte na danych EPEX). W Hiszpanii były wyraźnie niższe. Tamtejszy operator rynku odnotował 179,67 EUR/MWh (OMIE).

Jedną ze strukturalnych wskazówek daje połączenie przez Pireneje. Red Eléctrica, hiszpański operator sieci, podaje, że przepustowość połączeń Półwyspu Iberyjskiego z kontynentalną Europą odpowiada 2% mocy wytwórczych kraju (Red Eléctrica). Wskaźnik ten porównuje możliwości transgranicznego przesyłu z krajową mocą produkcyjną. Niska wartość oznacza więc ograniczone możliwości handlu energią. Opisuje jednak stałe ograniczenie, a bez danych o przepływach z poniedziałku nie pozwala ustalić, jaką część różnicy cen między Hiszpanią a Francją wywołały kable.

Podobny obraz widać w krajach bałtyckich. Średnia cena na Łotwie i Litwie wyniosła około 414 EUR/MWh (strefy nordyckie i bałtyckie). Według relacji powołującej się na dostawcę Elektrum, podczas tego epizodu przepustowość połączenia Estonia–Łotwa wynosiła około 900 MW (LRT). To możliwe wyjaśnienie, dlaczego Estonia płaciła mniej niż jej południowi sąsiedzi, ale nie wiadomo, jaką część różnicy cen tłumaczy samo ograniczenie przesyłu.

Kogo dotyka skok cen hurtowych

Cena hurtowa 600 EUR/MWh odpowiada 0,60 EUR za kilowatogodzinę — jednostkę widoczną na rachunkach gospodarstw domowych — ale obejmuje samą energię (ACER–CEER). W pierwszej połowie 2026 r. gospodarstwa domowe w UE płaciły średnio około 0,28 EUR/kWh, wraz z podatkami i opłatami sieciowymi (Eurostat). To różne wielkości, a nie porównywalne rachunki. Przeliczenie pokazuje jedynie skalę: w najdroższym kwadransie poniedziałkowego wieczoru sama energia kosztowała więcej niż przeciętna stawka za całość dostawy dla gospodarstw domowych.

O tym, kto odczuwa taką cenę, decyduje rodzaj umowy. Około 52% gospodarstw domowych w UE ma umowy ze stałą ceną, a 7% — umowy dynamiczne, w których stawka zmienia się wraz z ceną rynkową w kolejnych przedziałach czasu (panel ACER dotyczący rynku detalicznego). Odbiorcy z umowami dynamicznymi płacili wieczorny szczyt, chyba że przesunęli ładowanie samochodu lub ogrzewanie na tańsze godziny. Umowy ze stałą ceną chroniły odbiorców tego dnia. To, czy dostawcy energii ponieśli straty, zależało od tego, ile energii kupili wcześniej lub zabezpieczyli kontraktami gwarantującymi cenę. Firmy kupujące energię po cenie bieżącej, bez takiej ochrony, bezpośrednio odczuły skok.

Poniedziałkowe dane pozwalają wyciągnąć dwa wnioski. Wspólna aukcja nie zrównała cen w Europie, bo podaż energii różniła się między regionami, a połączenia między strefami miały ograniczoną przepustowość. Krótki skok ceny hurtowej nie oznacza jednak równie dużego wzrostu większości rachunków gospodarstw domowych, które w większości mają stałe stawki. Dane nie wskazują, które konkretne ograniczenie sieciowe odpowiadało za poszczególne różnice. Można to ustalić na podstawie zapisów operatorów sieci o rzeczywistych przepływach energii i dostępnej przepustowości kabli.

Details about this article
Model:
claude-opus-5-5
Generated:
11/10/2026, 1:58:00 AM
Pipeline run:
eu_pipeline_20261110_005009
Watermark:
SynthID (Google's invisible watermark)
Human review:
None before publication
Learn more about our methodology →