Niemcy budują dronowy standard za 16 mld EUR

Boris Pistorius chce do końca dekady wydać około 16 mld EUR na drony, systemy antydronowe i walkę elektroniczną we wszystkich rodzajach sił Bundeswehry, czyli niemieckiej armii. Od lipca mają powstawać wyspecjalizowane jednostki dronowe (Tagesschau, DW). Aktionsplan Drohnen ma być największym programem dronowym w historii Europy, ale jego znaczenie wykracza poza niemiecki budżet. Berlin próbuje opisać, jak ma wyglądać gotowość antydronowa w NATO na wschodniej flance. I właśnie ta ambicja budzi u sojuszników największą ostrożność.

Ukraińska lekcja w wersji przemysłowej

Logika niemieckiego planu jest dobrze widoczna na froncie ukraińskim. Tanie systemy bezzałogowe wyszukują cele, uderzają w nie i rozrywają logistykę, a obrońców zmuszają do ciągłego zakłócania, wykrywania i zestrzeliwania. Drony stały się częścią pętli, która skraca czas między zauważeniem zagrożenia a jego zniszczeniem (CFR). Niemcy chcą kupić całą tę pętlę: platformy rozpoznawcze, amunicję krążącą, sensory oraz systemy zakłócające, które mają zatrzymywać drony przeciwnika.

Dla Europy oznacza to dwa skutki. Po pierwsze, regionalne plany obronne NATO wiążą narodowe struktury sił z gotowością całego sojuszu. To, co Niemcy kupią dla swojej brygady stacjonującej na Litwie, będzie więc wpływało na sprzęt i procedury, z którymi inni mają współdziałać (NATO). Po drugie, nowe narzędzie finansowania obronności UE, SAFE, czyli Security Action for Europe, oferuje państwom członkowskim tanie pożyczki na sprzęt wojskowy, ale kieruje je ku wspólnym specyfikacjom technicznym jako warunkowi dostępu do pieniędzy (European Parliament). Jeśli wymagania Berlina staną się wzorem, niemieckie zamówienia ukształtują rynek daleko poza samymi Niemcami.

Pięć stolic, jeden lęk

Reakcje sojuszników pokazują wspólną obawę: ten, kto kontroluje architekturę systemu, kontroluje także rynek.

Holandia już się podłącza. Tamtejsze ministerstwo obrony wybrało Hensoldt Nederland do modernizacji systemów walki elektronicznej dla 101 CEMA Battalion, wiążąc ten projekt ze zdolnościami antydronowymi i europejskimi wspólnymi zakupami (Defensie.nl, BNR). To samo ministerstwo weszło też do cyfrowego rynku dronów, którego pierwsze zakupy pochodzą ze Stanów Zjednoczonych. Różnica między retoryką europejskiej autonomii a zakupami robionymi pod presją czasu pozostaje więc duża.

Polska jest liderem eksportu dronów w UE, ale ta przewaga ma kruche podstawy. Według Pulsu Biznesu 97% polskiego eksportu dronów trafia do Ukrainy. Po odjęciu jednego klienta Polska spada na ósme miejsce w Europie. Warszawa uzależnia kolejne przekazanie Ukrainie MiG-ów-29 od otrzymania w zamian ukraińskich technologii dronowych, co pokazuje, że własnych zdolności nie uważa za wystarczające (Defence24).

Francja patrzy na niemiecką inicjatywę przez doświadczenie FCAS/SCAF, czyli rozbitego francusko-niemieckiego programu myśliwca nowej generacji. Paryż zamroził finansowanie Eurodrone do 2035 r. i stawia na własne drony operacyjne, podczas gdy Dassault i Airbus otwarcie spierają się o podział prac (Opex360, Zonebourse). Niemcy przesuwają się w stronę masowych, zużywalnych systemów. Francja broni kontroli suwerennej. W tym sporze widać najważniejsze pęknięcie europejnego przemysłu obronnego.

Rumunia pokazuje, co się dzieje, gdy pieniądze pojawiają się szybciej niż zdolności. Bukareszt wykorzystał środki SAFE do podpisania z Rheinmetallem kontraktu wartego 5,6 mld EUR na obronę powietrzną krótkiego zasięgu, ale dostawy mają zakończyć się dopiero w 2030 r. (Rheinmetall, Analisi Difesa). W nocy 13 czerwca, gdy w pobliżu granicy z Ukrainą pojawiły się cele powietrzne, realną reakcją Rumunii był alarm i poderwanie dwóch włoskich Eurofighterów, a nie naziemna tarcza antydronowa (Adevărul).

Litwa, która gości niemiecką Panzerbrigade 45, przetestowała działania dronowe i antydronowe podczas czerwcowych ćwiczeń w Pabradė z udziałem 2 900 żołnierzy z ośmiu państw (DW). Pełną gotowość brygady zaplanowano na 2027 r. Gdy 13 czerwca nad okręgiem wileńskim pojawił się kontakt radarowy o charakterystyce podobnej do drona, uruchomiono myśliwce, a obiekt ostatecznie okazał się balonem meteorologicznym (LRT). Ćwiczenia pokazują ambicję. Alarm z powodu balonu pokazuje obecny poziom rozpoznania.

Niedomknięta sprawa

Niemiecki plan stanie się europejskim punktem odniesienia tylko wtedy, gdy Berlin opublikuje wymagania, do których sojusznicy będą mogli się podłączyć. Bez tego będzie kolejnym dużym narodowym zamówieniem zamkniętym w osobnym silosie. Tekst planu działania, rozpisanie budżetu, lista dostawców, specyfikacje interoperacyjności oraz doktryna kontroli człowieka nad systemami autonomicznymi nadal nie zostały ujawnione (BMVg). Do czasu publikacji szczegółów sojusznicy Europy stoją przed tym samym wyborem: iść za niemieckim standardem, którego nie współtworzyli, albo budować własne rozwiązania, na które pojedynczo ich nie stać.