Niemcy szykują budżet obronny

Założenie, że ewentualne zawieszenie broni w Ukrainie szybko schłodzi popyt na uzbrojenie, przestało być wiarygodne. Według NV, za Reutersem, Władimir Putin odrzucił realne negocjacje. Rządy sojusznicze planują więc tak, jakby wojna miała trwać dalej, a ich budżety zaczęły to odzwierciedlać. Testem dla Europy nie jest już sama wysokość wydatków, lecz zdolność ministerstw obrony i przemysłu do zamiany pieniędzy w realną siłę wojskową, zanim wymusi to kolejna faza wojny.

Pieniądze są realne

Punkt ciężkości przesunięcia fiskalnego leży w Berlinie. Kanclerz Friedrich Merz zaproponował na 2027 r. budżet obronny w wysokości 109,7 mld EUR, czyli około jednej piątej wydatków federalnych, oraz dodatkowe 11,6 mld EUR dla Ukrainy (Bundesfinanzministerium). Niemcy chcą dojść do natowskiego celu 3,5% PKB na obronność do 2029 r., a więc sześć lat przed horyzontem 2035 r. przyjętym w Sojuszu (Deutschlandfunk).

Polska jest w tym procesie dalej. Warszawa wydała w 2025 r. na obronność prawie 123,6 mld zł, w tym 42,4 mld zł na modernizację techniczną. Na lata 2026–2027 zaplanowano zakupy amerykańskiego uzbrojenia warte ponad 45 mld zł (Defence24). Takie zobowiązania nie kończą się wraz z komunikatem dyplomatycznym o rozejmie. Zamieniają się w wieloletnie harmonogramy produkcji, dostaw, szkoleń i serwisu.

Nie wszystkie stolice idą jednak tym samym tempem. Hiszpański premier Pedro Sanchez odrzucił ramy 5% PKB zaproponowane przez sekretarza generalnego NATO Marka Ruttego: co najmniej 3,5% na podstawowe potrzeby wojskowe oraz 1,5% na odporność państwa (NATO, El Mundo). Hiszpania była jedynym sojusznikiem, który powiedział „nie”. Sanchez przekonuje, że państwa należy oceniać po zdolnościach, które wystawiają, a nie po samej wielkości wydatków. Robert Fico, twierdzący, że ma bezpośrednie kanały do Putina i Zełenskiego, choć bez widocznego rezultatu (Aktuality, Denník N), ma mniejsze znaczenie jako mediator, a większe jako polityczna osłona dla rządów, które chcą spowalniać zobowiązania wojskowe, mówiąc jednocześnie o pokoju.

Gdzie pieniądze grzęzną

Skok wydatków odsłonił problem produkcyjny, którego same ministerstwa finansów nie rozwiążą. Niemcy zatrzymały program fregat F126 z powodu opóźnień i przekroczenia kosztów. Eurodrone i myśliwiec FCAS również pozostają poza harmonogramem (ZEIT). Donald Tusk ostrzegł, że najbliższe miesiące mogą być „naprawdę krytyczne”, nie z powodu pełnoskalowej inwazji, lecz dlatego, że ograniczone rosyjskie prowokacje wobec infrastruktury lub granic mogłyby sprawdzić, czy NATO reaguje jako całość (TVN24, BBC).

Europejscy sojusznicy i Kanada zadeklarowali około 70 mld EUR rocznie pomocy wojskowej dla Ukrainy w latach 2026–2027 (DW). EDIP, czyli unijny program przemysłu obronnego oparty na długoterminowych zamówieniach na pociski, systemy obrony powietrznej i drony, ma przesuwać zakupy z trybu awaryjnego na wieloletnie kontrakty (DG DEFIS). SAFE, wspólny unijny fundusz zamówień obronnych wart 150 mld EUR, ma z kolei kierować ten popyt do europejskich fabryk.

Opinia publiczna wciąż nie widzi jednak, czy ten wysiłek realnie zwiększa gotowość Europy. Cele zdolnościowe NATO, terminy dostaw pocisków przechwytujących i poziomy zapasów amunicji pozostają niejawne. Komisja Europejska monitoruje głównie nakłady: deklaracje budżetowe, planowane linie produkcyjne, programy zamówień. Nie pokazuje zaś wyników w postaci wystawionych jednostek, poziomu gotowości czy rzeczywistych zapasów. Według Open Gate Italia Włochy obniżyły swój wniosek z SAFE z 14,9 mld EUR do 5 mld EUR. To sygnał, że nawet rządy formalnie popierające zwrot obronny zabezpieczają się przed tempem, którego ich administracja i przemysł mogą nie udźwignąć.

Wąskie gardło znajduje się między ministrami ogłaszającymi budżety a agencjami zakupowymi, stoczniami i fabrykami rakiet, które mają dowieźć sprzęt. Ministerstwa obrony podpisują kontrakty. Urzędy zamówień zarządzają specyfikacjami, testami i dostawcami. Producenci uzbrojenia ustalają moce i harmonogramy. Gdy którykolwiek element tego łańcucha się zatrzyma, jak pokazało niemieckie anulowanie fregat, pieniądze pozostają na papierze, a jednostki nadal czekają na wyposażenie. Europejscy ministrowie potrafią już policzyć wydatki. Teraz muszą dowieść, że za te kwoty kupują amunicję, interceptory i oddziały, z którymi Rosja rzeczywiście musiałaby się liczyć.