Niemcy tną podatki przeciw stagnacji

Niemiecka gospodarka od trzech lat stoi w miejscu albo lekko się kurczy. Rządząca koalicja CDU/CSU-SPD odpowiedziała 2 lipca pakietem 34 działań, którego osią są ulgi w podatku dochodowym warte ok. 10 mld EUR rocznie, zaostrzenie zasad zwolnień lekarskich i większa swoboda przy zatrudnianiu na czas określony (Reuters via Internazionale, Al Jazeera). Sam rząd zakłada na ten rok wzrost tylko o 0,5% (ThePrint).

Kalkulacja Berlina jest prosta: niższe podatki mają zostawić więcej pieniędzy w kieszeniach gospodarstw domowych, elastyczniejsze zatrudnianie ma zmniejszyć ryzyko po stronie firm, a zmiany emerytalne ograniczyć przyszłe koszty pracy. Problem Niemiec leży jednak głębiej: w słabych inwestycjach prywatnych i coraz mniej pewnym modelu eksportowym. Dlatego najważniejsze pytanie brzmi, czy pakiet oparty głównie na podatkach i rynku pracy w ogóle dotyka źródła choroby.

Co się zmienia

Ulgi podatkowe mają trafić przede wszystkim do osób o niższych i średnich dochodach. Koalicja twierdzi, że typowa rodzina od 2027 r. zachowa rocznie ok. 600 EUR więcej, choć tej kwoty nie potwierdziły niezależne wyliczenia (Euronews, Tagesschau). Najzamożniejsi zapłacą za to wyższą daninę: tzw. Reichensteuer, czyli dodatkowy podatek od wysokich dochodów, wzrośnie do 45% powyżej 250 000 EUR i 47% powyżej 280 000 EUR, zamiast dotychczasowej jednolitej stawki 45% (Reuters via Internazionale).

Reforma zwolnień lekarskich zmienia procedurę, nie wysokość świadczeń. Pracownik miałby przedstawiać zaświadczenie od lekarza już od pierwszego dnia choroby, co kończyłoby możliwość uzyskania zwolnienia przez telefon. Niemieckie Stowarzyszenie Lekarzy Rodzinnych uznało ten pomysł za „absolutnie katastrofalny” dla przeciążonej podstawowej opieki zdrowotnej (The Straits Times, Indian Express). Sama diagnoza jest sporna: Niemcy korzystają średnio z ok. 15 dni chorobowego rocznie, mniej niż Francuzi i większość społeczeństw nordyckich (The Telegraph).

Pracodawcy dostaną większą swobodę w zawieraniu umów terminowych, według doniesień nawet do 48 miesięcy bez podawania konkretnego uzasadnienia. Reforma emerytalna miałaby z kolei po 2031 r. powiązać wiek przechodzenia na emeryturę z oczekiwaną długością życia, zgodnie z rekomendacjami komisji eksperckiej (Al Jazeera).

Za mało jak na skalę problemu

Holger Schmieding, ekonomista Berenberga, ocenił sprawę bez ozdobników: żadna z propozycji nie otwiera nowego rozdziału, a pełne wdrożenie pakietu mogłoby podnieść długoterminowe tempo wzrostu Niemiec z ok. 0,4% do 0,7% (Chosun Biz). To niewielka poprawa w gospodarce, w której Bundesbank widzi problem konkurencyjności, a nie tylko przejściowe spowolnienie.

Nie domknięto też strony budżetowej. Ministerstwo finansów rozważało warianty ulg warte do 25 mld EUR, ale koalicja wybrała tańszą wersję (Deutschlandfunk). Clemens Fuest, prezes instytutu Ifo, ostrzegł, że obniżki podatków nie będą trwałe, jeśli rząd równolegle nie ograniczy wzrostu wydatków (ThePrint). Pakiet nie jest jeszcze prawem. Reforma podatku dochodowego wymaga zgody Bundesratu, czyli izby reprezentującej kraje związkowe, które przez te same ulgi straciłyby część dochodów.

Kto zyskuje, kto traci, kto patrzy

Dla pracowników to transakcja mieszana. Osoby ze stabilnym zatrudnieniem zachowają większą część pensji. Ci, którzy dopiero wchodzą do nowej pracy, mogą przez lata funkcjonować na umowach terminowych z mniejszą ochroną. Christiane Benner, szefowa IG Metall, nazwała rozszerzenie zatrudnienia czasowego „atakiem na prawa pracownicze”, podczas gdy organizacja pracodawców określiła pakiet jako „od dawna potrzebną zmianę kursu” (DW). Powiązanie wieku emerytalnego z długością życia chroni młodszych pracowników przed rosnącymi składkami, ale uderza w osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną, jeśli wyjątki okażą się zbyt wąskie.

Niemiecka stagnacja już obciąża sąsiadów. Polski eksport motoryzacyjny do Niemiec spadł w pierwszym kwartale 2026 r. o 14,5% rok do roku (netTG). W Czechach motoryzacja odpowiada za mniej więcej jedną dziesiątą PKB, a sama Škoda Auto za ok. 5% (PRESS1.cz). Dla Holandii Niemcy pozostają najważniejszym partnerem handlowym (CBS).

Za liczbami stoi polityczna sprzeczność. Berlin obniża podatki u siebie, a jednocześnie naciska na ok. 400 mld EUR cięć w projekcie budżetu UE na lata 2028–2034 (upday). Pobudzenie popytu w kraju, oszczędności w Brukseli. Państwa, które z tego budżetu finansują inwestycje, nie przeoczą tej różnicy.

Testem nie będzie więc to, czy gospodarstwa domowe wydadzą dodatkowe 600 EUR. Testem będzie to, czy niemieckie firmy znów zaczną inwestować i zatrudniać na stałe. Jeśli nie, ulga podatkowa przejdzie przez gospodarkę bez większego efektu, a dostawcy z Europy Środkowej przyjmą kolejną rundę presji kosztowej.