Grecja blokuje sankcje za LNG

Grecja zablokowała 17 lipca 21. pakiet unijnych sankcji wobec Rosji. Ateny nie zgodziły się na zakaz przewozu rosyjskiego skroplonego gazu ziemnego przez europejskie statki do odbiorców w Azji i poza Europą (Euronews, Topontiki/Reuters). Ponieważ sankcje w polityce zagranicznej UE wymagają jednomyślności, jeden sprzeciw wystarczył, by zatrzymać cały pakiet. Ambasadorowie przesunęli głosowanie na 23 lipca. Istotą sprawy nie jest jednak kilkudniowy poślizg, lecz mechanizm: UE chce uderzyć w Rosję, ale robi to przez firmy, które mają kontrakty, statki i bilanse. Każdy rząd, którego branża ponosi koszt sankcji, może wycenić swoją zgodę.

Jak sankcje stały się sporem o żeglugę

Unijne sankcje wobec Rosji dawno wyszły poza prosty zakaz handlu określonymi towarami. Coraz częściej obejmują usługi, bez których handel nie działa: transport, ubezpieczenia, finansowanie czy obsługę płatności. Odcięcie tych usług nie zatrzymuje automatycznie ładunku, ale sprawia, że jego przewiezienie staje się trudniejsze i droższe.

Sprzeciw Grecji dotyczy właśnie tej warstwy usługowej. Ateny nie bronią importu rosyjskiego gazu do Europy. Bronią prawa greckich armatorów do przewozu rosyjskiego LNG z terminali arktycznych do odbiorców poza UE. Ekspozycja skupia się w jednej firmie: Dynagas, kontrolowanej przez armatora George’a Prokopiou, eksploatuje 27 gazowców LNG i od początku 2025 r. przewiozła ponad 10 mln ton rosyjskiego LNG w ramach 144 rejsów, według danych śledzenia FT/Kpler (Dedomeno/FT, Interfax).

Argument Aten brzmi następująco: jeśli UE zakaże takich przewozów europejskim operatorom, rosyjski eksport nie zniknie, lecz przejmą go armatorzy spoza Europy (ProtoThema/Reuters). Chodzi o wyspecjalizowane statki arktycznej klasy lodowej, których nie da się łatwo przerzucić na inne trasy. Po wyłączeniu z obsługi rosyjskich terminali ich właściciele prawdopodobnie sprzedaliby je operatorom spoza Zachodu, a europejski sektor straciłby ten segment rynku.

Kontrargument jest równie konkretny. Dopóki przewoźnicy podlegający unijnym regulacjom są dostępni, koszty rosyjskiego eksportu pozostają niższe. Przerzucenie ładunków do „floty cieni”, czyli starszych jednostek o niejasnej strukturze własności, rejestrowanych w państwach o luźnym nadzorze i ubezpieczanych poza Zachodem, podniosłoby koszt frachtu i ubezpieczenia każdego rejsu. To zmniejszałoby przychody eksportowe Rosji (Maritime Executive, The Insider). Uczciwie trzeba jednak dodać, że żadna ze stron nie pokazała danych ładunek po ładunku, które pozwalałyby policzyć rzeczywisty spadek rosyjskich wpływów. Mechanizm jest wiarygodny. Skala pozostaje nieznana.

Każda narażona firma tworzy weto

Grecja mówi najgłośniej, ale nie tylko ona negocjuje. Austria zabiegała o wąski wyjątek dla Raiffeisen Bank International, którego rosyjska spółka zależna została obciążona przez rosyjskie sądy odszkodowaniami przekraczającymi 2,3 mld EUR. Sprawa wiąże się z zamrożonym pakietem udziałów w koncernie budowlanym Strabag oraz objętym sankcjami podmiotem Rasperia (trend). Wiedeń chciał, by transfer zamrożonych udziałów w sposób rekompensujący RBI został wpisany bezpośrednio do tekstu sankcji (FAZ).

Z tym samym problemem, tylko w znacznie większej skali, mierzy się Belgia. Euroclear, brukselski depozyt papierów wartościowych, czyli instytucja rozliczająca transgraniczne transakcje na papierach wartościowych, przechowuje około 190 mld EUR zamrożonych aktywów rosyjskiego banku centralnego (Meduza, EJIL:Talk!). UE przekazuje Ukrainie zyski z tych aktywów, ale nie skonfiskowała samego kapitału. Bruksela akceptuje obecny model, lecz sprzeciwia się dalszym krokom bez osłony prawnej, zwłaszcza że rosyjskie sądy wydają wobec Euroclear kolejne politycznie motywowane, choć w praktyce niewykonalne, orzeczenia.

We wszystkich trzech przypadkach działa ten sam wzorzec. Sankcje lokują realne ryzyko finansowe w konkretnych europejskich firmach. Jednomyślność daje rządom tych firm miejsce przy stole negocjacyjnym.

Cena zgody rośnie

Polska i państwa bałtyckie widzą w tym proces erozji. Każdą kolejną rundę łatwiej rozwodnić, bo każdy wyjątek pokazuje następnej narażonej branży, jak naciskać na własny rząd przed głosowaniem (Business Insider Polska). Sankcje działają warstwowo: limity cen ropy, zakazy transportowe, ograniczenia ubezpieczeniowe, odcięcia od SWIFT i zamrożenie aktywów wzajemnie się wzmacniają (Commission FAQ). Poluzowanie jednej warstwy ułatwia obchodzenie pozostałych.

21. pakiet może jeszcze zostać przyjęty 23 lipca. Po czterech latach wojny coraz lepiej widać jednak koszt jednomyślności. Rządy nie blokują sankcji dlatego, że popierają Rosję. Wydobywają rekompensatę za konkretne prywatne straty, które sankcje tworzą w ich krajach. Ambicja jest wspólna. Rachunek przychodzi pod indywidualne adresy.